TIM

MlM[Mi^..[&]JI

itiD KINGDOM

6icW.:in^.

GRADATIM

an €a^v JLatin Cranjsiatton TBooft for 'Beginners

BY

H. R. HEATLEY, M.A.

BEAUDESERT PARK SCHOOL, HENLEY-IN-ARDEN LATE ASSISTANT MASTER AT HILLBROW SCHOOL, RUGBY

H. xN. KINGDON, M.A.

HEAD MASTER OF THE GRAMMAR SCHOOL, DORCHESTER

NEIV EDITION

LONDON

LONGMANS, GREEN, AND CO.

AND NEW YORK : 15 EAST i6th STREET 1892

^r' A ^ >

30 uy

\^-

PREFACE

Most practical teachers, who have abandoned the old "Delectus" system on account of its dulness, must feel that unless they are prepared to devote an unreasonably long period to Grammar before beginning Translation at all, their pupils have to face difi&culties of Accidence and Syntax for which they are quite unprepared. On the other hand, no boy believes he is learning a language until he has begun Translation, and ex- perience has shown, that though he lias learned Latin for only a few days, he may attempt Translation with success, if it is specially prepared for him. In the early part of this book an attempt has been made to string together easy sentences so as to form connected stories, and at the same time to introduce gradually, and after due explanation, such grammatical points as are best adapted for beginners.

The writing of the early stories has not been an easy task ; but the writers hope that, while often forced

Preface.

to sacrifice style to considerations of practical utility, they have avoided using words and constructions which have not the sanction of classical authority.

As an additional help to Translation the experi- ment has been tried of at first writing the Latin in English order, but this arrangement has been aban- doned as soon as possible.

Grammatical rules and explanations in a very simple form have been interspersed among the stories.

The writers have to thank friends, both in Eugby and elsewhere, for many useful hints and corrections,

Rugby.

CONTENTS

HINTS TO BEGINNERS.

PAGE

PAOE

Pronunciation

1

"Cui" Verbs .

41

Declension .

2

Place.

42

Conjugation

3

Verb Infinite .

48

Subject and Predicate

4

Infinitive Mood .

48

Transitive and Intransitive

Space ....

49

Verbs .

6

Double Accusative

55

Adjectives .

7

Qualitj'

56

Apposition .

9

Participles .

62

Question .

13

Price and Value .

63

Order.

18

Deponent Verbs .

69

Partitive Genitive

19

Gerunds and Supines .

75

Demonstrative and Defini

Impersonal Verbs

81

tive Pronouns .

24

Conjunctive Mood

88

Comparison

28

Subjunctive Mood

88

Time ....

29

Present Participle

94

The Relative .

34

Active and Passive .

35

Vocabulary -.

101

TABLE OF STORIES.

The Naughty Boy

. 10

The Piper's Slave

12

The Dirty Ditch

. 10

The Young Doctor .

. 14

The Eotten Apples .

. 10

The Sporting Doctor .

. 15

The Blackamoor .

. 10

Orchard-robbing .

. 15

The Miser .

. 11

Lady Godiva

. 16

The Broken Dike

. 11

Faithful Caleb .

. 16

Contents.

Little Johnny Head-in-air

Judge Gascoyne .

Alfred and the Cakes .

Sir Walter Ralegh .

Too Clever by Half .

The Young Shaver .

The Green Cheese

Logic ! . . .

Wat Tyler .

The Miser's Shoes

The Dainty Boy

Cruel Frederick ,

Follow the Leader

The Vulture's Nest .

The Standard .

The Faithful Hound .

The Gossip

The Siege of Calais

The Babes in the Wood

The Rats in the Barn .

The Pied Piper .

Caught by the Tide .

Rollo and the Two Sticks

Buried alive

A Ride on the Centaur's Back

A Wonderful Dream

The Lighthouse

Irish Stew .

The Snowstorm

A Noble Action

The Ugly Duckling

The Touch of Gold

The Gossiping Trees

A Scapegoat

Ingratitude

The Wolves

A Cat's Paw

The Effect of a Fall . The Basket of Eggs . A Breach of Discipline A Bull's-eye

PAGE

47 49 51 51

The Weather-wise Donkey . 52 A Practical Joke . . 52 How to please Everybody . 53 The Hedgehog ... 54 Bide your Time . . .54 The Inexhaustible Purse . 56 The Golden Loaf . . 57 Hospitality . . .58

Honesty is the best Policy . 58 The Bearskin . . .59 Self-Restraint ... 59 A Promising Pupil . 60

The Saracen's Head . 60

Town V. Country . 61

Counting her Chicken.s . 61 The Bloodhound . . 64

A Lover lost . . .65 How to get rid of a Wife . 66 A Stern Example . . 66 The Guards outwitted . 67

A Foul .... 67 A Disguised Monarch . . 67 Whichis the King? . . 68 The Trumpeter and the

Hyenas . . . .70 The Lost Child ... 70 Dumb Show . . .71 A Hard Bargain . . .72 Who killed the Cock ? . 73 An Impartial Judge . . 74 Inattention rebuked . . 74 Too good a Defence . . 76 Cheap Travelling . . 76

Contents.

A Traitor to his King A Lesson in Good Manners Bonneted . . . . The Falcon The Robber's Cave Caught by the Robbers Two can play at that Game The Forty Thieves . The Wonderful Island The Diamond Valley . The Giant's Cave The Royal Sepulchre . The Old Man of the Sea . How to pick Cocoa-nuts The Elephant's Burial-place The Subterranean Passage . Home at last Mineral Springs .

PAGE

77 77 78 78 79 79 80 80 82 82 83 83 84 84 85

87

The Donkey's Advice .

The Cock's Advice

The Bottom of the Stream .

The Hunchback .

Down the Chimney

The Praetor puzzled .

Brought to Life .

A Dishonest Couple .

May a Man do what he likes

with his own ? The Good-natured Boy Timely Assistance The Ill-natured Boy . Two Naughty Tricks . A Chapter of Accidents The Attack on the Castle . An 111 -matched Pair . Greediness punished

PAGE

89 90 90 91 91 92 92 93

95

PRONUNCIATION.

Pronounce

a

as in

rather.

a

as in

«loof.

e

as ai in

bram.

e

as in

when.

I

as in

ravme.

i

as in

City.

6

as in

bore.

0

as in

torn.

ii

as in

-JU\Q.

XI

as in

tzftor.

ae as English e

in where.

au as English ow in sho«i'er. oe as English oy in boy. c as in cat.

g as in (jnw.

1 " placed over a letter means that it is to be pronounced hng. amabam.

" placed over a letter means that it is to be pronoxinced short : pueri.

e.g. {exempli gratia), for example.

N. B. {nota bene), notice.

Ex. Exercise.

GRASATIM.] A

Declension,

Sections 1-12 (pages 2-9) require a knowledge of the following : —

(a) Declensions I. II. | Substantives.

( Adjectives. (h) Personal Pronouns.

(c) Present f Indicative Active of the First

Imperfect -< and Second Conjugations, and Future Simple v the same of the Verb Sum.

DECLENSION.

§ 1. Substantives (or Nouns Substantive) are the Names of Things. In English we say —

The was2} killed the fly. The boy killed the ivasp.

In each of the sentences the word "wasp" is unchanged, though in one the wasp does the action, in the other the wasp suffers the action ; the order only has been altered.

In Latin this difference is expressed not by altering the order, but by changes in the form of the word, called Case-Endings.

Nominative Vespa, when the wasp does the action. Accusative Vespam, when the wasp suffers the action.

Ves2m muscam necavit. The wasp killed the fly. Vespam puer necavit. The boy killed the wasp.

Pronouns are the only words in English which have differ- ent forms for Nominative and Accusative.

Norn. 1 ; who. Ace. Me ; whom.

Conjugation.

§ 2. Besides the ISTominative and Accusative, Latin has three other Cases,

Genitive, Dative, Ablative, the meaning of which is expressed in English by Prepositions, o/, to, hy, etc.

Genitive Yesparum, of wasps.

Dative Vespae, to the wasp.

Ablative Vespa, hy the wasp.

English has also a special Case-ending ('s) for the Genitive.

The wasp's sting ; or

The sting of the wasp.

§ 3. There are thus in Latin five Cases in the Singular, each with its own Ending, and the same number in the Plural.

There is also another Case, the Vocative, used of the Person Addressed, but it has always the same form as the Nominative, except in Nouns in -us of Declension II.

To give these changes in the form of a Substantive is called Declining a Substantive.

CONJUGATION.

§ 4. Verbs express Actions.

Actions are done by different Persons : we express this difference in ^w^/w/i by placing Pronouns before the Verb, sometimes (but not often) altering its form also. I love, you love, he (or she) loves.

In Latin there is a special form for each Person, both in the Singular and the Plural, therefore the Pronoun need not be put in.

Amo, amas, amat. All Substantives are of the Third Person ; if, therefore, Substantive is used, the Verb will be in the Third Person. Wasps sting.

4 Subject and Predicate.

§ 5. Actions also differ in the time at which they are done ; they may be Present, Past, or Futtire. In English, to express this difference, we use other Verbs, called Auxiliary or Helping Verbs, though there is also a special form for Past time.

Present, I love, am loviug, or do love.

Past, I was loving, used to love, did love, loved.

Future, I shall love.

In Latin there are special Tense-forms, to express these differences of time.

Present, amo. Past, amabam. Future, amabo.

To give these special-tense forms is called Conju- gating a Verb.

SUBJECT AND PREDICATE.

§ 6. Sentences are divided into Subject and Pee-

DICATE.

The Subject is the Person or Thing talked about. The Predicate is what is said about the Subject.

The Subject may be —

Simple-— One Noun.

Birds sing. Qualified — Noun vdth words added to it to tell you something more aoout the Subject. Small bi>-ds sing. Composite — Two or more Nouns.

Blackbirds and thruslies sing.

Subject and Predicate.

The Predicate may be —

One Verb.

Birds sing. Verb witli qualifying word or words.

Birds sing sweetly. Verb with governed word or words. Birds sing sweet songs.

In Latin the Subject and Predicate may both be contained in a single word.

Cantamus, ive sing.

§ 7. Special attention must be paid in Zaiiyi to certain Rules, which are not so noticeable in English.

Rule 1. The Verb must be of the same Person and Number as its Nominative.

Corvi cantant, ravens croah.

" Corvi canto " would mean, ravens I croal-, which would be nonsense.

Ex. 1. Subject and Predica te in One Word.

1. Kidemus. 5. Dabant.

2. Ambulabatis. 6. Erimus.

3. Manebimus. 7. Tenetis,

4. Videbis. 8. Vulnerabitis.

£x. 2. SUBJECT. predicate.

1. Pueri maniibant.

2. Servi ridebunt.

3. Ego et nuntius manebimus.

4. Tu et puella cantabitis.

5. Taurus apparet.

Transitive.

INTRANSITIVE.

§ 8. When an action only affects the doer the Verb is called Intransitive, because its action does not pass across from the doer to anything else.

Maneo, I remain.

TRANSITIVE.

But when an action affects some person or thing besides the doer the Verb is called Transitive, be- cause the action passes across from the doer to the other person or thing, and this latter is put into the Accusative Case.

Rule 2. When used Transitively Verbs govern an Accusative Case.

fx. 3. 1. Perlculum vidubitis.

2. Timemus lupum.

3. Amicos advocamus.

4. Intro aquani.

Ex. 4. SUBJECT. PREDICATE.

1. Puer taurum vulnerabit.

2. Taurus vulnerat puerum.

3. Magister puellam docebit.

4. Fossae agros terminant.

§ 9. Care must be taken not to confuse the Accusa- tive Case with the Dative. These are easily confused

Adjectives.

in English, since the Preposition to, which is the sign of the Dative, is frequently left out.

Rule 3. The Dative is the Case of the Eecipient, or the person (or thing) who is interested in an action but does not actually suffer it.

I give sugar to the wasp. I give the wasi^ sugar.

What I give is sugar; the xvasip receives it, and is interested in what I do.

£X, 5. SUBJECT. PREDICATE.

1. Magister fabulam pueris narrat.

2. Agricola dabit poma amicis.

3. Advena puellae cibum praebet.

4. Turtum domino apparet.

5. Praefectus oppido praeerat.

ADJECTIVES.

§ 10. An Adjective (or Noun Adjective) is a word added to a Substantive to distinguish it from others like it.

In English, Adjectives have only one form.

In Latin, many Adjectives have three Terminations in each Case, one for each of the three Genders, Masculine, Feminine, and Neuter.

Possessive Pronouns, which are really Adjectives, agree in Latin with the Thing Possessed, and are not affected as in English by the gender of the Possessor.

Taurus vulneravit suam dominam.

The bull tvounded his mistress.

8

Adjectives.

Rule 4. An Adjective must be put into the same Gender, Number, and Case, as the Substantive it is used with,

Sacvus oculus. Clara aqua. Vir est bonus.

In English the Gender of a word is always settled by the meaning, but in Latin there is more difficulty, for it is settled generally, not by the meaning, but by the /orm of a word.

Eye is Neuter

in English.

Oculus is

Masculine in Latin.

SUByECT.

PREDICA TE.

Copula.

Complement,

1. Templa

sunt

sacra.

2. Agricolae

erant

probi.

3. Servus

est

impiger.

f X. e.

Ex. 7. SUBJECT.

1. Multae puellae

2. Niger servus

3. Maesti agricolae

§ 11. The Genitive Case of a Substantive can often be used instead of an Adjective.

Paterni horti. Patris horti.

PREDICA TE.

canoram fistulam amant. timebat cornigerum taurum. saevum bellum timebunt.

My fatlitr's (jardens.

Ex. 8. SUBJECT.

1. Nuntius deorum

2. Caesar

3. Eipae rivi

4. Verba amicorum 6. Feminarum ira 6. Oceani undae

PREDICA TE.

adest.

castra Britannorum oppiignabat.

sunt aitae.

sunt grata.

est acerba.

terram inundabunt.

Apposition.

Rule 5. The latter of two Substantives which are not names of the same thing, is generally put in the Genitive.

APPOSITION.

§ 12. Rule 6. Words which refer to, or are names of, the same thing, are put into the same Case. These are said to be in Apposition.

Ex. 9. 1. Verberabo Caium, malum puej'um.

2. Membra Pompei, sei'vi Afri, sunt nigra.

3. Eomani oppidum Veios oppugnabunt.

4. Dabimus argentum poetae, nostra amico.

§ 13. The Ablative Case generally qualifies a Verb like an Adverb, and answers the questions. How ? why ? when ? where ?

He slew him, with a sword, from hatred, at nujht, in the street.

Ohs. (1). The Conjunction -que, and, cannot stand by itself, but is joined to the end of the word to which it belongs.

Pueri puellaeque. Pueri et puellae.

(2). Latin has no Article ; therefore, in translating a Noun, think whether you ought to put in a or the before it or not.

(3). The Possessive Pronouns My, his, their, etc., are often left out in Latin.

Servi videbant dominum. The slaves saio their master.

10 Translations.

PIECES FOR TEANSLATION. I. The Naughty Boy. Albertus, ignavus puer, non amabat litteras. Saepe vitabat suum magistrum, et pererrabat agios. At saevus taurus habitabat agros. Demum videt puerum. Primo stat et saevis ociilis lustrat aclvenam. Albertus tentat fugam. Turn taurus instat. Mox coruigerum monstrum vulnerabit tergum iniscri pueri.

2. The Dirty Ditch. Forte lata fossa, plena limo et aqua, terminabat agrum. Miser puer appropinquat loGum et temere mandat se aquae. Aqua est non alta, sed profundus liruus cohibet membra. Taurus videt puerum sed timet periculum aquae. Diu Albertus haeret, et taurus vana ira lustrat captivum. At agricola forte intrat agrum. Statim magno baculo deturbat taurum liburat-que puerum.

3. The Rotten Apples. Carolus, filius impigri agricolae, bonus erat puer sed amabat malos amicos. Agricola igitur dat puero calathum plenum pomorum. Calathus continebat poma bona, pauca tamen erant putrida. Puer curat donum diligenter, sed mala poma maculant bona, et mox cuncta sunt mala. Carolus maestus plorat adversam fortunam. Tum agricola ita monet filium. " Mala poma maculant bona, certe mall amici maculabunt bonum puerum."

4. The Blackamoor. Floras, Afer puer, erat servus Titi, Britannici coloni (nam Britanni olim habebant servos). Augustus et Julius,

Translations. 1 1

filii Titi. saepe ridebant nigra membra parvi servi. Florus aliquando non tenebat lacrimas. At Titus, vir bonus, forte videt lacrimas, et plenus irae maculat nigro limo oculos et capillos et membra malorum puerorum. Itaque pueri nunquam poothac ridebant parvum servum.

5. The Miser. Plutus, vir avarus, parat parvam fossam, atqiie ibi celat multum argentum. Forte servus arabat agrum. Subito nudat latebras et spoliat argentum. Postridie furtum apparet domino, nam saepe spectabat suum thesaurum avidis oculis. Miser Plutus implet terram et caelum querelis. Subito INIercurius, fidus deorum nuntius, adest, et benigne postiilat causam lacrimarum. Plutus igitur ita narrat malam fortunam.

6. The Miser {continued).

" Sum vir egenus, tamen habebam parvum thesaurum ; semper servavi meam pecuniam magna cura. 1^'unc tamen mihi nihil manet." At deus mulcet maestum animum viri, et implet fossam saxis. Turn ita admonet Plutum. " Tu quid em semper lustrabas argentum, nee unquam attrectabas divitias. Divitiae non prosunt avaro ; saxa igitur tibi supplebunt locum argenti."

7. The Broken

Cimbri habitant miram terram, nam oceanus saepe inundat tecta et agros agricolarum. Incolae magnis fossis tumiilis-que coercentviolentiam undarum; aliquando tamen aqua deturbat claustra et vastat terram. Forte tumulus non validus erat \ jam parva rima apparet ; mox magna

12 Translations.

via patebit et undae superabunt terram. At parvus puer videt perlculum ; statim dextra implet rimam et coercet aquam.

8. The Broken Dike {contimied).

Dili et constanter puer servabat praesidium. Jam membra rigebant, at parva dextra semper coercebat aquam. Postridie agricolae appropinquant locum. Puer frigidus et moribundus dextra tamen coercet aquam. Celeriter confirmant tumulum saxis, et implent rimam limo. Tum sublevant liumeris puerum recreant-que cibo. Cimbri saepe commemoraut tantam constantiam, iiarrant-que suis liberis factum pueri,

9. The Piper s Slave.

Carolus, puer inhonestus, erat servus Clodii, viri honesti. Clodius erat peritus fistula et saepe delectabat amicos canoris sonis ; at puer non amabat fistulam, sed saepe erat molestus domino. Forte agricola, vicinus Clodii, celebrat uuptias filiae, vocat-que et dominum et servum. Cena erat copiosa ; mensa vix sustinebat magnum caseum ; hie erant ova, illic poma; at porciilus praecipue delectabat oculos convivarum.

10. The Piper's Slave {continued).

Convivae cupide exspectant epiilas ; mox cenabunt sjilendide. Intere-a saltant, et dominus Caroli cantat fistula. At puer avidis oculis lustrat mensam et videt porculum. Raptim tenet praedam dextra, et frustra tentat fugam. At Clodius occupat f ugitlvum ; recuperat praedam ; verberat baculo tergum mali servi. Inde Carolus maestus et jejunus dat poenas mali focti.

Question. 13

QUESTION.

§ 14. To turn a simple Statement into a Question in English place the Nominative after its Verb.

Statement, You are happy. Question, Are you happy ?

Sometimes Interrogative words are used as well. Why are you happy ?

In Latin Interrogative tvords are always used. The most common are —

Num., expecting the answer Ko. Nonne, ,, ,, Yes.

Ne, ,, ,, Yes or no.

■ne is always joined to the first word in the sentence.

Ex. 10. STATEMENT. QUESTION.

1. Equus non habet pennas. 2. Num equus habet pennas?

3. Pueri amant poma. 4. Nonne pueri amant poma?

5. Medicus est aeger. 6. Est-ne medicus aeger?

7. Yerberas canem. 8. Cur verberaa canem?

In translating Questions into English the Auxiliary Verb do is often used.

Cur laudatis puerum ?

Why do you praise the hoy ?

Double Questions {i.e. two questions expecting one answer) must have two Interrogative words.

Utrum mihi dabis pomum an meo fratri ? Will you give me an apple or my brother?

14 Translations.

§ 15. Prepositions when used in Latin govern the Accusative or Ablative Case.

The following govern the Ablative Case — A, ab, absque, coram, de, Palam, clam, cum, ex, and e, Sine, temis, pro, and prae, Sometimes in, sub, super, subter.

All the others govern the Accusative Case.

Cum is joined to the end of the Personal, Reflexive, and Relative Pronouns.

Me-cwm, vobis-cztm, quibus-cwm, etc.

PIECES FOR TRANSLATIOK

The following ten pieces require a knowledge of —

(a) Declensions I. II. III. J Masculine ) to end Subst. ( Feminine j of dens.

^ ' ^ „ I Indicative Active of the Third

pXelimple j ^"'^ ^^^^^^ Conjugations.

II. The Young Doctor.

Medicus quondam, fessus longo labore, petebat breve otium apud rusticam villam amici. Interea committebat filio curam clientium. Juvenis, superbus labore, ita narrat fortunam jocose comitL " Pater committit mihi 6U0S clientes." "At," respondet amicus, "ubi pater repetit urbem, ex clientibus quot supererunt ? "

Translations. 15

12. TJie Sporting Doctor.

Timon medicus, vir benignus, sed omnlno ignarus suae artis, intelligebat nee causas nee remedia morborum. Itaque cl^eutes plerumque discedebant e vita. Timon erat venator, sediilus quideni sed imperitus. Habebat multos canes et equos, sed jiraecipue amabat jacula sagittas- que. Quondam, dum parat tela ante portam aedium, occurrit amicus. " 0 medice," inquit, " hodie saltern occides nihil."

13. OrcJiard-rohhing.

In Hispania dim vivebat Nero, puer improbus. Forte erat vicino in liorto magna aroor, maturis pomis onusta. Ubi puer videt arborem, magna cupldo praedae occiipat animum. "IS'um dominus me videbit?" inquit avidus puer. " Cur non statim ascendo arborem % " Itaque sine mora prehendit ramum, et trahit se in arborem. Jam sedet inter poma; jam dextra tenet gratas fruges. At subito audit raucum clamorem. Ecce videt sub arbore magnum saevumque canem. Nero frustra se celat, nam canis sentit furem, implet-que agros rauco clamora Denique jacet sub arbore exspectat-que puerum.

14. Orchard-robbing {continued).

Diu puer manet in alta sede. Interea volvit in animo multa et callida consilia. " Nonne saevus custos mox dormiet ? Nonne caligo noctis liberabit me ? " Denique, quod canis non relinquit praesidium, desperat de salute. At fortima juvat captivum. Niger taurus intrat agrum. Statim videt canem, et torva fronte petit antiquum inimi-

16 Translations.

cum. Nee canis rScusat pugnam, sed saevis dentibus tentat modo tergum, modo frontem, tauri. Turn puer non praetermittit occasionem, at desilit ex arbore, petit-que fugam. Adversarii nee sentiunt fugam, nee relinquunt pugnam. Itaque Nero tutus a tanto periculo agit gratias dis pro salute.

15. Lady Godiva.

Gyges, magnus et superbus princeps, graviter vexabat incolas parvi oppidi, finitirai suis aedibus. Aliquando postulabat a civibus tributum deeem talentorum. Gives igitur multis laerimis communieant dolorem cum Godiva, uxore Gygis. Inde Godiva, prae misericordia, petit veniam a conjuge, atque impetrat, sed duris condition ibus. Diu baesitat ; tandem amor vincit pudorem, nee reeusat conditiones. Oppidani claudunt portas et fenestras, disce- dunt-que e vicis. Turn Godiva detrahit vestem ; ascendit equum ; nuda equitat per vicos ; babet-que praemium. Grati cives hodie servant memoriam Godivae magna cura.

16. Faithful Caleb.

Timon vir erat gencrosus sed egenus. Habitabat in aedibus magnis sed obsoletis, et saepe tolSrabat inopiam cibi. Calebus, servus domesticus, multum amabat TimSnem, et celabat diligenter paupertatem domini. Aliquando multi viatores petebant bospitium a Timone. Vir benignus libenter apSrit portas aedium. Ubi bora cenae adest, quod babebat nullum cibum, Calebus paulum haeret. Vicinus forte celebrabat upulas ; subito Calebus currit ad locum et magna voce, " Aedes ardent," exclamat. Convivae erumpunt buc illuc. At Calebus sine mora, abstrahit a mensa nitidum auserem, apponit-que viatoribus epulas maguificas.

Translations. 17

17. Little Johnny Head-in-air.

Johannes, filius parci morcatoris, puer erat ineptus. Saepe per agros ambulabat, et semper tollebat oculos ad caelum, nee observabat humum ante pedes. Amici igi- tur appellabant puerum " Johannem aerium." Johannes olim more suo ambulabat. Sol alma luce fulgebat; hirundines volitabant ; aves cantabant. Puer more suo ohservat caelum. Eheu non videt lacum ante pedes. Subito magno fragore in aquam decidit. At piscator non longe abest, et currit ad locum. Sine mor^ hamo captat vestem Johannis, trahit-que ad terram puerum adhuc vivum.

18. Judge Gascoyne.

Henricus IV., rex Britannorum, habebat pigrum pro- digum-que filium ; nam juvenis nimium amabat malos comites. Forte cives accusant furti, Caium, amicum principis, coram judice. Princeps properat ad locum, et diris minis postulat veniam delicti. At judex, strenuus vir, negat veniam. Princeps igitur stringit gladium. Tum judex vincit catenis superbum juvenem. Post mortem patris juvenis Henricus, jam rex, dat digna praemia judici, habet-que in numero amicorum.

19. Aljred and the Cakes.

Aluredus, rex Britannorum, saepe pugnabat cum Danis. Primum Dani vincebant regias copias, et rex, exsul, petit hospitium ab incolis parvae casae. Incolae, inscii figfirae regis, benigne praebent hospTti exiguam cenam durum- que lectum. Postridie pergunt ad laborem. Agricola pascit oves ; uxor verrit aedes ; rex incendit ignem, torret- que liba. Mox tamen, quod anxius multis curis Aluredus

ORADATIM.] ^

18 Order.

praetermittit laborem, flammae udurunt liba. At uxor agricolae, ubi factum videt, plena ira increpat pigrum hospitem, et verberat dextra regias aures. Sed rex tolerat patienter poenam.

20. Sir Walter Ralegh.

Elisabetba, regina Britannorum, semper gerebat vestes splendidas et pretiosas. Forte cum magna caterva comitum ambulabat per vicos urbis. Subito videt ante pedes multum lutum. Eegina stat incerta, quod timet lubricam viam. At juvenis exsilit ex turba ; humeris detrabit novum pallium et vestimento tegit locum ; tum iterum recurrit ad socios. Eegina laeta super pallium ambiilat nee maculat pedem. Statim grata adscribit juvenem in numerum amicorum.

ORDER.

§ 16. English, having so few Case-endings, is tied down to a particular Order of words.

The man swallowed the fish

is different from The fish swallowed the man.

Latin has much more freedom.

Homo devoravit piscem, Piscem homo devoi-avit, Piscem devoravit homo, Devoravit piscem homo,

all mean, " The man swallowed the fish." WhHe—

Piscis devoravit hominem, Hominem piscis devoravit, etc.

all mean, " The fish swallowed the man."

Partitive Genitive. 19

Thus the beginner must not be surprised to find —

(1) The Accusative before the Yerb ;

(2) The Nominative after the Verb ;

(3) The Adjective after its Substantive. Rule 7- In translating do not merely take the

words in the order in which they come, but look first for the Verb ; it always points to, if it does not include, the Nominative. Above all, do not take the Accusative before the Verb.

PARTITIVE GENITIVE.

§ 17. Rule 8. The name of a Whole, of which a Part is taken, is put in the Genitive Case. Multi Bomanorum. Many of the Romans.

Especially after Neuter words.

Nihil argenti, no money.

Tautum nummorum, so much money,

PIECES FOR TRANSLATION.

The following ten pieces require a knowledge of—

(a) Declension III. / Substantives. ( Adjectives. ( Active of the First and Second Imperative 1 Conjugations, and the same of ^ ( the Verb Bum.

2 1 . Too Clever by Half. Roscius, praeclarus jurisconsultns, publicos ludos quondam spectabat. Subito vir rusticus occurrit. "Da

20 Translations.

mihi," inquit, " responsum, o praeclare Rosci ; canis divitis vicini meum agrum intravit, necavit-que tres pullos. Quantam tu mulctam domino canis imponis?" " Quattuor asses," respondit Roscius. "Da mihi igitur asses," vir inquit, " tuus enim canis erat reus." "Res aequa est," iterum respondit Roscius, " et libenter tibi quattuor asses dabo. At tu primum numera mihi quinque asses, nun- quam enim jurisconsulti sine mercede dant responsa."

22. TJie Young Shaver.

Glaucus, puer Corinthius, adultorum hominum mores semper induebat; nam togam virllem vulgo gerebat et saepe tondebat molles genas. Quondam intravit tabernam praeclari tonsoris, et magna voce " Tonde," inquit, " meam barbam sine mora." Tonsor, vir jocosus, parat aquam; obducit mentum juvenis spuma alba; cultrum acuit; postremo vadit ad portam, habet-que sermonem cum amicis. Primo Glaucus rem patienter tolerabat ; tandem non continet iram, sed causam morae postulavit. " At," respondit Tonsor, "tuam barbam exspecto."

23. The Green Cheese.

Boeotus viator olim una cum Corinthio et Atheniensi noctu ambulabat. Mox comites ad rapidum flumen veniunt. Forte altus pons jungebat flumen. Viatores ascendunt pontem, et in aqua sub pedibus imaginem lunae vident. "Ecce," inquit Boeotus, "pulcher caseus in aquajacet. Cur nos non praemium deportamus?" Sine mora Boeotus manibus pontem tenet, et suspendit corpus super aquam. Deinde Corinthius prehendit crura amici. Atheniensis habet tertium locum et pedibus praemium

Translations. 21

captat. Turn exclamat Boeotus, "Vos tenete firmiter mea crura, nam manus durum lignum terit." Simul laxat manus, et omnes in aquam decidunt.

24. Logic!

Eusticus olim, nomine Gellius, vir dives sed indoctus, mittit filium ad ludum Zenonis, praeclari philosophi. Post aliquot annos filius repetit paternum tectum, et parentes sua sapientia delectat ; nam omnes ingenio et sermone superabat. Mox tamen juvenis dispiitat cum patre de cultu arvorum 3 tandem iratus, baculo caput et humeros senis verberat. "0 scelerate," exclamat Gellius, "num verberas patrem?" "Equidem," respondit juvenis, "et recte : nonne tu me parvum puerum verberabas % " " At invitus verberabam te, et pro tua utilitate." " Et ego hodie verbero te pro tua utilitate, et invitus."

25. Wat Tyler.

Ricardus, adhuc juvenis, succedit regno Britannorum. Mox erat gravis seditio plebis. Yir rusticus, nomine Figulus, seditiosam turbam ducebat. Jam-que ingens caterva intraverat urbem Londinium, et omnia spoliabat. Inde dum cives claudunt tabernas et fugani tentant, subito rex juvenis cum paucis equitibus adest. Figulus autem prehendit equi regis habenas. Sine mora magister equitum stringit gladium occidit-que hominem audacem. Statim omnes sumunt arma, tendunt-que arcus. Eex autem procedit in medium. " Comites," iuquit, " hie jacet vester dux, nee unquam resurget. Deponite tela; ego posthac ero vobis dux."

22 Translations.

26. TJie Miser s Shoes.

Senex, nomine Abulus, dives sed avarus antiquas sordidas-que vestes gerebat, Omnes cives cognoscebant pannosos avari calceos. Olim senex lavabat membra apud publicas thermas. Forte vir jocosus locum intra- verat. Ubi videt vestimenta Abuli, sine mora mutat calceos senis avari cum purpureis soleis consulis. (Nam consul ibidem forte se lavabat). Mox Abulus ex aqua emergit. Nescius fraudis, dis agit gratias pro tanto miraculo, et cum purpureis soleis discedifc. At ubi consul sentit furtum et cognoscit calceos Abuli, vix continet iram. Denique invitus foedos calceos induit.

27. The Miser's Shoes {continned).

Postridie lictores trahunt Abulum apud consulera, atque hominem furti accusant. Infelix Abulus multis cum lacrimis veniam imjirudentis facti orat, at frustra. Ifam consul aspera voce, "Deliga," inquit, "lictor, ad palum malum furem ; verbera tergum saevis virgis." Lictores haud inviti sumunt poenam, calceos-que Abulo reddunt. Abulus vix trahit miserum corpus ad flumen (magnum flumen. non procul aberat). Turn exclamat, " Nunquam iterum infellces calcei dominum perdetis." Inde aquse calceos committit.

28. The Dainty Boy.

Augustus puer erat pinguis et nitidus ; parentes cum gaudio videbant roseas genas pueri. Huic nutrix jucundam cenam paraverat; caput cenae erat jus bonum.

Translations.

At puer jus abnuit et optat ova. Tanto fastidio irata nutrix cibuni amovet, puerum-que ad lectum jejunum dimittit. Postridie jus est iterum caput cenae; at puer, etsi valde esuriebat, iterum recusavit. Jam-que fames corpus August! consumebat, tamen in suo consilio mane- bat puer ; et baud ita multo post migravit de vita.

29. Cruel Frederick.

Fredericus, puer crudelis, non amavit animalia; saepe divellebat alas muscarum et corpora formicarum acubus transfigebat. Aliquando vexabat Trajanum, suum canem, saxis et verberibus. Saepe pater Fredericum ita monuit : " Cave canem, nonne dentes habet acutos % " At puer verba patris negligit et manu caudam miseri canis torquet. Diu Trajanus rem patienter tolerat. Tandem iratus mordet dextram pueri. Fredericus multis cum lacrimis patrem petit. "Cur tandem," inquit pater, "meum consilium negligebas? "

Pastor, nomine Panurgius, multas oves habebat; at dives vicinus viginti ex numero subducit. Pastor ad judicem propgrat, furem-que accusat. Sed judex, vir inbonestus, prae timore divitis viri prSces pastoris spernit. Tum pastor bumiliter accedit ad furem : *' Eetine," inquit, "oves, da mibi tamen arietem, ducem gregis." Fur, incautus, arietem dat Jam pastor tollit animal in humeros et discedit. At oves audiunt vocem ducis, et universae notum ovile sui domini petunt-

24 Demonstrative Pronouns.

DEMONSTRATIVE AND DEFINITIVE PRONOUNS.

§ 18. Demonstrative and Definitive Pronouns are used to point out or distinguish some Person or Thing.

They are either Substantival — used instead of a Substantive ; ov Adjectival — used with a Substantive.

The most common are, Is, hie, ilk, idem, ipse.

1. Vides-ne eum ? Do you see him ?

2. Vides-ne eum leonem ? Do you see that lion ?

3. Is leo, quern vides, est | „, ,. , . ,

r { Mhe lion, which you see, is tawny.

4. Vides-ne ejus caudam? Do you see his tail?

5. Hoc a te peto. / ask you this favour.

6. Demosthenes ille orator. Demosthenes the famous orator.

7. Hie erat tacitumus, ) The latter was silent, the former

ille loquax. ) talkative.

8. Ipse venit. He came himself.

9. Eodem modo omnia ) You do everything in the same

agis. ) tvay.

PIECES FOR TEANSLATIOK The following ten pieces require a knowledge of — (a) Substantives. Declensions III. IV. Y. (i) Pronouns. /demonstrative. ^ ' ( Definitive.

(c) Indicative ) Active of the Third and Fourth Imperative j Conjugations.

31. T/ie Vultures Nest. Vultur dim finxerat nidum in alta et praerupta rape. Hie diu impiine teneros pullos alebat. Saepe juvenes descensum ad nidum tentaverant, at frustra, quia praeceps

Translations. 25

scopulus imminebat, et lubrica saxa vestigia fallebant. Tandem senex juvenes his verbis deridet ; " Cur ignavi periculum timetis ? ecce ! mea parva filia ad locum des- cendet." Juvenes etsi rem vix credunt, tamen mandata ejus peragunt. Magna quercus impendebat scopulo; huic funem aptant et omnia parant.

32. TJie Vulture s Nest {continued).

Jam senex tenero corpori virginis funem caute aptat. Turn sex validi juvenes eam ex alta rupe demittunt. Omnes taciti eventum exspectant ; at ilia secura aerium iter pergit, et magno cento defendit acutos scopulos. Jam pervenit ad nidum, et dextra parvum vuMrem tenet. Statim dat signum reditus. At pater vultur audit vocem prolis, et magno clangore puellam petit. Ilia tamen, etsi saevi alitis ungues teneras nianus dilacerant, cultro se defendit, nee praedam demittit. Jam juvenes vident periculum puellae, ingerainant-que laborem. Mox laetus pater audacem filiam amplexu tenet.

33. The Standard.

PJcardus, rex Britannorum, olim cum Solimano bellum gerebat. Multos equites diversarum gentium, socios adjutores-que belli, habebat. Hi fortis regis timebant virtutem, sed superbiani parum amabant. Forte rex suum signum in alto et insigni loco constituerat. Id movebat iram sociorum et noctu signum divellunt. Eex igitur, ubi reponit signum, deligit custodem loci equitem nomine Cennetum. Nee ille tantum honorem recusat, at laetus arma induit. Inde, etsi ipse baudquaquam bostem timebat, canem fidelem vigiliae comitem advocavit

26 Translations.

34. The Standard {continued).

Nox erat et luna sSreno fulgebat caelo. Diu et vigilan- ter Cennetus locum custodiebat. At subito canis latratum edit. Jam ipse audit lenem sonitum. Statim stringit gladium. At vox nota, " Depone," inquit, " telum ; Cloelia tua sponsa baud procul ab hoc loco te exspectat ; v§ni igitur mecum celeriter." Stultus eques, fidei imme- mor, stationem desSrit ; reliuquit tamen canem custodem loci. Dum abest, clangorem armorum audit, deinde ggmitum. Dolore furens recurrit ad locum. Eheu ! sig- num abest, et fidelis custos moribundus jacet.

35. The Standard icontinned).

Paucos post dies Eicardus copias sociorum recensebat. Dum ipse in regio solio sedet, principes equites-que cum multis millibus niilitum ante oculos regis incedebant. Haud procul ab eo loco stabat Cennetus cum cane fideli (is enim vires corporis recuperaverat). Jam duces singillatim regem salutabant. Subito canis cum saevo latratu equitem, auro et ostro insignem, ex equo in pulverem deturbat. Comites cum clamore occurrunt. At rex, " Consistite," inquit, " amici ; justa est poena, hie enim meum signum violavit."

36. The Faithful Hotmd.

Cambricus olim, acer venator, fidelem habebat canem, nomine Gelertum. Dum ipse' in silvis abest, canem saepe relinquebat parvi filii custodem. Aliquando more sao Gelertus dominura reducem cum laeto clamore salutabat. At subito dominus pectus ejus et dentes sanguine cruentoa notat; perterritus cunas parvi filii petit. Eheu puerum

Translations. 27

non videt, sed undique cruorem, foedi certaminis indicium. Statim caeco furore canem, mali auctorem, jaciilo transfigit. Gelertus cum gemitu exspirat. Simul dominus in recessu aedium infantem videt, salvum atque incolumem. Sed baud procul ab eo loco jacebat ingens lupus. Fidelis enim custos vitam infantis ita servaverat.

37. The Gossip.

Erat Timoni uxor garrtila. Haec aliquando apud feminain vicinam cenabat. Diu Timon uxorem suam frustra exspectaverat. Tandem iratus aedium portam obserat, et petit ciiblle. Mox tamen uxor redux ostium vehementer pulsat. " Aperi celeriter portam," exclamat ilia, " nonne uxoris tuae vocem audis?" " Minime,"' respon- dit ex cubili dominus; "tu non mea uxor es, nee vocem tuam cognosco ; mea enim uxor jam mecum cubat."

38. TJie Gossip [continued).

Diu femina pieces producebat, sed frustra ; tandem dolum parabat. " Nisi tu," inquit, " portam aperies, ego in boc flumen desiliam." Simul in aquam magnum lapidem devolvit, et sese non procul abdit. Vir sonitu territus ostium aperit, properat-que ad ripam, Protinus irrumpit in aedes uxor, obserat-que portam. Frustra vir infelix ostium pulsat; "Discede," inquit uxor, "tu enim, ut ipse dixisti, non es mens conjux."

39. The Siege of Calais.

Edvardus olim, rex Britannoram, urbem Gallicam oppugnabat. Diu incolae copiarum regis impetum magna cum virtute sustinuerant. Tandem, ubi nihil cibi super-

28 Comparison.

erat, miseri-que cives mures et pelles edebant, cum rege de deditione agebant. At rex, propter tantam hostium per- tinaciam iratus, saevas conditiones pacis imponit, mortem- que duodecim principum postulat. Sine mora duodecim viri se pro patria devovent. Inde comites maesti funibus colla amicorum vinciunt, eos-que ad regem ducunt.

40. TJie Siege of Calais {coiitimied).

Eex inter nobiles in praetorio sedebat. Jam-que maesta turba civium captivos ad locum ducit, omnes-que multis cum precibus ad pedes victoris cadunt. At rex durus preces eorum spernit avertit-que vultum. Forte regina rem cognoscit; statim ad praetorium properat, suas-que lacrimas cum precibus civium jungit. "Da mihi, rex magne," inquit, " vitas horum fortium virorum ; nonne hi recto suam patriam defenderunt ? " Rex primo preces non audit, tandem lacrimae uxoris iram vincunt, poenam-que captivis remittit.

COMPARISON.

§ 19. (1) When two Things are compared they are put into the same Case and coupled by quam.

Amo te magis qiiam eum. I love you more than him.

(2) If the first is either in the Nominative or Accusative, the second may be put into the Ablative, leaving out the quam.

Julia sorore pulchrior est. Julia is m.ore beautiful than her sister. The Comparative can often be translated by too, rather, com- paratively, etc.

Tardius ambulavit.

He loalked ratlier slowly.

Longius e navi erravit.

Me wandered too iaxfrom the ship.

Time. 29

TIME.

§ 20. (1) The Time during which an Action lasts is put into the Accusative, sometimes with a Preposition per.

Totam hicmem in urbe manebat.

He remained in the city during the whole of the ivinter.

If the Sentence is Negative the Ablative is used. Totd hieme lupum non vidi. I have not seen a wolf all the winter.

(2) The Time when, or within which, an Action is done is put into the Ablative without a Preposition.

Media hieine ab urbe discessit.

He went away from the city in the middle of tvintcr.

Observe the phrases—

Multis post annis. Many years afterwards.

Aliquot post menses. Several months afterwards.

Haud ita niulto post. Hot lo7ig after.

Ante annum. A year before.

PIECES FOE TEANSLATION".

The following ten pieces require a knowledge of —

(a) Comparison of Adjectives (Regular).

{h) Numeral and Pronominal Adjectives.

(c) Indicative | Active of Verbs in -io, Third Con- Imperative j jugation.

41. The Babes in the Wood. Duo olim erant fratres, Verres et Timon. Horum alteium gravis corripuerat morbus. Hie jam moribundus

30 Translations,

fratrem ad lectum vocavit, ei-que curam parvorum liber- orum mandavit. lUe multis cum lacrimis mandatum accipit, f idem-que unum annum integram servat. Secundo tamen anno, quod liberi erant agris nummis-que divitis- simi, patruus, auri avidus, insidias nepotibus struebat. Itaque duos latrones ad sese appellat, " Interficite," inquit, " clam hos infantes ; vobis magnum pondus argenti, pretium caedis, dabo."

42. The Babes in the Wood [contimied).

Postridie Timon mala fraude nepotes ad se advocat. "Hodie," inqiiit, " vicinae urbis incolae ferias agunt; hi igitur ex meis servis fidelissimi, deliciarum causa et voluptatis, vos ad locum ducent." Simul manu duo latrones ostendit. Liberi magno cum gaudio discedunt, et jam animo mille laetitias praecipiunt. Mox autem •viatores ad densam silvam, locum ad caedem aptissimum, veniunt. Forte unus ex latronibus altero erat mollior. Hujus pectus grata vox liberorum leniverat. Hie igitur, ubi ad locum veniunt, non modo factum abnuit, sed etiam sua manu comitem crudeliorem interfecit.

43. The Babes in the Wood [continued').

Liberi gladiis et cruore perterriti lacrimas efifundunt. Victor tamen timorem mulcet, eos-que in densiorem silvam ducit. "Hie," inquit, "manete, dum ipse absum; mox vobis placentas lactis-que copiam reportabo." Simul a loco discedit. Unam horam liberi sine timore flores silvestres undique carpebant. Mox quod fames corpora premebat reditum latronis misere cupiebant. Frustra tamen hue illuc currunt, et omne nemus maesto clamore implent, nemo enim questus eorum audit. Tandem fessi cursu, et

Translations. 31

fame languid! sese sub arbore dejiciunt. Mors benigna celeriter finit labores, nee de-erat honor sepulcri, parvae enim aves corpora frondibus teneris texerunt.

44. The Rats in the Barn.

Erat oHm in Germania mala fames, messis enim eo anno nulla fuerat. Magna igitur turba civium quotidie a principe panem vehementer petebat. Tandem precibus eorum fessus, princeps crudelis omnes in horreum ingens vana spe cibi induxit, Mox ubi horreum plenum fuit flammas tecto admovit, et omnes ad unum delevit. Inde dum clamoribus miserrimis et caelum et terra resonant, "Audite," inquit, "murium stridorem." Vix ea dixerat, quum vocem magnam comites audiunt. " At miser, paucis post diebus, iidem mures tuum corpus devorabunt."

45. TJie Rats in the Barn {contimied).

In medio Rheno forte eo tempore stabat turris altissima; hue princeps, dira voce perterritus, fugit ; nihil enim aqua tutius habet. Hie unum diem manebat tutus, et alterum; tertia tamen nocte custodes mille pedum crepitum audiunt. Mox ubi sol noctis umbras fugavit, immane portentum vident. Utraraque enim ripam fluminis innumerabilis murium multitudo complet. Jam mures in aquam desiliunt, turrim-que petunt. Frustra princeps portas fenestras- que obserat ; hi enim scandunt muros, illi acutis dentibus ligneas portas rodunt. Passim in aedes irrum- punt, et universi in principem impetum faciunt. Frustra is deos invocat iratos, sexcenti enim hostes ex ossibus cutem divellunt, et crudelis facti terribilem poenam sumunt.

32 Translations.

46. The Pied Piper.

Hamelinam, urbem pulcherrimam, vexabat olim dira pestis ; murium enim iimumerabilis miiltitudo non modo omnia devorabat, sed etiam infantes, dum jacent in cunis, oppugnabat. Incolae omnia consilia frustra tentaverant ; denique magnum pondus argenti proponunt totius generis exitii pretium. Hoc ipso tempore vir, picta veste insignis, intravit urbem, laborem-que suscipit. Statim magna caterva eum ad forum deducit. Hue ubi pervenit advena, ex sinu tibiam parvam detrahit, paucos-que modos fingit. Vix id carmen cessaverat, ubi mirum prodigium evenit, undique enim ad sonum ingenti tumultu mures concurrunt. Primo consistunt, deinde omnes, albi, nigri, senes, juvenes ad modos tibiae saltant. Postremo uno impetu in fiumen e conspectu desiliunt.

47. The Pied Piper {continued).

Primo cives rem vix credunt ; deinde laetitiae ingenti SB dedunt. Jam-que tibicen sui laboris praemium postulat. At cives, jam periculi expertes, fidem ingrati violant, et magnam partem argenti retinent. Itaque iratus iterum tibiam corripit, alterum-que carmen priore pulchrius fundit. Protinus ex omnibus domibus magna puerorum virginum- que caterva virum cingit. Inde tiblcen, dum illi choros laetissimos agunt, omnes ad propinquum montem deducit. Turn miseri parentes rem terribilem vident; nam ipse dehiscit mons et immenso hiatu totam manum accipit.

48. Caught by the Tide.

Canutius, Icenorum rex, longe sapientior erat aliis regibus. Hujus olim opes et auctoritatem unus ex assen-

Translations. 33

tatoribus hoc modo laudabat. " Nonne," inquit, " rex magne, et mare vastum et celeres venti tua mandata pera- gunt 1 " Eex nihil respondit, sed postero die, jussu ejus, servi ad litus maritimum solium deducunt. In hoc assentatorem locat, et ipse in rupe stat propinqua. Forte aestus ex alto se incitabat. Tum rex, " Recurre," inquit, " mare superbum ; nonne tu meus servus es 1 Cur igitur tui fluetus audaces meum solium ita violant 1 " Fluctus tamen surdi mandata regia non audiebant, sed se in ipsum solium illidunt. Tum rex, "Nemo -nisi Deus imperium maris tenet."

49. Rollo and the Two Sticks.

Apud Graecos scriptores hoc invenimus de Eollone, cane caUidissimo. Magister, dum ipse ambulat, semper cani comiti scipionem suum auratum committebat. Hunc Rollo superbo ore per vices gerebat. Forte tamen magister pro scipione aurato baculum sumit ligneum, altero turpius. Hoc more suo cani committit. At Rollo, propter tantum dedecus iratus, diu laborem recusat. Tandem ubi magister baculum inter dentes inseruit, canis e conspectu subito fugit ; brevi tamen ad magistrum sine baculo recurrit. Tres inde menses magister frustra baculum quaerebat; quarto tamen mense dum servi fimum ex stabulis in agros transportant, baculum sub ingenti fimi acervo inveniunt.

50. Buiied alive.

De eodem RoUone aliud et mirabilius invenimus. Mag- nus anatum grex in lacu finitimo natabat. Harum unam canis miro amore fovebat. Saepe jussu magistri banc suo ore etiam ab ulteriore margine lacus ad pedes ejus repor-

ORiDATIM.] C

34 The Relative.

tabat. Ea quidem res erat gratior cani et domino quam anati ; haec igitur pennis pedibus-que canis impetum semper fugiebat. Tandem Rollo, tali pervicacia defessus, solum in horto effodit anatem-que vivam sepelivit, sive ludibrio, seu (ut magister credidit) quod eum locum magis idoneum putavit.

THE RELATIVE.

§ 21. (a) The Eelative is used to avoid repeating a word (called its Antecedent) already used once. Video muruni, qitem Balbus aedificavit. I see the. wall, which Balbus built.

If there were no Eelative we should have to say, Video mururn, et Balbus eum murum aedificavit. / see the wall, and Balbus built that ivall.

Thus it has also the force of a Conjunction, and serves to connect Sentences.

Rule 9. The Eelative agrees with its Antecedent in Gender, Number, and Person.

1. Nos, qui fortes sumus, pugnabimus.

2. Tu, quae parva es puella, nutricem amas.

Rule 10. The Eelative is not necessarily in the same Case as its Antecedent, but in the Case which its Antecedent would be in if repeated.

Ex. 77.

1. Habes asinum, qui (asiuus) est laboris patiens.

2. Equus, quern (equum) babemus, est celer.

3. Virum, cujus (viri) filius es, amamus.

4. Hie est puer, cui (puero) poma dedimus.

5. Hasta, qua (hasta) liostem occidisti, erat acris.

Active and Passive. 35

(b) A Sentence containing a Eelative word is often called an Adjectival Clause, because it qualifies a Substantive like an Adjective.

Est mihi mensa, quae est nigra. / have a black table.

A Relative Clause may be omitted without altering the construction of any other word in the sentence.

(c) A Eelative word is often omitted in English but never in Latin.

Where is the table I saw yesterday ? Ubi est ea mensa, quam heri vidi ?

{d) The Eelative always comes first in its own Clause (except after Prepositions), and generally next to the word it qualifies. Eelative words are —

Qui, qualis, quantus. Quo, qua, unde, ubi.

ACTIVE AND PASSIVE.

§ 22. The Verb has two Voices—

(1) Active, when you do something;

(2) Passive, when something is done to you.

In turning a Sentence from an Active into a Passive form

Accusative becomes Nominative.

Nominative becomes Ablative. All other Cases remain unchanged.

36 Translations.

{

Ex. 12.

j Anseres Manlium e somno excitaverunt. \ Manlius e somno anseribus excitatus est. j Puer necabit lupum. ( Lupus necabitur a puero.

Gives militibus cibum dahant.

Cibus militibus a civibus dabatur. J Caesar civitati duceiitos imperat obsides. { Ducenti obsides civitati imperantur a Caesare.

(1) If the doer of the act is a Person the Preposition a or ah is used with the Ablative. It is then called the Ablative OF THE Agent.

(2) Transitive Verbs become Intransitive in the Passive.

Ex. 73.

1. Centaurus sagitta ab Hercule vulneratus est.

2. Hercules sagittas veneno tinxit.

3. Via montibus altissimis continebatur.

4. Praemium victori debetur.

5. Quisque sibi argentum vindicat.

6. Scopulis afflictabitur navis.

7. Nunquam mihi hoc persuadebitur.

8. lis nihil cibi supererat.

PIECES FOR TEANSLATION. The following ten pieces require a knowledge of —

(a) Eelative Pronoun.

(b) Passive of Conjugations I. and II.

51. A Ride on the Centaurs Back. Centauri, qui in montibus Thessaliae habitabant, caput manus-que humanas, equinum tamen corpus habebant. Hercules olim, per has regiones cum uxore Deianira,

Translations. 37

quam nuper duxerat, iter faciebat. Mox ad ripas alti rapidi-que fluminis viatores perveniunt, frustra-que vadum petunt. Subito occurrit centaurus quidam, nomine Nessus. " Multae," inquit, " antea trans hoc flumen a me transportatae sunt. Te quoque, o pulcher- rima Deianira, si cupis, lato meo tergo libenter transportabo ;" simul puellam baud invitam suscipit; deinde perfidus magna celeritate in montes fugit.

$2. A Ride on the Centaur s Back {continued).

Hercules autem, quem fraus centauri non fallebat, arcum rapuit, et una ex iis sagittis, quas ipse sanguine Hydrae tinxerat, fugitivum vulneravit. At moribundus puellae consilium hoc iniquissimum dat Nessus ; '• Accipe," inquit, "banc tunicam, quam meus sanguis tinxit; haec tibi ali- quando amorem conjugis restituet." His verbis centaurus occidit.

Paucos post annos Hercules, Oechaliae victor, lolen oaptivam Deianira pulcbriorem adamavit. Haec igitur verborum centauri baud immemor, tunicam fatalem ad conjugem misit. Hanc Hercules incautus induit, et ipse necatur dira vi illius veneni, quo olim suas sagittas tinxerat.

5 3. yi Wonderfid Dream.

Tres olim viatores a Gallia ad Italiam iter faciebant. Via erat et longa et diflficillima, quod undique montibus altissimis continebatur. Saepe magnam cibi inopiam viatores tolerabant ; tandem nihil illis super-erat nisi unus panis, baud ita grandis, quem omnes diligentissime serva- bant. Hunc sibi quisque vindicat. Denique fessi somno se dant, panem-que proponunt somnii insignissimi prae-

I

SS Translations.

mium. Mane suum quisque comitibus somniuni narrat. Primus ex viatoribus sic incipit : " Mihi in somnio apparebat rapum ingentissimum ; vix id trecenti viri ex agro trahebant. Num vos aliquid hoc mirabilius videbatis? Mihi certe praemium debetur."

54. A Wonderful Dream {continued).

Turn secundus, " Somnium quidem mirum narravisti; mihi tamen aliquid mirabilius visum est. Nam vidi in somnio vas ingentissimum, quod vix quingenti homines totius anni spatio paraverant. Facillime eo vase istud rapum continebatur. Nonne hoc somnium mirabilius illo judicatis ? " At tertius, qui haec tacite audiverat, " Certe," inquit, " uterque vestrum rem mirabilem narravit, panem- que bene meruit. Mihi tamen aliquid mirum visum est. Nam in somno (ut videbatur) esuriebam ; panem igitur devoravi."

55. The LightJiouse.

In ea parte Britanniae, quae ad septentriones spectat, litus undique rupibus asperrimis continetur. Incolae igitur, quod ibi multae naves naufragium fecerunt, turrim altissimam, quae pharus appellatur, quadam in rupe aedificaverunt. Hanc turrim habitabant senex et filia ejus parva, qui noctu semper incendebant lucernam, cujus lumen saepe nautas de periculo praemonebat. At non- nunquam vis tempestatis labores nautarum exsuperat, et navis infelix aut sub undis se mergit, aut scopulis cru- delibus afflictatur.

Translations. 39

56. The LigJithouse {continued').

Fuerunt olim multos dies continuae tempestates; tandem dies trauquillus succedit. Jam-que procul e turri custodes magnam aspiciunt navem, quae in scopulis haeret; mox etiam paucos vident naiitas, qui manibus signa dant, auxilium-que petunt. Turn virgo animosa cum patre parvam scapham deducit, et remis velis-que navem ambo petunt. Undique ingentes fluctus surgebant, vix enim cessaverat procella; nullo tamen periculo illi terrentur, sed 6 morte nautas eripiunt, omnes-que tutos ad turrim reportant.

57. Irish Stew.

In Hibemia erat olim magna fames, quae incolas earum regionum in diram inopiam redigebat ; multi etiam spe praedae ad latrones, qui silvas infestabant, se jungebant. Forte tres latrones vesperi casam pauperis agricolae intra- verunt, minis-que saevis cibum postulabant. Is igitur, cui nihil cibi omnino supererat, diu haerebat ; tandem callidum hoc consilium concipit. Ex area quadam detrahit pallium antiquissimum, quod et pater et avus diebus festis gerebant. Hoc ubi in frusta cultro diviserat, aquam-que addiderat, more juris coxit, dapes-que viris jejunis apponit. Hi avide cibum devorant, agricolam-que laudant. At subito aliquid in faucibus unius ex latronibus haeret ; ingenti tussi aeratam fibulam respuit. "Quid est hoc?" inquit. "Nempe," respondit agricola, "id, quod solum superest de pallio egregio."

40 Translations.

58. TJie Snoiustorm.

Pastori cuidam duo erant filii, Brutus et Nero, Hie, puer acutus, a parentibus praecipue amabatur ; ilium tamen, annis seniorem, omnes stultum existimabant. Hi dim ciim cane suo aliquas petebant oves, quae per montes devios erraverant. Forte dum procul a casa paterna absunt, eos opprimit nox ; simul nix crebra omnia operiebat, et spem reditiis eripuit. Tandem fessi labore sub saxo ingenti sese projiciunt, mortem-que exspectant. Turn Brutus e collo fratris taeniam, donum matris detrahit, eiique cervicem canis circumdat ; " Age," inquit, " patrem pete."

59. TJie Snowstorm {continued).

Interea, quod pueri nondum revenerant, ingens sollici- tudo pastoris animura agitabat. Subito latratum audit canis ; portam aperit ; videt canem, qui taeniam sui filii gerebat. Hanc ubi vir agnoscit sine mora facem accendit, et cum cane fideli, duce viae, tandem ad ipsum pervenit scopuhim, sub quo pueri jacebant. Hie vero triste spec- taculum visum est; Nero enim, quem frater suo pallio texerat, placide dormiebat, at Brutus, qui suum corpus hoe modo nudaverat, saevo gelu rigebat; nam puer fortis, quem propter segnitiam omnes deridebant, vitam suam fratri condonaverat.

60. A Noble Action.

Philippus, eques Britannicus, alios equites fortitudine animi corporis-que viribus aequabat ; omnes tamen comitate

Cui" Verbs. 41

et mansuetudine superabat. Forte Britanni cum Hispanis bellum gerebant, atque equites iitriusque exercitus fere quotidianis pugnis vires exercebant. Aliquando dum urbem quandam Britanni oppugnant, Philippiis cum paucis comitibus magna manu hostium circumdatus est. Din et acriter nostri Hispanorum impetum sustine- bant. Tandem Philippus jaculo graviter vulneratus est. Post pugnam dum comites maesti Philippum moribundum ad castra reportant, aliquis ei galeam aquae plenam dedit. nie autem, etsi sitis fauces urebat, militi, qui non procul jacebat avidis-que oculis aquam lustrabat, poculum dedit; "!N'onne hujus vulnera," inquit, "graviora sunt meis?"

"CUI" VERBS.

§ 23. A few Verbs, which we should expect to govern an Accusative, for some reason or other prefer the Dative. The most common are —

Parco, pareo, placeo,

Faveo, noceo, servio,

Invideo, nubo, ignosco,

Maledico, indulgeo.

A Dative is naturally used to complete the sense after such Adjectives as —

Amicus, utilis, similis, Propinquus, finitimus, par, etc.

42 Place.

PLACE.

§ 24. (1) Place wheke is expressed by Ablative with Preposition in.

Exception. Names of towns use an old Case called the Locative.

The Locative in the Singular of Declensions I. and II. is the same form as the Genitive, elsewhere as the Ablative.

These Locatives are also found, Domi, ruri, humi.

(2) Place whither is expressed by the Accusa- tive with ad or m.

JSxcejytion. Names of Towns (also domus and riis) omit the Preposition.

"To," when it means towards, is never the sign of the Dative, but always of the Accusative.

(3) Place whence is expressed by the Ablative with ah ov ex.

JUxccption. Names of Towns (also domus and rits) omit the Preposition.

The name of a small island is treated as if it were a town.

Ex. 14. \. Naves Tarenti aedificatae sunt.

2. Pericles Athenis habitabat.

3. Exercitus in Hispaniam missus est.

4. Postero die Corinihum pervenit.

5. Ex Hispanid statim discessit.

6. Galli Roma baud procul aberant.

7. Domum ex urhe revenit.

8. Cypri multi erant servi.

Translations. 43

PIECES FOR TRANSLATIOK The following ten pieces require a knowledge of — {a) Comparison of Adjectives (Irregular). (h) Indicative ) Passive of the Third and Eourth Imperative j Conjugations.

6 1. The Ugly Dtickling.

Ingenti aliquando gaudio complebantur incolae cujusdam fundi, gallTna enim ex ovis pullos nuper exchiserat. Unum tamen ex ovis, quod grandius erat ceteris, adhuc integrum manebat. Turn pavo, qui maximus natu erat omnium, his verbis gallinam admonet. "Jam satis laboravisti; tandem inutile istud ovum desere." At gallina pertinax consilium pavonis non audit, multos-que inde dies in loco manet. Denique post tantum laborem parit puUum, qui ceteros magnitudine quidem corporis superabat, sed specie et forma longe inferior videbatur; nam erant ei turoes pedes, deforme corpus, collum procerum.

62. The Ugly Duckling {continued).

Diu in hoc fundo anaticula turpis vitam infelicem agebat ; nemo enim ei favebat. Gallinae quidem cum pavonibus miseram volucrem spernebant, quod aquam ita amavit. Anates autem et anseres duris rostris advSnam sua aqua depellebant. Tandem maesta et infelix a fundo in locum desertum effugit, qua sola totam hiemem habitabat. At vere novo ad lacum advenit, in quo multi cygni natabant. His duo pueri frusta panis jactabant.

44 Translations.

Turn ilia, quod jam mortem optabat, ad cygnos ipsa natavit, flexit-que caput ad ictum rostrorum. At attonita suam imaginem, quam aqua reddebat, vidit ; audivit-que vocem puerorum, qui cygnum ceteris pulchriorem laeti acci- piebant. Anaticula enim turpis gracilis cygnus evaserat.

6$. The Touch of Gold. Midas, rex Phrygiae, quod dim Baccho placuerat, egregio munere a dec donatus est. " Delige, rex mague," inquit deus, " id quod maxime cupis ; hoc tibi libenter dabo." Tum vir avarus mirum donum impetravit, omnia enim, quae suo corpore tangebat, in aurum mutata sunt. Protinus rex laetus regiam domum percurrebat, manu-que vasa, mensas, lectos, omnia tangebat. Inde ubi nihil ligni aut argenti in aedibus manebat, gratias pro tanto beneficio Baccho persolvit. Tandem labore fessus coenam poscit, avidis-que oculis dapes splendidas lustrat. Mox tamen ubi piscem ad os admovet, cibus in aurum statim mutatus est ; rex igitur, cujus in faucibus rigida haerebat massa, vinum poscit ; idem evenit. Tandem rex esuriens, quod nihil nee edebat, nee bibebat compluribus diebus, maximis precibus Bacchum orat. Inde cum risu deus fatale donum amovet.

64. The Gossiping Trees. Apollo olim, curvae lyrae inventor, cum Satyro quodam de arte sua decertabat. Tandem tanti certaminis arbitrium ambo ad Midam regem (de quo supra demonstravimus) commiserunt. Eex autera, qui numeros omnino ignorabat, postquam carmina utrius-que audiverat, Satyro palmam dedit. Deus igitur, tali stultitia iratus, capiti regis asini aures affixit. Tum rex callidum consilium concepit; regium enim tonsorem ascivit, cujus opera suum dedecus

Translations. 45

ab oculis omnium abditum est. At tonsor, vir loquax, qui, dum manet in urbe, rem vix celabat, rus discessit, regis-que fortunam arboribus narravit. Hae autem coma- rum susurru, quod vento rami agitati sunt, his verbis rem vulgabant, " Sunt Midae aures asini."

65. A Scape-Goaf.

Vulpes sitiens, quae desiluerat in puteum, baud ita altum, sed lateribus praeruptis, post-quam omnem rationem fugae frustra tentaverat, ab omni spe reditus interclusa est. Mox tamen caper, qui aquam petebat, quod fervidi solis radii agros urebant, ad eundem puteum advenit. " Salve," inquit, "duleissima, nonne aqua ista frigida est et jucunda?" "At nunquam jucundiorem bibi," respondit vulpes, "desili igitur quam celerrime, ego enim jam-diu parco aquae, quod te expecto." Hoc ubi audivit stultum animal, in puteum desiluit. At vulpes callida in cornua amici prosiluit, quorum opera sese ad terram sublevavit. Inde, miseri amici immemor domum discessit.

66. Ingratitude.

Apud antiques scriptores multa legimus de quodam equite, qui Philippum (de quo supra demonstravimus) mansuetudine exsuperabat. Huic enim, dum saucius humi jacet, aquam multo labore apportaverat amicus. Is autem insigui abstinentia aquam uni ex bostibus, qui juxta jacebat, integram praebuit. At perfidus bostis, dum donum accipit, cultro manum, quae poculum porrigebat, vulneravit. Turn eques ingrato viri animo iratus, post- quam eum modice culpaverat, partem aquae ipse bibit^ partem tamen hosti iterum dedit.

46 Translations.

^J. The Wolves.

Omnium atiimalium, quae Scythiam incolunt, teterrimi sunt lupi ; hi enim saepe ab omni parte conveniunt, per- que sUvas magno agmine praedam exquirunt. Femina quaedam cum tribus liberis per has silvas in curru vehebatur. Subito luporum ululatus auditur, et mox dirum agmen apparet. Frustra ilia habenas dat equo, equos enim facile cursu as^iduo exsuperant lupi. Vix breve spatium inter-ponitur, misera-que femina linguas sanguineas, fauces nigras, dentes crudeles aspicit. Jam fervidum spiritum saevorum animalium fere sentit. Tum metu vesano mater ex curra minimum natu liberorum dejicit, et douo horribili impetum luporum parumper cohibet.

68. The Wolves {continued).

Primo atrox consilium successit, lupi enim, dum saevo clamore praedam rapiunt, agmen sistunt ; mox tamen ubi camem ex ossibus miseri infantis dilaniaverant (nee longus ille fuit labor) iterum fugientibus instabant, Iterum femina infelix idem facit, alterum-que infantem lupis concedit. Jamque per arbores, spectaculum gratissimum, visa sunt tecta aedium in quibus amici habitabant, fessus-que equus ingeminat cursum. Nee tamen domum advenit, antequam mater tertium infantem eodem modo morti objecit.

Inde ubi convocaverat propinquos fatum liberorum suam- que fugam narravit. Tum maximus natu, dum ceteri horrore obstupefacti sunt ; " Tu tuis infantibus."' voce inquit terribili, " non parcebas ; nee ego tibi nunc parcam." Haec ubi dixerat, securi, quam manu tenebat, caput impiae matris percussit.

Translations. 47

69. A Cafs Paw.

Apicio mercatori, qui Capuae vivebat, ex Aegypto felem, simiam ex Libya suae naves transportaverant. Hae quidem bestiae sub tecto mercatoris concordissime vivebant, longe tamen aliud fuit utrius-que ingenium. Ilia, naturii tardior, magnani diei partem dormiebat; haec, alacrior, comitem stolidam saepe per joca vexabat. Forte Apicius castaneas aliquando igne torrebat. Has ubi videt simia, ad ignem accedit, avidis-que oculis nuces observat. Diu haeret incerta; dulces quamquam fruges animum alliciunt, fervidus ignis a furto deterret. Subito manu felem, quae ante ignem more suo dormiebat, rapit, et pede ejus castaneas singillatim ex igne detrahit. Deinde dum ilia magno gemitu casum deplorat, ipsa nuces secura devorat.

70. The Effect of a Fall.

Indi, qui oras maris australis incolebant, etsi multa erant et nova animalia in suis finibus, equorum genus nondum cognoverunt. Hi igitur quum primum bellum gesserunt cum Hispanis, qui ex equis plerumque pugna- bant, novo spectaculo quam maxime temti silnt. Equum enim cum suo equite unum animal putabant. Primo impetu banc ob causam ab equitibus perturbati sunt, brevi tamen, quod copiae suae multo plures erant, proelium re- novabant. Denique quidam ex Hispanis, cujus equus a funditore vulneratus est, super caput animalis effusus est. Is igitur pedes pugnabat. At Indi, ubi ex uno animali duos hostes viderunt, perterriti terga verteruut.

48 Infinitive Mood.

VERB INFINITE.

§ 25. Every Verb has two parts —

(1) Finite, limited by Person

Amo, 1 love. Amas, you love. Amat, he loves.

(2) Infinite, not limited by Person.

Amare, to love. The Finite part of the Verb contains the Indicative, Conjunctive, and Imperative Moods.

The Infinite part of the Verb contains Infinitive, Gerunds, Supines, and Participles.

These are partly Verb, partly Substantive or Adjective.

As Verb (1) they can govern Cases.

(2) they have Tenses. As Substantive /(1) they follow the ordinary rules of

Adjective v tences.

INFINITIVE.

§ 26. The Infinitive is used — (1) Like the Nominative of an ordinary Noun, as Subject to a Verb; e.g. — £x. 15.

Hoc pomum est jucundum.

Number, Gender, and Case. '2) they cannot form complete sen-

( Hoc pomum est jucu; \ Edere est jucundum. o ( Fames nocet pueris. ' ( Nimium Mere nocet pueris.

3. Videre est credere.

4. Dare quam accipere melius est.

5. Cato dicitur discessisse ex urbe.

Space. 49

(2) As Accusative to such Verbs as possum, volo, audeo, soleo, conor, incipio, statuo, etc., which are not often found with the Accusative of ordinary Nouns.

1. Ex equis pugnare solent.

2. Vott&-nA'h.viic, per suaderei

SPACE.

§ 27. In measuring Distance, Height, Breadth, etc., the Accusative is used.

1. Britannia a Gallia muUa millia passuum abest. Britain is many miles distant from Gaul.

2. Haec arbor est vigiiiti-duos pedes alta. This tree is twenty -two feet liigh.

But when two Things are compared, the Differ- ence between them is put into the Ablative.

1. Multo plures quam hostes suraus.

We are much more numerous than the enemy.

2. Altus erat sex pedes, pede altior quam soror.

He was six feet high, afoot taller than his sister.

PIECES FOE TRANSLATIOK The following ten pieces require a knowledge of —

(a) Indicative ) Passive of Verbs in -io, Tliird Imperative j Conjugation.

(b) Infinitive Active of the Four Conjugations.

(c) Also Possum.

Volo. Nolo. Malo.

7 1 . The Basket of Eggs. Eex quidam, qui multa mala ab uxore colerabat, quod mentem filii a matrimonio avertere voluit, juvenem ita

GRADATIM.] D

50 Translations.

admonuit. " Mihi quidem in animo est, omnium meorum civium fortunas cognoscere. Tu Ininc laborem pro patre suscipe. En tibi hunc calatlium ovorum plenum, hos-que duo equos committo, Tu, dum urbem peiiustras, ei ovum da, quaecunque suum conjugem regit ; earn autem, quae a conjuge regitur, equo dona," Filius etsi rem intelligere non potest, parentis tameu raandata perficit. Ubi ad primam domum advenit, vocem asperam audivit feminae, quae ob nescio quam causam conjugi maledicebat. Huic ovum dedit. Deinde alteram domum petit, quii conjux extra portam stabat, quod uxor eum foras extruserat, dum ipsa domum verrit.

72. TJie Basket of Eggs {continued).

Inde juvenis ad multa aedificia iter faciebat, nullam tamen feminam mandatis viri obedientem invenire poterat. Vesperi ubi unum modo ovum in calatho manebat ad casam quandam advenit, cujus incolae cenabant. Hi benigne juvenem accipiunt, vocant-que ad cenam. Is igitur, dum libenter cenat, mores utriusque diligenter observat, laetus-que mulierem pudicam cognoscit, quae semper (ut videtur) conjugi paret. Turn juvenis, " Tantae virtu tis praemium vobis reddere in animo est. Sunt mihi duo equi, haec alba, ille autem niger. Ex his vobis alteram dabo ; utrum mavultis 1 " * " IS^igrum," vero respondit vir. "At 0 stultissime tace," exclamat femiua, " equidem albam equam malo, nee tibi in hac re parere volo." At Princeps cum risu ovum suis hospitibus dat, et ipse cum equis domum ad patrem se recipit.

Translations. 51

73. A Breach of Discipline.

Fredericus, Germanorum rex, quod ab hostibus preme- batur, saevissima disciplina milites cohibebat. Rex saepe uoctu solus per castra ambulabat, et ipse eustodes in stationibus disponebat. Aliquando, dura more suo castra perlustrat, videt lucernam, quae in tabernaculo finitimo ardebat. Rex igitur qui raaxima ira movebatur, quod igneni militibus interdixerat, silenter tabernaculum intravit. Hie miles epistolam scribebat ad uxorem. Dum multis verbis dura pericula belli, suam saliitem, amorem-que constantem narrat, subito regem iratum aspicit. Turn rex, " Iterum epistolam repete, haec tamen adde; vale 0 carissima, eras euim ego, quia imperatori male parui, capitis damnabor."

74. A BjtWs-eye.

Loxias, quod vitam in silvis semper degebat, omnes alios sagittarios superabat. Saepe lupos aquilas-que volucribus sagittis transfigebat, nee unquam frustra ab eo telum missum est. Forte incolae urbis propinquae ludos solennes celebrabant. Primo quadrigas agitabant juvenes, deinde pugnis certabant, postremo certamen sagittariorum institutum est. Diu Loxias, qui cum ceteris decertare noluit, se a certamine abstinuit, nee arcum ab humeris amovit. Denique quidam ex regiis sagittariis, cui nomen erat Hubertus, sive casu, seu quod ventus ei favebat, mediam metam sagitta transfixit. Tum demum Loxias arcum tendit, et suo telo sagittam Hubert! in duas partes findit, Ingens ad caelum tollitur clamor, omnes-que Loxian victorem salutant.

52 Translations.

75. The Weather-tvise Do7ikey.

Ludovicus, rex Gallorurn, fidem maximam habebat ei generi hominum, qui astrologi vocantur, quod motu stellarum imbres ventos-que praedicere solent. Eex, qui multum in venationibus erat, aliquando dum magnum cervum canibus per silvas agitafc, celeri equo longe ante omnes socios praetervectus est. Interea caelum nubibus obscuratur, gravis-que imber cum multa grandine in terram decidit. Eex igitur, quod parvam easam inter arbores videt, tempestatis perfugium petit. Turn ubi is graviter incusabat indoctos illos astrologos, " Nulla tamen tempes- tas," respondit agricola, cujus casa erat, " me incautuni excipitj semper enim meus asinus, qui fruges horti ad forum portare solet, voce rauca imbrem mihi praedicit." " Nimirum," cum risu respondit rex, " si tuus asinus tam bonus astrologus est, meos astrologos posthac in numero asinorum habebo."

'jG. A Practical Joke.

Rex quidam Britannorum quattuor habebat filios, qui, quod inter se saepe dissidebant, patris animum graviter vexabant. Ex his maximus natu, cui nomen erat Eobertus, juvenis ferox et iracundus saepe per ludibrium a fratribus exercebatur. Hi olira, qui in superiore parte aedium forte fuerunt, Eobertum, dum in horto ambulat, improbo animo observabant. Mox juvenis improvidus sub ipsam fenestram, qua fratres despiciebant, gressum direxit. Tum pueri maligni, ut primum occasio data est, in caput fratris incauti amphoram aquae plenam effuderunt. At Eobertus ira caeca gladium stringit, in-que fratres impetum facit. Hi autem perterriti in penetralia regis

Translations. 53

perfugerunt. Eex igitiir, qui junioribus semper favebat, Eobertum in exsiliuin relegavit.

77. Hozv to please Everybody !

Senex quidam, qui asinum vendere voluit, cum filio eum ad urbem ducebat. Mox occurrunt choro virginum, quae dona ad templum Minervae portabaut, " Hercle," in quit, ex his maxima natu, " num-quid potest esse stultius illis, qui pedibus iter faciunt, nee asino vehunturl" Hoc ubi audivit senex, filium asinum conscendere jussit, et ipse alacri gressu iter pergebat. Non procul ab eo loco aliqui senes sermonem inter se serebant. Turn unus, " Eheu," inquit, " quantum tempora mutantur ! Ubi nunc est ille senectutis proprius honor; desili ex asino puer inipudens, et patri cede." Inde juvenis, quern pudor facti jam movet, celeriter id, quod sibi imperatum est, facit, senex-que invicem asinum conscendit.

"jZ. How to please Everybody ! {continued).

Forte via secundum flumen ducebat, in quo duae feminae vestes lavabaut. Hae, ubi viatores vident, una voce crudelitatem patris, fiUi-que durum laborem plorant. Senex igitur, qui omnibus placere vult, puerum post se sedere jubet. Nee tamen ea res prospere evenit, quod alius viator lis occurrit. " O impudentiam nefandam!" inquit, "facilius potestis asinum ipsi vehere, quani vos miserum animal." Tum senex, qui ne id quidem ineptum putabat, postquam crura asini funibus ad magnum contum vinxerat, novum onus cum maximo labore in sues filii-que humeros sublevavit. At asinus, cui haec minime place- bant, dum ponte flumen transmittunt, subito nisu vincula Tumpit, et in aquam praecipitatur

54 Translations.

79. The Hedgehog.

Apud Indos multi sunt serpentes, qui inter se magni- tudine et specie longe dissimiles sunt; alii enim totas boves devorare solent ; alii, qui unum modo pedem longi sunt, vulnus tamen mortiferum dare possunt. Judex quidam, qui in illis regionibus habitabat, dum mane soleas induit, altero pede levi puncto vulneratur. Extemplo is, homo promptissimus, pede pulsavit humum, et suo pondere anguem parvum, qui in solea latuerat, oppressit. Paucis post diebus servus ejusdem judicis, dum calceos induit, punctum liaud ita magnum ipse sentit, Statim judicis facti memor, quam maxima vi in terram pedem incussit. Inde acuto dolore furiosus calceos exuit, invenit-que baud serpentem quidem sed echinum.

80. Bide your Time.

Fide parvus canis, qui dominum quam maxime amabat, quod nullo modo amorem praestare poterat, saepe suum casuni dolebat. Tandem Rolloni, magno cani, rem ita indicavit, " O fortunate canis ! quot modis nostro domino prodes ; tu domum custodis ; lures a limine, lupos ab ovili arces; ego autem nihil facere possum." "At," respondit Eollo sapiens, " in officio mane ; sine dubio occasionem tibi dabit fortuna." Paucis post diebus, dum doniinus noctu dormit, Fido, qui baud procul humi jacebat, aspexit latronem, qui clam domum intraverat. Protinus latratu dominum e somno excitavit, et sua vigilantia eum e periculo eripuit.

Double Accusative. 55

DOUBLE ACCUSATIVE.

§ 28. The Verbs {rogo, doceo, etc.) which make sense with either an Accusative of the Person or of the Tiling, sometimes use both at ouce. This is called Double Accusative.

Ex. 16. 1. Jamdudum te doceo,

2. Zeno j^hilosojjhicmi docuit.

3. Te philosophiam docebo.

(1) With some Verbs the Accusative of the Tiling is generally expressed by the Present Infinitive.

4. Docebo te tacere.

5. Quis te vetuit ccmere.

6. Omnes discedere jussit.

7. Cimbros prohibuerunt sues fines vast are.

(2) If converted into the Passive —

Accusative of Person becomes Nominative. Accusative of Thing remains.

C INIagister docet jyuerum litteras. ■ ( Puer docetur litteras a magistro.

r Patres considem exercitum scrihere jusserunt. ' ( Consul a patribus exercitum scrihere jussus est.

56 Quality.

QUALITY.

§ 29. A Quality is something peculiar in a man which distinguishes him from others.

A man ivith a beard.

In English Quality is expressed — By an Adjective.

A talented man.

By a Genitive.

A man of talents. By an Ablative.

A man without talent.

In Latin, if the Genitive or Ablative is used, an epithet must always be put in.

1. Vir ingcniosus.

2. Vir summi iugenii.

3. Vir 7iullo ingenio.

PIECES FOR TEANSLATIOK

The following ten pieces require a knowledge of —

(a) Infinitive Passive of the Pour Conjugations.

(b) Also Fero.

Fio. Eo.

8 1. The Inexhaustible Purse.

Die Dianae sacro duo advenae sordida veste, et specie huraili, cibum petebant ab Ephesiis, qui templum deae

Translations. 57

celebrabant. Ubi ex tot divitibus nemo preces audire voluit, piscatorem pauperem, qui adstabat, auxilium rogaverunt. "At," respondit ille, "est mihi uec cibus nee argentum domi, quod continuae tempestates pisces a nostris oris jamdudum depellunt. Si tamen mecum venire vultis, banc noctem sub meo tecto requiescere poteritis." Inde advenas, qui laeti beneficium accipiunt, domum ad uxorem ducit. Ilia autem maesta, quod digno hospitio advenas non potest accipere, loculos vacuos, inopiae sig- num, ostendit. Subito ad terrain decidunt asses duo. Piscator, miraculo attonitus, vinum cibum-que emit ; nee posthac duram paupertatem ferebat, nuuquam enim loculis de-erant divini asses.

d:2. The Goldeji Loaf.

Lydon, agricola pauper sed probus, aliquando cum filio edebat parvum panem, quern totius diei mercede vix emerat. Dum puer dentibus suam partem panis frangit, complures nummi aurei, qui in cibo occulti erant, in gremium ejus deciderunt. Hoc ubi videt puer, " Accipe," inquit laeta voce, "pater, hos nummos, quos deus ali- quis tibi, paupertatis remedium, tribuit." " Minima carissime," respondit pater, "pecuniam potius reddemus pistori, qui, dum panem coquit, pecuniam cum farina nescio-quo casu miscuit." Sine mora ambo ad pistorem properant rem-que narrant. Turn ille, " Macte virtute Lydon ; fortunam, quam bene meruisti, carpe ; buno 3nim panem, jussu regis, ei, quem inveni probissimum, libenter do."

58 Translations.

83. Hospitality.

IVIulta audivimus de luxu divitiis-que eorum sacer- dotum, qui sacris Cereris prae-erant. Ex his unus, cui nomen erat Lycus, quaiiquam modicas modo divitias habebat, omnes alios benignitate et liberalitate superabat. Hie enim, qui quotidie cibum semel edebat, semper ad frugalem cenam binos pauperes vocabat. Aliquando dum cum duobus pauperibus cenare incipit, tertius hospes, quem ipse non vocaverat, domum intravit. Tum Lycus, quod cena quattuor convivis non suppetebat, suum lectum advenae concessit (Romani enim, dum cenant, in lectis semper jacebant). " Tu," inquit, *'hodie cena; equidem heri cenavi; eras quoque si dis ita placet, cenabo."

84. Honesty is the best Policy.

Padius, agricola probus, qui multo labore aliquid argenti coUegerat, vaccam tandem emit, cujus lacte et sese et liberos alebat. Complures menses satis pabuli praebebat pratum baud ita magnum ; at media aestate, quod totus ager ardore soils torrebatur, ilia fame misere pressa est. Hoc ubi sensit Padius, quod acerrimo dolore perturbatus est, ad horreum divitis coloni, qui non procul habitabat, noctu accessit. Hie postquam humeros magno feni pon- dere oneravit, subito suae virtutis memor pabulum his verbis ad terram dejeeit ; " Magna est probitas, nee malo furto vaccam servare volo." Postridie colonus, quem nee factum nee verba Padii fefellerant, donum ad eum misit tantuni feni, quantum plaustro vehi poterat, cum epistola, in qua haee scripta erant ; " Magna vero est probitas, equidem tamen tuam vaccam servare volo."

Translations. 59

85. TJie Bearskin.

Venator quidam, cui nihil erat argenti, Capuam ad mer- catorem ivit. " Vis-ne," inquit, " emere ursae pellem praestantissimam." "Maxime," respondit ille. Cui venator, "Hodie quideni earn, tibi afferre non possum, quod nondum lu'saui interfeci, at paucis diebus cum pelle redibo." Mercator tamen, qui nunquam silvas viderat, non modo ei multum argenti dedit, sed etiam ipse cum venatore ad locum ire constituit. Ubi ad silvam venerunt, mox ipsam viderunt ursam, quae tardo gressu ad eos incedebat. Turn perterritus arborem ascendit mercator; at comes infelix, qui fugere non poterat, quod armis im- peditus est, projecit se in terram, mortem-que simulavit. Ursae enim, etsi homines vivos maxima vi oppugnare Solent, cadavera tangere nolunt, Itaque ursa postquam nasum corpori ejus admoverat rauco cum fremitu discessit.

Z<S. Self-Restraint

Yoluerunt olim animalia novum creare regem, quod leo, qui regnum antea obtinuerat, a venatore quodam occisus erat. Itaque certo die simius, cujus joca ceteris magno- pere placebant, suffragiis omnium rex creatus est. Yulpes tamen, cui simii nova dignitas minime grata fuit, regem submovere constituit. "Yeni me-cum," inquit, "rex magne, inveni enim sub antiqua quercu multum argenti, quod jure regum tibi proprium est." Simius statim jussit eam ad locum se ducere, incidit-que in plagas, quas vulpes paraverat. Tum ilia cum risu, " Quomodo tu potes," inquit, " alios regere, qui ne te ipsum quidem regere potes % "

60 Translations.

87. A Promising Pupil.

Medicus quidam gloriosus, qui maxima paupertate pre- mebatur, omnium animos in se convertere voluit. Is igitur dum per urbem album asinum ducit, magna voce clamitabat, "Hunc quern videtis asinum, cives, litteras Latinas docere possum." Turn rex, cui id nuntiatum est, postquam hominem ad se arcessivit, eum rem statim perficere jussit. Is vero operam libenter suscipit, sed moram decem annorum postulat. Postero die unus ex amicis medicum ita admonuit ; "Fuge, o stultissime, ex liac regione, tu enim capitis certe damnaberis, quod rem, quae fieri non potest, suscepisti." At ille, "Bono es animo, amice ; nam decem aunis aut ego aut rex aut asinus occiderimus."

88. TJie Saracens Head.

Eicardo, Britannorum regi, non modo cor sed etiam venter erat leonis, si id verum est quod Sarraceni de eo referunt. Is enim post-quam totius diei spatium cum hostibus pugnaverat, tandem fessus cibum postulavit, Tum servi, quod nihil cibi jam reliquum erat, nee regis mandata detrectare audebant, ex captivis pinguissimum coxerunt, dapes-que novas, loco apri, fesso apposuerunt domino. Inde rex, qui cibo quam maxime delectabatur, caput animalis aflferri jussit. Mox ubi servi perterriti mandata perfecerunt, ille ingenti cum risu, " Certe,"' inquit, " nunquam nobis commeatus de-erunt, si carnem hostium ita edere possumus."

Translations. 61

89. Toivn V. Cou?if>y.

Urbanus mus, qui rus ad fratrem iverat, cibum rusticuni tulit atque edere noluit. " Si vis," inquit, " domum me-cum redire sex-centas delicias habebis.'' Itaque illi, postquam totius diei iter fecerunt, media nocte parietem splendidi aedificii rinia aiigusta ineunt. Turn mus ur- banus niagnificas dapes aflfert, et rusticum in lecto pur- pureo locat. At subito ingens auditur clamor ; panduntur portae ; inruunt decern servi nigerrimi. Fugit per-territus mus uterque, et vix in perfugium so recipit. Deinde rusticus, " Solus," inquit, " vitam urbanam carpe ; ego certe salutem et glandes meas malo."

90. Coiniting her CJiickens.

Phyllis aneilla quaedam mulctrarium novi lactis plenum Nolam ferebat. Dum iter facit, suas opes ita numerabat, " Certe," inquit, " ubi lac vendidero ova complura potero emere. Xonne ex ovis gignuntur pulli ? ex pullis argentum? Tum suem emere in animo est, quae brevi porculos multos mihi pariet. Inde erit mihi vacca ; nee multo post vitulus fusco colore, ociilis pulcherrimis. Quanta laetitia vitulum, dum saltat in pratis, aspiciam % " Haec ubi dixit prae gaudio saltavit ipsa, quo subito motu lac omne una cum divitiarum spe effusum est.

€3 Participles.

PARTICIPLES.

§ 30. Participles are partly Adjective, partly Y£i;b. See page 48.

X. B. — Adj ecti ves —

(1) Do not necessarily tell you anything fresh, but only

serve to distinguish the Substantive they qualify. Lend me your 7iew coat.

(2) Tell you something fresh, and are the most impor-

tant word in the sentence.

I lent you my coat iiew, and you ruined it.

Participles belong properly to this latter class. Thus they may often be translated by a Relative Clause, or by an Adverbial Clause, introduced by the Conjunctions when, tvhilc, because, etc.

1. Vidi meura filium saltcmtcm.

T \ dancing.

I saw my son ] , ., °

{ while he was dancmg.

2. Vidi latronem gladio armatum.

I have seen a robber \ ""'"^^^ ^^^^ « '''°'"^' ( who was armed, etc.

3. Hostes xicti pacem petierunt.

The enemy \ conquered sought for -peace.

( when they had been conquered, etc.

4. Jlilites armis impecllti fugere non potuerunt.

The soldiers \ ^^^^^P^red with their arms, could not fee. \ because they were hampered, etc.

5. Fhimen transituros equites oppresseruut.

The cavalry surprised ^ about to cross the river, them i as they were on the point, etc.

X.E. — Remember that the Past Participle is Passive, and do not translate it by having.

Price and Value. 63

PRICE AND VALUE.

§ 31. Fixed Value is expressed by the Ablative. Unfixed Value is expressed by the Genitive.

Ex. 17.

1. Parvi hostes habet.

He tliinks the enemy of little importance.

2. Emit hortos ducentis minis.

He bought the gardens for two hundred minae.

3. Vendidi alteram equum talento alterum pluris. I sold one horse for a talent, the other for more.

(Qiianti aestimas agrum ? At what price do you value the field? "^" I Quinque talentis. ( {At) five talents.

§ 32. The Relative is often used in Latin after a full stop. This does not make the sentence Adjec- tival, but simply serves to connect it with what has gone before.

Rule 9. After a full stop do not translate the Relative by vAo or ivMch, but by the Demonstratives he, this, etc., with or without a Conjunction.

1, Quod ubi sensit.

{And) when he perceivcdih.\s.

2. Cui respondit senex.

{But) the old man answered him.

64 Translations,

PIECES FOR TRANSLATION. 91. TJie BloodJiound.

Eobertus, Scotorum rex, vir et armis et virtute insignis, bellum cum Britannis non prospere primo gerebat. Erant enim in castris hostium complures Scoti, qui ob privatam invidiam Britannis auxilium praebebant. Ex his unus constituit regem capere per canem fidelissimum, quem ipse donum ab eo acceperat, Robertas forte, majoribus hostium copiis circumdatus, suos fugae causa in omnes partes discedere jusserat ; ipse tamen cum uno comite se in silvas abdidit. At hostes, cane ducti, regis perfugium facile invenerunt. Hie autem latratu canis admonitus, per alveum iiuminis duo millia passuum ambulavit ; quo consilio saevos hostes elusit. Canis enim, qui vestigia domini terra cognoscere poterat, aqua omnino falsus est.

92. TJie Bloodhound {continued).

Postquam duas horas in silva densissima erraverant, tandem rex comes-que fidelis tribus viris armatis, specie feroci, obviam iverunt. Rex tamen, etsi hos in susplcione habuit, fame confectus, hospitium datum non abnuit. Inde ductus ad casam, quae haud procul aberat, benigne acceptus est a latronibus, qui totam ovem coxerunt, mag- nam-que partem advenis dederunt. Post coenam Robertus, longo labore defessus, somno sese dedit. Comes tamen, qui a rege vigilare jussus erat, gravi somno oppressus, officium omisit. Tum latrones, qui ipsi somnum simula verant, furtim petebant earn partem casae, qua hospites dormiebant.

Translations. 65

93. Tlie BloodJwiind {contimied).

Rex tamen, qui leviter dormiebat, somno excitatus, a lecto prosiluit et postquam comitem suscitavit, gladium destrinxit. Atrox inde certamen factum est, rex enim. gladio unum e latronibus transfixit; at comes infelix, subito impetu perturbatus, a latronibus interfectus est. Turn rex ira et dolore incensus, quod gladium e corpore latronis interfecti detrahere non poterat, face ardenti, quam e foco corripuerat, alterius latronis caput ellsit. Quod ubi videt tertius, morte comitum perterritus, fugam tentavit. Nee tamen e periculo evasit, rex enim jam armatus gladio, quo occisum latronem spoliaverat^ hostem fugientem mortali vulnere confecit.

94. A Lover lost.

Galli, qui audaciam maximi aestimabant, ferarum certaminibus multum delectabantur. Aliquando rex cum magna caterva nobilium mulierum-que clararum ludos solennes aspiciebat. Quaedam ex his, quae sponsi forti- tudinem tentare voluit, aureum torquem dejecit in mediam arenara, qua leo ingens cum duobus tigribus certamen acerrimum agebat. " Tu quidem," inquit, " si quid in te residet amoris erga me, torquem milii e feris eripe." Statim juvenis his verbis accensus, in arenam se praeci- pitavit ; saltu alacri torquem rapuit ; tutus cum praemio rediit. Turn ille, dum omnes factum plaudunt, cum risu ad pedes virginis crudelis torquem projecit. "Tu quidem," inquit, "meam vitam minimi habuisti; ego tuum amo- rem."

ORADATIM.] S

66 Translations.

95. How to get rid of a Wife.

Fulvius quidam, cui uxor erat difficilis, quod earn vi interficere non audebat, fraudem adhibere constituit. Mulierem igitur ad ripam fluminis, quod per ipsum hortum fluebat, duxit. Quo ubi advenit, "Mihi," inquit, "in animo est e vita discedere. Tu igitur, ut uxor fidelis, extremis viri mandatis pare." Uxor incauta fidem dat. "Ergo," inquit Fulvius, " manus mihi post tergum hoc fune vinci, me-que in flumen dejice." Turn ea, etsi rem credere vix potuit, quod noluit fidem datam violare, manus ejus coustrinxit, et maximo nisu eum in aquam propellere paravit. At Fulvius subito motu corporis peri- culum elusit, mulier-que improvida suo impetu in aquam praeceps dejicitur. Inde miseris precibus auxilium oranti respondit ille ; " Volo equidem te juvare ; quod tamen meas manus vinxisti, nullo modo possum."

96. A Stem Example. Dux quidam, qui cum Gallis bellum gerebat, quod voluit cives ab omni injuria defendere, poenis gravissimis suos rapinis prohibebat. Olim dum cum legatis cenat, in praetorium ducti sunt tres viri, furto in manifesto deprehensi. Tum dux, qui magnitudine poenae reliquos deterrere voluit, jussit fures illico de magna quercu, quae non multum aberat, suspendi. Postero die dum in itinere agmen locum praeterit, ante oculos omnium tria cadavera, militari pallio vestita, ex arbore peudebant. Quo exemplo territi, milites in posterum ab omni genera rapinae abstinebant. Id tamen exemplum salubrius quam crudelius fuit ; dux enim misericordia commotus, suspen- derat baud fures quidem, sed cadavera trium militum, qui pridie morbo absumpti eraut.

Translations. 67

97. The Guards outivittcd.

Henricus, rex Britannorum, qui cum civibus turbulentis bellum gerebat, filium suum equitatui praefecerat. Hie tamen, juvenis acer, quod equitibus hostium effusis auda- cius institerat, tandem captus est ab hostibus. Victores autem qui captivo volebant indulgere, eum sinebant quo- tidie cum paucis custodibus in equo vehi. Aliquando custodes jussu principis inter se cursu equorum conten de- bant. Tandem postquam equi omnium cursu et labore confecti sunt, princeps, qui a certamine de industria abstinebat, "En," inquit, "vobis novum certamen pro- pono." Cum his verbis equum integrum incitavit, celeri- terque e conspectu hostium fessorum ad amicos vectus est.

98. A Foul.

Eomanus olim cum duobus Graecis cursu contendebat. Ubi signum datum est, omnes pariter e carceribus evolant. Mox tamen unus e Graecis, qui celeritate pedum praestan- tior fuit, ceteros superabat, Huic modico intervallo in- sistebat Eomanus, quem acerrimo cursu urget Graecus alter. Jam-que ubi sub ipsum finem adveniebant, primus Graecorum, qui victoriam pro certo habuit, minus caute currebat. Ille autem lubrico gramine falsus praeceps decidit. Tum quod ipse praemium reportare non potuit, amici hand immemor, sese opposuit Romano praetereunti, qui iuvicem ad terram provolutus est. Itaque Graecus alter voce omnium victor est appellatus.

99. A Disguised Monarch.

Jacobus, rex Scotorum, vir glorise militaris avidus, saepe sine ullo comite errabat, veste suae fortunae dissimili in-

68 Translations.

dutus. Olim dura per quandam silvam iter facit, de improviso a tribus Jatronibus oppressus, in maximum capitis periculum adduetus est. At rusticus quidam, qui ad clangorem armorum occurrerat, securi armatus, regi vulneribus et labore paene coufecto, auxilium attulit, fugavit-que latrones. Turn ubi rusticus pro tanto benefieio praemium accipere noluit; rex ''Saltern," inquit, " redi me-cum ad urbem, qua te digno accipiam hospitio, quod ipse apud regem habito."

lOO. Which is the King?

Eusticus, qui regem videre valde cupiebat, laetus cum hospite ignoto ad regiam iter fecit. Post cenam, rex " Si vis " inquit, " me-cum in alteram partem aedium ire, et regem et nobiles complures tibi ostendam." " Maxime," respondit rusticus, "sed quomodo regem cognoscere potero." "Facile," respondit ille, " nam ceteri sunt capite nudato, rex autem solus capite operto manet." Inde splendidum ineunt atrium, ubi adstant viri complures, ostro insignes et auro. Frustra rusticus oculis regem per totum coetum exquirit. Tandem ad comitem versus; "Ex nobis," inquit, " alter rex necessario est, nam soli ex tanto coetu capite sumus operto."

Deponent Verbs. — 69

DEPONENT VERBS.

§ 33. Deponent Verbs are Passive in form but Active in meaning.

Morior, I die. Queror, I complain,

(i.) The Present and Future Participles are Active in form as well as meaning.

Querens, complaining, Questiirus, about to complain.

(ii.) The Past Participle of Deponent Verbs is Active in meaning, and may therefore be translated by having,

Questus, having comi)lained.

FUNGOR, FrUOR, etc.

The Verbs fitngor, fruor, utor, vcscor, ijotior, are used with the Ablative Case instead of the Accusative.

These are probably old Middle Verbs, and can be explained

thus —

Fungor laborc, I perform my work (lit. / busy myself with ivork). Yescor pomis, I eat a2ii)les (lit. I fill myself with apples), etc.

The Ablative also follows

the Adjectives dignus (worthy), indignus (un- worthy) ; the Substantives Spus (need) and usus (use).

70 Translations.

PIECES EOE TEANSLATIOK

10 1. The Trumpeter and the Hyenas.

Inveniimtur in Africa ferae plurimae ac saevissimae, quae noctu vagatae boves armentaque rapiunt, aliquando etiam homines adoriuntur. Olim dum Britanni cum Afris bellum gerunt, tubicen quidam, vino et sopore oppressus, extra vallum incautus dormiebat. Celeriter ad locum convenerunt complures hyaenae, fame ad castra adductae, hominemque pro mortuo ad silvas, quae baud procul aberant, traxerunt. TJbi jam dapes incepturae sunt, tubicen, subito e somno experrectus, fecit id, quod optimum erat pro tanto periculo, nam labra tubae adhibens clangorem quam maximum edidit. Quo strepitu perter- ritae hyaenae diffugerunt, hominemque integrum quidem sed terrore semi-animem reliquerunt,

102. The Lost Child.

In Africa procul ab ullo opijido habitavit agricola quidam, cui erant undecim liberi. Ex his maximus natu oves in montibus custodiebat, ceteri tamen labori adhuc inutiles totum diem in agris ludebant. Aliquando mini- mus, puer quattuor annos natus, inveniri non poterat, nee post quartam diei horam a fratribus conspectus erat. Postquam eum ubique quaesiverunt et jier aedes et agros finitimos, tandem parentes auxilium ab vicinis amicisque petierunt. Una cum his silvas, ferarum latebras explora- verunt. Vicini quidem sub vesperum, vano labore fessi, domum discesserunt, at parentes miseri, ferarum obliti, totam per noctem in silvis manebant.

Translations. 71

103. The Lost Child {coniimied).

Prima luce vicini regressi, postquam magnam diei partem puerum frustra quaesiverant, domum, ut antea, discesserant. Forte illo die Afer venator, agricolae bene notus, qui a loco distanti iter faciebat, ad fundum pervenit. Neminem tamen intra domum invenit praeter anum caecam, quae prae senectute alios ad silvas sequi non potuerat. Quam rem miratus, causam ex ipsa petiit. Inde de periculo infantis certior factus, parentes advocari jussit. Turn pallium pueri suo cani ostendit. Hie autem vestem odoratus, eos ad densiorem silvam adduxit, ubi sub antiqua quercu puerum placide dormientem invene- runt.

104. Dumb Shozv.

Admetus vir pauper sed idem acri ingenio praeditus, quod nihil cibi duobus diebus gustaverat, fame deperibat. Tertio autem die, dum aedes splendidas praeterit, a portae custode aliquid cibi petiit. Hie autem hominis miseritus jussit evim domum ingredi, atque ab ipso domino cibum petere. Admetus, id, quod imperatum est, facit, domi- numque in atrio sedentem invenit. Qui, ubi rem cognovit, " Agite," inquit, " servi, aquam quam celerrime afferte." Deinde paulisper moratus, etsi apparebant nee servi nee aqua, manus lavantis gestum imitatus est. Admetus, etsi re satis attonitus est, tamen quod noluit dominum offendere, idem fecit, Deinde dominus servos primam cenam apponere jussit, et tanquam veras dapes et ipse edit et hospiti praebet.

72 Translations.

105. Dumb Show {continued).

Postquam eodem modo simulatas dapes ab ovo usque ad mala devoraverunt, Admetus jam ab omni spe cibi dejectus, " Siste," inquit, " laborem, satis enim edi, ultra nee possum nee volo." Cui dominus, " At, si non edere, certe aliquid bibere potes." Simul, " Agite," inquit, " servi, afferte mihi illud vinum, quod cado avus noster Plancus condidit." Deinde, ufc an tea, postquam visus erat vinum effundere in lictum poculum, id amico tradidit. Hie autem personam etiam melius sustinuit; primum enim ad lucem poculum sustulit, deinde vini odorem naribus captavit, postremo absorbere visus est. Quid multal Postquam saepius vinum biberat, ebrium simu- lans, crura et brachia jactare incipit ; denique, tanquam casu, caput liospitis jocosi ictu gravissimo pulsavit. Inde, dum ille humi jacet saucius, liic foras sese eripuit.

106. A Hard Bargam.

Agricola quidam, vir dives atque idem avarus, dum per agros errat, opes divitiasque secum considerabat. Segetes quidem aristis, pomis arbores oneratae sunt, stabula autem bobus pinguibus jumentisque abundabant. Ex agris domum regressus, postquam aedes intravit, arcam, ubi nummi conditi sunt, avidis oculis contemplabatur. Subito vocem audivit dicentis. " Kum auro divitiisque bene usus esl" " Unquam-ne pauperes egenos-que curavisti?" Qua voce attonitus dum vitam praeteritam recenset, occurrit pauper quidam, et aliquid argenti ab eo petiit. " Id tibi libenter dabo," respondit ille, " si voles meum sepulcrum dies noctesque tres custodire." Quibus verbis pecuniam alteri tradidit, et statim e vita discessit.

Translations. 73

107. A Hard Bargain {continued). Inde pauper, justis funebribus perfunctus, quod fidem datam violare noluit, per duas noctes sepulcrum agricolae custodiebat. Tertia tamen nocte Mors ipsa apparuit, funebri veste induta, et corpus sibi tradi jussit. Is autem, etsi capilli prae metu horruerunt, promissi non oblitus, Mortem ita allocutus est. " Equidem, Mors, hoc cadaver tibi concedam ; repeto tamen pro tali munere tantum auri, quantum ex meis cothurnis alterum compleverit." Mors non respuit conditionem. Inde dum haec pecuniam arcessit, ille cultro imum cotburnum perforat. Haud ita multo post, Mors regressa, nummorum saccum, quern reportavit, in cotburnum effudit. Mirata quod cothurnus nondum completus est, alterum saccum priore majorem arcessivit. Tandem postquam ne bio quidem cotburnum complere valuit, dum tertium saccum arcessit, sole orienta excepta, necessario fugere coacta est.

108. WJio killed the Cock f Anus quaedam, quae baud procul Tarento ab urbe habitavit, suas ancillas ad galli cantum e somno excitare solebat. Hae igitur quod a prima luce usque ad occasura solis laborem sustinere coactae sunt, gallum malorum causam occidere constituerunt. Postero igitur die sub vesperum, dum altera pedes galli utraque manu retinet aversata, altera, quae paulo audacior fuit, caput avis infelicis securi percussit. Id tamen longe aliter evenit ac putabant. Postquam enim gallus interfectus erat, anus, quae ad id tempus cantum ejus patienter expectare solebat, ancillas, nunc media nocte, nunc prima luce, semper tamen maturius quam antea, e somno excitavit. Ancillae igitur, quae ita se fefellerant, pro tanto facinore dignas poenas persolverunt.

74 Translations.

109. An Impartial Judge.

Duo olim viatores, dum haud procul Bails iter per oram maritimam faciunt, conchylium ingens, quod in rupe quadam haerebat, conspexerunt. Quod ubi conspectum est, uterque eorum, tanquam divinitus oblatum, edere ipse voluit. Deinde alter, qui primus ad locum advenerat, avide conchylium a rupe avellit, alter autem amicuni graviter increpuit. " Ego enim," inquit, " etsi paulo tardior adveni, prior tamen id vidi." Dum ita inter se rixantur, occurrit quidam nomine utrique notus. Ad eum ambo rem rejecerunt. Hie autem totam causam patienter audivit; deinde, postquam fronte tranquilla conchylium patefecerat, devoravit ipse. Inde ad amicos versus, utrique alteram concham tradidit his verbis, " Nihil jucundius unquam edi ; cum bona pace abite."

1 10. I natte7ition rebuked. Demosthenes ille orator clarissimus quod respublica in summum discrimen adducta est per consilia Philippi Macedonum regis, Athenienses de periculo, quod immine- bat, saepe monebat. Postquam diutius more suo cives hortatus est, miratus quod surdis auribus verba faciebat, subito vocem mutavit. "Ceres olim," inquit, "una cum hirundine et angue itineris comitibus profecta, ad altum pervenit flumen, quod tranavit anguis, hirundo autem pennis transvolavit." Hie ubi orator subito sermonem interrupit, "At Ceres ipsa quomodo trajecta est?" excepe- runt cives. Turn ille vultu severe, " Num-quid vobis stultius esse potest, Athenienses, qui ita delectamini fabulis, quibus auctoritatem quidem nullam adjungere debemus, Philippum tamen, qui exitium civitati minatur, nihili habetis ? "

Gerunds and Supines. 75

GERUNDS AND SUPINES.

§ 34. Gerunds and Supines are used to make up the Cases of the Verb-Noun Infinitive.

Amare, loving ; amandi, of loving ; amando, to or hy loving.

Thus the Gerunds are used like the Genitive, Dative, and Ablative, of ordinary Nouns.

1. Amor hihcndi. Love of drinking.

2. Parendo artem rcgnandi discimus. By obeying we learn the art of ruling.

N.B. — Only Intransitive Verbs as a rale use Gerunds, which are declined in Case, but not in Gender or Number.

Transitive Verbs use an Adjectival form called the Gerun- dive, which agrees with its Noun in Number, Gender, and Case.

1. Belgae vixerunt viscibus Mendis.

The Belgae supported life by eating fish.

2. Profectus est cum duabus legionibus adu7-bevi expugnandam. He started with two legions to storm the city.

The Supines are two Noun forms of Declension IV.

(1) Supine in um — an Accusative of Place after

Verbs of Motion.

Veni te visum.

I have come to see you.

(2) Supine in it — an Ablative of Eespect used

chiefly with Adjectives.

Mirabile dictii !

W<^nderfia\^.''^^^'''^:

( in the saying I

76 Translations.

PIECES FOR TRANSLATION. III. Too good a Defence. Anus quaedam, quae Capuae habitabat, pallium sibi a nuru creditum forte sciderat. Cujus iram verita, pallium scissum inter aliquas vestes integras celavit, omnes-que eodem tempore suae nurui reddidit. Haec autem, ubi fraudem perspexit, quod id pallium maximi aestimabat, ira commota causam apud judices agebat. Tum anus a judicibus interrogata, purgandi sui causa, ita respondit. " Si aequi estis judices, nullam poenam a me repetetis multas ob causas ; primum enim nullum pallium mihi unquam creditum est ; quomodo igitur id scindere potui ? Delude nurus mea pallium ipsa sciderat, ante-quam id mihi credidit. Postremo id pallium, quod reddidi, integrum fuit. Nonne me igitur laude digniorem quam poena habe- bitis?" Hac tamen oratione usa, judicibus non persuasit.

112. Cheap Travelling. Timon, Eomanus, honestis natus parentibus, qui patri- monii magnam partem ludendo devoraverat, procul ab urbe iter faciebat. Quo in itinere dum more suo aleam ludit, reliqua parte pecuniae spoliatus est. Tum is, cui nee argentum nee amicus in iis locis manebat, quod itineris impensas solvere non poterat, hoc consilio usus est. Pulveris aliquid, quod coegerat, in complures partes divisit, in quibus inscripserat " Venenum ad consules necandos paratum." Quas ubi viderunt agricolae, rem ad magis- tratus detulerunt, qui Timonem, ut proditorem, ad urbem publico sumptu quam celerrime traxerunt. Consules autem, qui venenum tarn innocens non timebant, non mode eum e vinculis liberaverunt, sed fortunae miseriti aliquo argcnti donaverunt.

Translations. 77

I IS- A Traitor to his King.

Darius olim rex Persarum in silvas cum magna nobilium caterva venatum iverat. Subito ante oculos omnium unus ex accipitribus regiis, qui columbam sequebatur, ipse ab aquila, rege avium, oppugnatus est. Ille autem nee viribus nee majestate hostis perturbatus, et rostro et unguibus sese quam fortissime defendebat. Tandem aquila, quod nullo modo vietoriam reportare poterat, in fugam sese dedit. Inde rex aceipitrem ad se ferri jussit, capiti-que alitis auream coronam pro tanta virtute ipse imposuit. Deinde unum ex iis servis qui adstabant securi jussit pereutere caput proditoris alitis. " Hie enim," inquit, " contra suum regem fortiter sed impie confligere ausus est."

114. A Lesson in Good Manners.

Lucius Celer, vir jocosus sed avarus, qui multa ab amicis accipiebat, nullo munere servos, qui dona ferebant, unquam donavit. Aliquando servus quidam, nomine Lydon, do- mum ingressus ad pedes avari piseem his verbis projecit, " Hunc tibi mens dominus mittit." " Quid tamen," respondit Celer, " tuo ingenio ineultius esse potest % En ! tibi meam sedem concedo ; mox me imitatus, tuo officio melius fungi poteris." Tum Celer bumili vultu servum, qui jam ipsius sedem occupabat, aggressus ; " Te," inquit, " vir optime mens dominus salvere jubet. Hunc piseem omnium, quos in stagno pascit, pinguissimum, te tamen vix dignum, dono dat." "At," respondit Lydon, "tuo domino gratias ago habeo-que; tibi quoque pro labore duos nummos dare in animo est." Quod ubi audit Celer, acri ingenio servi delectatus, tres nummos ei dedit.

78 Translations.

115. Bonneted.

Mulieri cuidam, quae Arpis liabitabat, vas erat ferreum haud ita magnum, quo cibum coquere solebat. Fur autem improbus, dum ipsa abest, domum ingressus vas rapuit in- que silvas evasit. Qui, quod vas grave erat, nee facile portatu, capiti onus imposuit, iter-que pergebat prime cautius ; deinde clamore sequentium perterritus, properandi causa, currere incipit. At vas subito motu turbatum, e summo capite ad humeros lapsum, totum vultum furis obtexit. Tum is, quod nee diutius viam videre poterat, nee uUo modo caput extrahere ex vase, quod artissime haerebat, cursum non tenuit. Itaque a sequentibus captus, manifesti delicti poenas exsolvit.

116. TJie Falcon.

Caius nobilis quidam Hispanus, venandi studio com- plures canes accipitres-que domi alebat. Mox autem pauper factus omnes vendere coactus est, praeter unura accipitrem, quem maxime amabat. Hand procul ab eo loco cum parvo filio habitabat Fulvia, femina dives et avara, quam multos per annos Caius in matrimonium ducere volebat. Ilia autem, etsi amanti primo faverat, pauperi nubere noluit. Forte Fulviae filius, accipitrem Caii jamdudum miratus, alitem optavit, nee alio dono placari poterat; taudem cupidine et dolore confectus in gravem morbum cecidit. Tum mater infelix Caium visere constituit, avem-que rogare. At Caius ubi mulierem adeuutem videt, quod nihil jam cibi domi babebat, nee eam nullo accipere hospitio tolerabat, victus amore alitem carissimum interfecit, coctum-que proposuit bospiti. Haec ubi sensit Fulvia, tali amore mitigata, Caio tandem nupsit.

Translations. 79

117. The Robber s Cave.

Balbus agricola, qui in silvas ligna caesum iverat, virgultis occultus magnam manum latronum, qui adibant, vidit. Qui dum perterritus nullum sonum edere audet, dux ipse latronum altissimam rupem aggressus eam dextra pulsavit, haec locutus, "Aperi te, horreum," Quibus verbis (mirabile dictu !) fores celatae aperiri visae sunt, antrum-que ingens patefieri. Inde latrones, antrum ingressi, onera, quae portabant, deposuerunt, iterum-que regressi e conspectu discesserunt. Deinde Balbus, qui tandem e latebris exire ausus est, iisdem verbis usus, rupem ipse pulsavit, antrum-que patefecit auro completum et argento, quod a viatoribus raptum latrones in eo loco abdiderant. Quo visu attonitus sese quam maximo auri pondere oneravit, domum-que laetus rediit.

118. Caught by the Robbers.

Balbo erat frater nomine Caius, vir dives sed avarus. Hie de fortuna Balbi per uxorem certior factus fratrem carmen illud, quo antrum aperiri poterat, diris minis divulgare coegit. Itaque cum tribus asinis ad rupem profectus, verbis-que magicis usus, antrum intravit, asinos- que auro oneravit.

Mox autem ubi redire voluit, carminis oblitus, *' Aperi te," inquit, "liordeum ;" cuivociquia fores parere noluerunt, nee carminis ipsius meminisse poterat (tantae enim divitiae rationem animi perturbabant) a latronibus brevi captus est. Hi postquam virum gladiis interfecerunt, corpus ejus in quattuor partes divisum intra antrum suspenderunt. Postero autem die Balbus, qui, rem suspicatus, locum ipse adierat, noctu membra fratris ex autro eripuit.

80 Translations.

119. Two can play at that Game.

Hoc ubi cognovit dux latronum suorum callidissimum, rei exquirendae causa, ad urbera misit. Qui quidem dum urbem pererrat, forte occurrit sartori cuidam, qui a Balbo jussus, fratris membra disjecta acu junxerat (corpus enim, in quattuor partes divisum, sepeliri leges vetabant). Hie, vir loquax, a latrone callide interrogatus, non modo rem omnem quaerenti divulgavit, sed domum etiam Balbi ostendit, Inde latro, postquam fores creta notaverat, ad antrum rediit; noctu-que comites ad locum duxit. Id tamen quod latro fecerat non effugerat Balbi ancillam, quae consilium ejus suspicata domorum vicinarum fores eodem modo notaverat, Latrones igitur, quod inimici domum cognoscere non poterant, in silvas irriti redierunt.

120. TJie Forty Thieves.

Postero die dux latronum, ad aedes Balbi ab eodem sartore ductus, naturam loci oculis accuratissime observavit. Inde viginti asinos, vasis ingentibus oneratos paravit ; quorum unum quidem oleo implevit; in reliqua tamen singula binos abdidit latrones. Deinde vesperi mercatorem simulans ad urbem cum asinis profectus est, et a Balbo, quern pro aedibus sedentem invenit, bospitium sibi suis- que petiit. A quo benigne acceptus vasa omnia in horto disposuit, comites-que signum silentes exspectare jussit. At ancilla eadem, quae, dum dux latronum cum domino suo coenat, fraudem perspexerat, oleum ex primo vase deductum, atque igne tostum, latronibus, qui in reliquis vasis latebant, injecit omnes-que ad unum suffocavit.

Impersonal Verbs. 81

IMPERSONAL VERBS.

§ 35. Impersonal Verbs are those which cannot have for their Nominative a Personal Pronoun or a Substantive.

They are of two kinds —

1. Those which always have a Nominative,

but it can only be (1) a Neuter Pronoun ;

(2) an Infinitive;

(3) a Clause.

These are libet, licet, accldit, constat, etc.

1. Oportet me abire.

I must go (lit. It helioves me to go).

2. Si ilhul non licet, certe hoc licebit.

If that is not lawfxCl, at any rate this will he.

2. Those which need have no Nominative ex-

pressed.

Piget, pudet, poenitet, taedet, miseret.

N.B. — (1) The Nominative is probably in each Case the feel- ing expressed by the Verb.

(Pudor) pudet me.

I am ashamed (lit. It shames me).

(2) The Passive of all Intransitive Verbs must be used Im;personally.

1. Invidetur mihi. I am envied.

2. Pugoiatum est acriter ab utrisque.

{The battle) was fought sharply on both sides.

GRADATIM.] ^

82 Translations.

PIECES FOK TEANSLATIOK 121. The Wonderful Island.

Mercator quidam, nomine Sinon, quod eum cessandi et nihil agendi piguit, pericula maris tentare constituit. Navi igitur ad Indos vectus, primo, quod procellae fluctus agitabant, gravi nausea oppressus, mortem optavit. Mox autem, ubi vis tempestatis mitescebat, morbum depulit. Paucis post diebus, dum aperto mari procul a porta navigatur, parvam insulam, nigro colore, baud mul- tum super aquam eminentem, nautae vident. Tum omnes e nave egressi, hue illuc per totam insulam vagantur; tandem ignem accendere incipiunt. Subito sub pedibus diro sonitu insula evanuit in undas, omnes-que in gur- gitem hausti sunt. Monstrum enim marinum, quae nautis insula ob magnitudinem visa est, e somno igne excitatum, in mare se mersit. Quo casu omnes nautae perierunt ; Sinon autem, magna sustentus trabe, quam forte ad ignem ferebat, natando ad terram ignotam per- venit.

122. The Diamond Valley.

Sinon quidem, totum diem per loca deserta vagatus, omni spe reditus dejectus est. At noctu, dum dormit, ad vallem altissimis montibus interclusam ingenti ave raptua est. Tali miraculo attonitus postero die aliquid etiam mirabilius vidit; tota enim vallis gemmis ornata est. Incolae hujus terrae quod in vallem descend! non potest, gammas ita colligere solent. Summis de montibus carnem

Translations. 83

dejiciunt, quam aquilae ab ima valle in nidos ferunt. Inde mercatores magno clamore aves depellunt, gemmis-que carni adhaerentibus ipsi potiuntur. Quod ubi Sinon cognovit, postquam sese quam plurimis gemmis onera- verat, suum corpus ad carnem alligavit, tutus-que magna aquila ad nidum latus est. Unde ad urbem propinquam facile descendit, gemmas-que magno pretio vendidit.

123. TJie Giant's Cave.

Idem Sinon, ne his quidem divitiis contentus, Oceanum iterum tentare constituit ; celeri igitur nave cum paucis sociis vectus, ventis adversis ad terram ignotam pulsus est, quam incolebant homines barbari advenis inimicissiml Hi scaphis navem aggressi, Sinonem sociosque duxerunt ad suum regem, gigantem immanem, specie horribili, qui unum modo oculum in media fronte positum habebat. Rex, postquam captivos omnes manu ingenti tractaverat, ex iis, quern pinguissimum judicavit, igne tostum devo- ravit. Ceteri tamen, quod incaute a barbaris custodie- bantur, eodem veru, quo comes infelix transfixus erat, oculum gigantis dormientis transfoderunt, et velis remis- que a terra inhospitali fugerunt.

1 24. The Royal Scpiilchre.

Hand ita multo post secundis ventis Sinon socii-que ad insulam fertilem et opimam vecti sunt. Quo in loco, dum Sinon studio frugum carpendarum longius a navi errat, a sociis infidelibus relictus est. Eex tamen hujus insulae hospitem benigne accepit, suamque filiam, virginem pulcherrimam, ei in matrimonium dedit. Id tamen minus prospere evenit ; uxor enim Sinonis proximo anno mortua

84- Translations.

est. Turn cives, quod dura lege viros una cum uxoribus sepelire solent, Sinonem vivum cum uxore mortua funibus demittunt in puteum profundum, quo sepulcro reges illius terrae utebantur. Huic tamen ab omni spe salutis intercluso fortuna patefecit iter. Sinon enim, fame siti-que jam moriturus, vulpem vidit, quae cadaveribus vescebatur. Quam per vias occultas diu secutus, parvam rimam, qua ipsa puteum intraverat, tandem invenit. Inde Sinon, postquam magna vi nisus lapidem ingentem submoverat, se liberavit, atque ad oram maritimam evasit.

125. The Old Man of the Sea.

Sinon per litus quinque millia passu'um vagatus, senem quendam in ripa fluminis sedentem invenit. Hie Sinonem se trans flumen humeris transportare jussit. Itaque Sinon, quern senis infirmi miseruit, eum in humeros sub- levavit, id, quod imperatum est, facturus. Senex autem, simul in loco firmiter sedit, cruribus coUum amplexus, Sinonem onus deponere prohibuit. Tum Sinon, quod luctari non audebat, senex enim diro amplexu eum suiFocabat, dominum hue illuc per totum diem vehere coactus est. Nee nox laboris finem fecit, senex enim etiam dormiens captivum artius amplectebatur. Postero tamen die, dum jussu domini per silvam iter facit, Sinon repente caput senis arboris ramo, qui impendebat, maxima .vi admovit. Quo ictu stupefactus senex crura laxavit, atque ad terram moribundus cecidit.

126. Hotv to pick Cocoanuts.

Tali periculo ita liberatus Sinon dum per silvam pedem refert, mercatoribus occurrit compluribus qui ad nuces carpendas ibant. Cum his se jungere constituit. Nuces,

Translations. 85

quae summis modo ramis dependent, mercatores hand facile carpunt, quod levis arboris truncus ascendi non potest. Hunc tamen modum invenerunt. Simias, quae plurimae silvas colunt, saxis vexant : quamobrem illae iratae nuces ab arboribus direptas in mercatores dejiciunt. Sinon nucibus multis potitus, mercatores simias ipse captare docuit. Jussu ejus vasa quaedam aquae plena ad imas arbores admoverunt, quibus in vasis manus multo cum fragore lavabant. Inde vasa eadem nigra pice comple- verunt, discesserunt-que e loco. Simiae autem homines ex consuetudine imitatae, ubi manus in vasa imposuerunt pice retentae facile captantur.

127. The Elephant's Burial-place.

Hand multum ab eo loco magnus grex elephantorum teneris frondibus pascebatur. Quo visu perterriti, ceteri in fugam se dederunt, Sinon tamen, arcu armatus, post- quam in arborem ascenderat, celeribus sagittis maximum ex elephantis interfecit. A mercatoribus igitur, qui ebur maximi aestimant, donis oneratus est. Inde Sinon, cui divitiae animum addiderunt, quandam in arborem, quae juxta parvum lacum crescebat, saepissime ascendebat. Quo consilio complures interfecit elephantos, quos bibendi causa cum locum adire oportebat. Tertio tamen mense, elephanti, quibus aquam sine noxia adire non licebat, in Sinonem universi impetum fecerunt, crebris-que ictibus ipsam arborem radicitus evellerunt. Inde virum attonitum, mortemque expectantem, in tergum sublevavit dux gregis, longe-que per silvas ad eum locum portavit, quo sepulcro elephanti utebantur. Sinon igitur, qui ex mortuis ele- phantis satis eboris potitus est, vivis posthac parcebat.

86 Translations.

128. The Subterranean Passage.

Sinon dives ita factus, quod domum ad suos redire voluit, nactus idoneum tempiis ad navigandum, e portu solvit. At paucos post dies coorta est saevissima tem- pestas, cujus violentia navis, ad scopulos appulsa, naufra- gium fecit. Hoc in loco aestus per latus montis praerup- tum alveo baud ita magno fluminis modo volvitur. Sinon comites-que complures dies in angusta rupe manebant, quod bine vis fluctuum eos abire probibuit, illinc mons altissimus nullo modo ascendi potuit. Tandem Sinon, postquam parvam ratem e trabibus navis fecerat, sine ullo comite se committere ausus est flumini, quod sub imum montem volutum est. Inde per vias occultas summa celeritate vectus, quod nee iter videre nee cursum dirigere poterat, labore et excubiis defessus, gravi somno oppressus est.

129. Home at last.

Quo somno Sinon oppressus, duos dies omni sensu care- bat; tertio tamen die, ubi aniraum vix recepit, solem laetus aspexit: ratis enim, dum ipse dormit, iter pericu- losum confecerat, et vi fluminis vecta ad oppidum quod- dam, in ripa positum, advenerat. Deinde cives, tali miraculo attoniti, Sinonem ad regem suum duxerunt. Hie, postquam rem omnem cognovit, quod tanta pericula plusquam humana videbantur, Sinoni, honoris causa, pallium purpureum auream-que coronam dari jussit, navi- que egregia donavit. Inde Sinon, secundis ventis domum advectus, inter amicos propinquos-que reliquum vitae epatium tranquille peregit, nee ullo periculo posthac vexa- tus est.

I

Translations. 87

130. Mineral Springs.

Morcio Icenorum regi filius erat unicus, ingenuo vnltu puer moribus-que suavissimis. Hune tamen morbo gra- vissinio affectum pater (sic enim leges jubebant), a suo regno in exsilium ejecerat. Inde juvenis, quod argento carebat, nee ullo modo vitam sustinere poterat, vestem mutavit regiam, servus-que factus, agricolae cujusdam sues pascebat.

At sues paucis post diebus eodem morbo affecti tabesce- bant ipsi. Deinde puer, quod rem occultare voluit, totum gregem in silvam densiorem egit. Hunc olim, dum per regionem ignotam errat, paludem transire oportebat. Quam ubi viderunt sues, omnes uno impetu in aquas se dejiciunt, quibus aquis salubribus sanabantur. Puer igitur sues imitatus sanus-que ipse factus, oppidum in 60 loco condidit, quae Aquae Solis vocatae sunt.

Subjunctive Mood.

CONJUNCTIVE MOOD.

§ 36. The Conjunctive Mood is never used, like the Indicative, to describe 2. fad. It expresses desire, hope, or doubt.

1. Boni simus. Let us be good.

2. Sis felix. May yoio be fortunate.

3. Quid faciam 1 What am I to do ?

The Perfect Conjunctive witli ne is used, instead of the Imperative, to express Negative Commands of the Second Person.

Ne hoc feceris.

Do not do this.

Observe that ne used in Commands, is placed first in its sen- tence ; -ne, used in Questions, is added to the first word. See § 14.

SUBJUNCTIVE MOOD.

When dependent on another Verb this Mood is called Subjunctive.

It is used to ex^T^r ess purpose, consequence, condition, etc.

It is translated by the English Subjunctive when it expresses Purpose, and sometimes when it expresses Condition, but in other cases by the Indicative

1. Portas claudit, ne quis effugiat.

He shuts the gates, that no one may escape.

2. Tanta erat caedes, ut nemo cffugeret.

So great was the slaughter, that no one escaped.

3. Si illi effugissent, ego custodem neeavissem.

Jf they had escaped, I would have killed the jailor.

4. Quum effugissent, domum redierunt.

When they had escaped, they returned home.

Translations, 89

PIECES FOR TRANSLATION.

131. The Donkey's A dvice.

Agricola quidam, nomine Cato, sermonem animaliuni inteUexit. Hie olim bovem, qui fortunam adversam apud asinum querebatur, audivit. " Utinam," inquit bos, " mea fortuna tuae similis esset. Te quotidie noster magister diligenter curat, tibi dulcissimum cibum parat ; ego tamen, qui arando totum diem consumo, gramine vescor tenui." Cui asinus, " Tu tamen, 0 stultissime, merito haec pateris, quod jugi nimium patiens es. Cur non magistro istis cornibus mortem minaris? Cur non mugitus borrisonos edis? Hoc consilio usus fortunam meliorem reddes. Cibum, quern tibi bodie servi attulerint, edere noli ; eras autem, ne te aratro jungant, omni vi repugna." Bos id, quod imperatum est, facit. At magister, qui omnia audiverat, ut asinum pro consilio puniret, eum aratro pro bove jungi jussit.

132. The Donkey's Advice {continued).

Vesperi, ubi asinus, labore insueto defessus, ad stabulum rediit, a comite summis laudibus acceptus est. Hie autem, quern prioris consilii jam poenitebat, amicum ita monuit. " Cave, mi amice, ne istud otium tibi plus quam labor pristinus noceat. Nuper enim, dum ex agris redeo, nos- trum audivi magistrum, qui te eras mactari jussit, nisi opere solito fungi velles, Ne te sine causa tanto periculo obtuleris." Quibus verbis perterritus, bos, qui cultrum sacerdotis jam animo praesensit, gratias asino pro consilio utilissimo egit. Postero igitur die, ubi agricola agros iterum arare voluit, bos jugo repugnare non ausus, ipse suum collum aratro praebuit.

90 Translations.

133. The Cock's Advice.

At magister, qui omnia audiverat, prudentia asini valde delectatus, risum non continuit. Quod ubi cognovit uxor ejus, quae hauJ procul aberat, rem mirata, causam ex ipso quaesivit. Hie autem, cui sermonem animalium intelli- gere concessum erat, ea modo conditione, ut ilium nulli proderet, ne fidem datam violaret, omnino tacebat. Quo uxor irata viro aqua et igni interdixit, dum rem patefacere vellet. Inde agricola, qui maestus ac jejunus domum intrare non ausus est, a gallo quodam ita monitus est. " Pudet me tui, magister ; ego enim, cui viginti sunt uxores, omnes facillime domo, tu tamen, qui unam modo babes, eam regere non potes." Quod ubi audiit agricola, pudore motus, baculum ingens arripuit, et brevi uxorem ad meliora consilia flexit.

134. The Bottom of the Stream.

Boeotius quidam, qui per terram ignotam iter faciebat, ad flumen montanum, quod viam intercludebat, advenit. Itaque miratus quod tanta vis aquae ab una parte volveba- tur, diu patienter expectabat, dum deflueret amnis. Tan- dem, quod morandi eum taedebat, nee vis aquae omnino minuebatur, agricolam, qui forte adstabat, appellavit. " Tu, quaeso," inquit, " vera mihi responde : imum- ne flumen firmum est?" "Nihil potest esse firmius," respondit ille. Quibus verbis confirmatus in aquam Boeotius desiluit. Quod tamen flumen fuit altissimum, sub undis mersus, natando mortem vix effugit. Tum Boeotio de fraude querenti, " Te certe," respondit agricola, *' irasci minime decet ; tu enim imum flumen, quod revera firmissimum est, nondum attigisti."

Translations. 91

135. The Hunchback.

Varus tibicen erat corpore informi, canendi tamen. arte peritissimus. Hie olim ad cenam vocatus est a sartore quodam, qui, etsi modos tibiae quam maxime amabat, ipse cantare non poterat Dum cenant, Varus, quod os magnum haerebat in gutture, ad terram moribundus cecidit. lude sartor veritus ne caedis sui hospitis accusaretur, amici infelicis corpus ad aedes medici cujus- dam clam detulit. Hie onus aedium postibus fultum reliquit. Prima luce, ubi medicus, vir iracundus, portas aedium incautus reseravit, corpus suo loco dejectum praeceps ad terram ruit. Quod ubi vidit medicus, re tarn inopinata quam maxime perterritus, tibicinis cadaver in interiorem partem domus portavit, rem-que cum uxore, femina acris ingenii, communicavit.

136. Dozvji the Chimney.

Inde uxor, " Noli," inquit, " te vexare, meo tamen consilio utere. Hunc virum ad summum culmen aedium propinquarum feramus. Inde corpus in interiorem domum facile demittere poterimus." Medicus id quod imperatum est facit, corpus-que mortui, ut praescriptum est, funibus clam demiWit. At mercator, qui eam domum incolebat, ubi primum eam partem aedium intra vit, quam in partem corpus demissum erat, tibicinem pro fure magno baculo percussit, corpus-que vi ictiis ad terram dejecit. Inde perterritus, ne ipse de caede accusaretur, cadaver ad humeros sublatum, in viam detulit. Tum, postquam hominem, tanquam vivum, ad murum applicuerat, a loco quam celerrime se recepit.

92 Translations.

137. The Praetor puszled.

Forte nauta quidam, qui mane ad navem snam redibat, imprudens cadaver suo pede percussit. Hie autem, dum attonitus corpus observat, quod vi ictus dejectum humi jacebat, a lictoribus apud Praetorem Urbanum ductus est. Qui, postquam causam audiit, nautam securi feriri jussit. Inde dum lictores securim acuunt, e turba circumstantium exsiluit mercator, poenam-que nautae sibi vindicavit. Praetor igitur, etsi virtute hominis delectatus est, quod legem negligere noluit, nautam e vinculis eximi merca- torem-que ad palum deligari jussit. At lictor ubi securim ad supplicium sumendum sustulerat, subito clamore motus, ictuiQ intermisit.

138. Brought to Life.

Inde medicus sartor-que simul locuti, se sceleris admissi accusaverunt. Quod ubi audiit Praetor, totam rem sibi narrari jussit. De qua certior factus, quod rem tarn multiplicem explicare non poterat, omnes apud Augustum trabi jussit. Augustus igitur, ne quo errore falleretur, ex suis medicis, quern peritissimum haberet, arcessi jussit. Hie autem, corpus tibicinis dUigenter scrutatus, suo digito OS ex gutture viri tandem extraxit. Inde res, mihi quidem baud credibilis, evenisse dicitur. Tibicen enim, qui per hoc omne tempus mortuus esse videbatur, ingenti cum gemitu animum recepit, omnes-que falso caedis crimine ita liberavit.

Translations. 93

139. A Dishonest Couple.

Dario, Persarum regi, servus erat, nomine Lydon, quern maxime amabat. Cui rex, ut indicium benevolentiae insigne praestaret, in matrimonium dedit puellam pulcher- rimam, quam regina ex omnibus ancillis fidelissimam habebat. Hi autem, quod suis divitiis nimis prodige utebantur, brevi pauperes facti, ut argentum ex rege impe- trarent, hoc consilium inierunt. Prima luce vir, regem aggressus, tristi vultu fortunam deplorare incipit. " Uxor," inquit, " mea proxima nocte e vita discessit." Turn rex, quern viri infelicis miseruit, consolandi causa, purpureum pallium argenti-que talentum ei dari jussit. At uxor eodem tempore conjugem mortuum coram regina deplo- rabat. Quae, tanto dolore mota, ei vestem pretiosam et auri nummos quinquaginta dedit.

140. A Dishonest Couple {cojttinned).

Eex igitur reginam petiit, de morte ancillae tarn amatae consolaturus. Inde regina ad regem versa, " Gratias tibi," inquit, " pro benevolentia ago ; tu tamen in hoc erravisti, quod mea ancilla adhuc vivit, vir tamen ejus mortuus est." Quod ubi rex credere noluit, ut rem tarn dubiam explica- rent, ambo ad eam partem aedium, quam servi habitabant, ire pergunt. Hue ubi pervenerunt, res magis in ambiguo erat, quod et vir et femina, eodem rogo impositi, speciem mortis praebebant. Denique rex, " Hie certe mortuus est et ilia. liter tamen prior e vita discessit ? Si quis mihi totam rem explicaverit, ei triginta nummos aureos libenter dabo." At vir statim e rogo desiluit. "Mihi," inquit, "rex magne nummos redde, ego enim primus mortuus sum."

94 Present Participle.

PRESENT PARTICIPLE.

§ 37. (a) Be careful in translating not to confuse — Present Participle — "flying," i.e. a flying per- son or thing. Present Infinitive \ " flying," i.e. the act of fly- Geruncl J ing.

1. Legati ad eum venerunt querentes simul orantes-qne. Ambassadors came to him, complaining and enii-eating at

the same time.

2. Malo esse quam videri bonus. I prefer being to seeming good.

(^) Notice that in Latin the Present Participle is always really present and is not used loosely as in English.

Hannibalem iter facientem aggressus vicit. Attacking (i.e. having attacked) Hannibal {while) march- ing, he defeated him.

Ex. 18.

1. Turba fugientium actus, arma ad caelum tollens,

" Jupiter," inquit, " arcem jam scelere emptam hostes habent."

2. Bene gerendae rei occasio data est.

3. Muros tenentium clamor auditus est.

4. Omnes ad arma capienda excitavit,

5 . Omne inde tempus muniendis castris consum ptum est.

6. Bene sentire recte-que facere satis est ad bene

beate-que vivendum.

7. In alteram partem cohortandi causa profectus pug-

nantibus occurrit.

8. Aggredientibus spes aliqua est.

9. Post tantas acceptas clades pacem fecerunt.

1 0. Sequentibus effuse turbatum hostem signum receptui dedit {he sounded the recall).

Translations. 95

PIECES FOR TEANSLATIOI^.

141. May a Man do ivhat he likes with his own ?

Lysander Atheniensis, quum cetera animalia satis diligebat, turn equos summo fovebat amore. Is olim, dum Thebas iter facit, in Boeotum quendam incidit, qui equo suo ob nescio quam culpam male utebatur. Quod ubi vidit, gravibus probris tantam crudelitatem increpuit. " Quid tandem id ad te attinet," respondit ille. " Nonne licet mihi equum si ita placet verberare meum?" "Maxime," inquit Lysander, "quod exemplum tu pro- ponis, id ego imitabor." Haec locutus magno baculo, quod manu portabat, tergum ejus graviter et saepe verberavit. "Hoc enim," inquit, "baculum meum est. Nonne igitur mihi licet eo, ita ut placet, uti 1 "

142. The Good-natured Bof.

Glaucus, puer ingenio benigno, a patre missus est ad parvum oppidum, quod ab eo loco octo millia passuum aberat. Cui, dum iter facit, occurrit canis fame paene confectus, dextram-que lambens cibum petere visus est. Inde Glaucus misericordia motus, etsi ipse esuriebat, magnam sui cibi partem cani dedit. Quum autem paulo longius ivisset, hominem aspexit caecum, qui in fl<umen prolapsus moveri non audebat, ne in aquam altiorem incideret. Glaucus igitur, etsi ipse natare non poterat, in aquam statim desiluit, et quum dextram caeci arripuisset, eum ad ripam duxit, Inde, quum aquam e veste expressisset, ad oppidum quam celerrime contendit.

96 Translations.

143. Timely Assistance.

Inde Glaucus, quum jam ad oppidum appropinquaret, in nautam quendam altero pede claudum incidit. Hie aliquid cibi ab eo petiit. Cui puer id quod reliquum erat panis dedit. His faciendis tantum diei consumpserat, Tit, dum domum ex oppido redit, nocte oppressus, cursum tenere non posset, sed per aviam silvam erraret. Subito autem duo latrones, qui in silva latebant, ex insidiis pro- siliunt, puerum-que raptum veste spoliare parant. At canis fidelis, qui Giaucum totum diem secutus est, alterius latronis crus tarn acriter momordit, ut hie eum gemitu pueruni liberaret. Simul vox liorrenda audita est clamantis, "En latrones illi, quos tamdiu ferro igni-que sequimur." Qua voce territi ambo diffugerunt. At Glaucus, ad clamorem conversus, nautam cognovit claudum, quem caecus ille ex humeris portabat. Hi enim de eonsiliis latronum certiores facti tempore opportune subsidio venerunt.

144. Tlie Ill-natured Boy.

Haud procul ab eo loco habitabat puer improbus, nomine Nero. Hie olim, dum per agros vagatur, canem suum ad oves quasdam vexandas, quae in prato pasceban- tur, incitavit. Quo perterritae omnes diffugerunt : at aries magnus, dux gregis, ira motus, cornu ita acriter canem petiit, ut is claudus tristis-que ad dominum rediret. Nero autem, quum paulo longius ab eo loco processisset, parvae puellae occurrit, quae mulctrarium, niveo lacte im- pletum, summo capite portabat. Hanc puer malignus salvere jussit. Deinde, quum ilia praeteriisset, hie con- versus, ejus vestigiis ingressus est. Denique subito ictu mulctrarium deturbavit, et vultum, capillos, vestem, totum corpus infelicis puellae lacte madefecit.

Translations. 97

145. Tzvo Naughty Tricks.

Qua re valde delectatus Nero novae fraudis occasionem quaerebat. Mox autem viro caeco, qui vix baculo gressum dirigebat, obviam ivit. Cui Nero, "Si vis," inquit, "me- cum hac molli sede considere, aliquid cibi tibi libenter dabo." Quibus verbis eum ad locum udo fimo plenura duxit, et aliquid fimi, cibi specie, in os inserere conatus est. At caecus, qui fraud em senserat, digitum pueri ita acriter momordit, ut ille multis cum lacrimis veniam peteret. Ne hac qiiidem poena satis doctus, virum quen- dam altero pede claudum aggressus est, et, quum denarium argenteum ante pedes projecisset, de terra tollere jussit. At, dum ille baculo fultus dextram ad denarium porrigit. Mo baculum arripuit, ita ut ilium ad terram praecipitem dejiceret.

146. A Chapter of Accidents.

Inde Nero, cui successus animum addiderat, poma, quae ex arbore propinqua dependebant, rapere constituit. Qui quum in arborem ascendisset, ab agricola viro iracundo captus, graviter verberatus est. Hunc postquam tristis et saucius effugit, ab ipso claudo, qui in occulto latebat, oppressus, iterum et acrius verberatus est. A quo tandem liberatus, quod ambulare prae dolore non poterat, in equum, qui propter viam pascebatur, ascendit. Hie tamen tali re minime delectatus currere incipit, nee ante e cursu destitit quam puerum e tergo deturbaverat. Forte ea puella qua mane tam male usus erat eum bumi jacentem iuvenit. Haec quidem injuriae suae immemor eum suas in aedes duxit et vulnera dUigenter curavit.

GBABATIM. G

Translations.

147. The Attack on the Castle.

Spartacus olim princeps earum gentium, quae trans Ehenum habitabant, magnam turrim baud procul a flumine aedificaverat. Inde cum suis militibus plurimas incursiones in agros finitimos facere solitus est, ut igni ferro-que omnia vastaret. Quam ob rem magnum odium incolarum urbis finitimae susceperat. Hi igitur, quum injurias illius non diutius tolerare possent, universi in muros impetum fecerunt. Diu et acriter pugnatum est. Tandem princeps, quod commeatu omnino interclusus est, legatos ad eos de deditione misit. Quum tamen cives irati pacem dare vellent ea modo conditione, ut ipse ad supplicium traderetur, ignem turri admovere constituit, et sese sua-que omnia incendio consumere.

148. The Attack on the Castle {continued).

Quod ubi cognovit uxor Spartaci, femina summae con- stantiae, sola vallum ascendere ausa est cum hostibus coUoquendi causa. "Nolite," inquit, "cives victoriam, quam reportavistis, clade feminae defamare. Mihi saltern liceat e turri discedere cum eo modo, quod meis humeris portare possim." Inde cives, quod ab ilia multa bene- ficia acceperant, id, quod petiit, libenter concesserunt. Brevi autem, dum omnes adventum ejus expectant, a porta patefacta egressa, femina fortis ad castra hostium accessit cum coujuge, quern in humeros sublevatum portabat. Inde cives virtutem feminae mirati, quod fidem datam violare nolueruut, et conjugi et uxori pepercerunt.

Translations.

149. All Ill-matched Pair.

Lupus olim cum vulpe societatem conjunxit. Hanc igitur, quod multo infirmior erat, quodcunque ille im- peravit, facere oportebat. Aliquaudo, dum por silvam comites iter faciunt. "Vulpes carissima," inquit lupus, "aliquid cibi mihi quam celerrime aifer, ne, fame coactus, te ipsam devorem." "Equidem," respondit vulpes minis perterrita, "baud procul ab hoc loco duos agnos pridie conspexi, quos facillime tibi afferre potero." Quum hoc inter eos convenisset, vulpes ex agnis alterum ab agro ad lupum portavit. Deinde, ut sibi aliquid inveniret, discessit. At lupus, qui brevi agnum devoravit, ne hoc quidem satis contentus, ut altero potiretur, ipse ad ovile profectus est. Is autem, quod rem incautius egit, a pastore captus, ita gra- viter verberatus est, ut corpus ad silvam vix trahere

150. Greediness punished.

Postero die lupus de suis injuriis questus, a comite facti imprudentis vehementer incusalus est ; " Hodie tamen," inquit vulpes, " si mecum venire vis, tantum cibi, quantum edere poteris tibi dabo." Lupus igitur vulpem secutus, horreum agricolae cujusdam rima hand ita ma,:,'na intravit. Hie, quum carnis maximam copiam inveiiissent, ambo dapibus inopinatis vesci incipiunt. Vulpes autem inter edendum ad rimam cursitabat. Subito ingens strepitus auditus est. Panduntur portae. Irruit agricola cum securi ingente armatus. Inde vulpes, quae baud multum ederat rima se facile eripuit ; lupus tamen tantum carnis devoraverat, ut corpus in rima haereret.

Agricola igitur, quum eum securi iuterfecisset, caput post- ibus affixit. Quo exemplo fures in pos terum a rapinis deterruit.

YOCABULAEY.

Abbreviations. — adj. adjective; adv. adverb; c. common gender; com,}}, comparative adjective ; dep. deponent verb ; /. feminine gender ; impcrs. impersonal verb ; m. masculine gender ; n. neuter gender ; part, participle ; ^jrc^). preposition ; v. verb; conj. conjunction ; indccl. indeclinable.

a, ab, prep, oy, from.

abdo, -didi, -ditum, v. 3, hide,

conceal. abeo, -ivi or -ii, -itum. -ire, v. go

aivay, depart. abnuo, -ui, -uitum or -utum, v.

3, refuse, reject. absorbeo, -bui, -ptum, v. 2,

swallow, devour. abstinentia, -ae, f. abstinence. abstineo, -ui, -tentum, v. 3, keep

from, abstain. abstraho, -xi, -ctum, v. 3, drag

aivay, withdraic. absum, -fui, -esse, v. be aivay, be

absent, be distant. absiimo, -mpsi, -mptum, v. 3,

take away, carry off, consume, Abulus, -i, m. Abulus. abimdo, -avi, -atum, v. \,abou7ul,

overflow. ac, conj. and. accedo, -cessi, -cessum, v. 3,

approach, draw near. accendo, -di, -sum, v. 3, set on

fire, light, inflame. accipio, -cepi, -ceptum, v. 3,

receive. accipiter, -tris, m. falcon, hawk.

acciiratus, -a, -um, adj. exact. accuse, -avi, -atum, v. 1, accuse. acer, -cris, -ere, adj. sharp, keen,

bitter, Jin-y. acerbus, -a, -um, adj. hitter. acervus, -i, m. heap. acriter, adv. sharply. acuo, -ui, -utum, v. 3, sharpen. acus, -us, f. needle. acutus, -a, -um, adj. sharp, intel- ligent. ad, prep, to, at. adamo, -avi, -atum, v. 1, love

greatly. addo, -didi, -ditum, v. 3, add. adduco, -xi, -ctum, v. 3, bring

to, condiict, induce. adeo, -ivi or -ii, -itum, v. go to,

approach. adhaereo, -haesi, -haesum, v. 2,

stick, cling to. adbibeo, -ui, -itum, v, 2, apply

to, employ. adhuc, adv. hitherto, still. adjaceo, -ui, v. 2, adjoin. adjungo, -nxi, -nctum, v. 3, join

to, attach. adjutor, -is, m. helper. Admetus, -i, m. Admetus.

102

Vocabulary.

[ad— am

admitto, -misi, -missum, v. 3,

admit, commit. admoneo, -ui, -itum, v. 2, warn,

advise. admoveo, -movi, -motum, v. 3,

Iring up, apply. adorior, -ortus, v. 4, dep. attack. adscribo, -psi, -ptum, v. 3,

enroll. adsto, -stiti, V. 1, stand near. adsiim, -fui, -esse, v. be present. adultus, -a, -um, part, grownup. aduro, -ussi, -ustum, v. 3, scorch tdveho, -xi, -ctum, v. 3, carry ;

pass. ride. advena, -ae, c. st7-angcr. [rive at. advenio, -veni, -ventum, v. 4, ar- adventus, -us, m. arrival. , adversarius, -ii, m. adversary. adversus, -a, -um, adj. contrary,

adverse. adversus, prep, towards, against. advoco, -avi, -atum, v. 1, sum'

inon, invite. aedes, -ium, f. house. aedif icium, -ii, n luilding, house. aedifico, -avi, -alum, v. 1, build. aeger, -gra, -grum, adj. sick, ill. aegre, adv. badly; aegre ferre,

to be annoyed. Aegyptus, i, f. Egypt. aequo, -avi, -atum, v. 1, equal. aequus, -qua, -quum, adj. equal,

even, level, fair. aeratus, -a, -um, adj. brazen. aerius, -a, -um, adj. aerial. aestas, -atis, f. summer. aestimo, -avi, -atum, v. 1, think,

value. aestus, -us, m. tide. Afer, -fra, -frum, adj. African. affero, attuli, allalum, atferre, v.

bring, to offer. aflficio, -feci, -feetum, v. 3, aff'cct,

influence, afflict. afBicto, -avi, -atum, v. 1, vex,

torment, toss.

affligo, -xi, -ctum, v. 3, dash

against. Africa, -ae, f. Africa. age, come.

ager, -gri, m. field, country. aggredior, -gressus, v. 3, dep.

approach, attack. agito, -avi, -atum, v. 1, drive,

toss, rouse. [march.

agmen, -inis, n. army, liwi of agnosco, -novi, -nitum, v. 3, rc-

cognizc, become acquainted with. agnus, -i, m. Icimb. ago, egi, actum, v. 3, do, keep,

conduct ; act, drive, perform,

treat about ; ago gratias, /

thank. agricola, -ae, m. farmer. ala, -ae, f. wing. alacer, -cris, -ere, adj. brisk, Albertus, -i, m. Albert, [active. albus, -a, -um, adj. white. alea, -ae, f. dice. ales, -Itis, c. bird. aliquando, adv. now and then. aliquis, aliquid, pron. indef.

somebody, any one. aliquot, adj. indecl. several. aliter, adv. othenoise ; aliter ac,

otherwise tlmn. alius, -a, -ud, adj. otlur, another,

different. allicio, -lexi, -lectum, v. 3, entice. alligo, -avi, -atum, v. 1, bind. alloquor, -locutus, v. 3, dep.

address. almus, -a, -um, adj. pleasant. alo, alui, altum, v. 3, nourish,

maintain. alter, -tera, -terum, adj. one of

tico, the other, the second. altum, -i, n. the sea. altus, -a, -um, adj. high, deep. Aluredus, -i, m. Alfred. alveus, -i, m. river-bed. amLiguus, -a, -um, adj. dotthtful;

in ambiguo, wrapped in mystery.

am — as]

Vocabulary.

103

ambo, -ae, -o, proii. both.

ambulo, -avi, -atum, v. 1, tvalk.

amicus, -i, m. friend.

amnis, -is, m. river.

amo, -avi, -atum, v. 1, love, like.

amor, -ris, m. love, charity.

amoveo, -mdvi, -motum, v. 2,

remove. amphora, -ae, f. jar. amplector, -exus, v. 3, dep.

embrace. amplexus, -vis, m. embrace. anas, -atis, f. duck. anaticiUa, -ae, f. duckling. ancDla, -ae, f. tnaidservant. anguis, -is, c. snake. angustus, -a, -um, adj. narrov:. animal, alis, n. animal. animosus, -a, -um, adj. full of

courage, bold. animus, -i, m. mind, spirit,

courage. annus, -i, m. year. anser, -eris, m. goose. ante, prep, before. antea, adv. before. ante-quam, conj. before that. antiquus, -a, -um, adj. old,

ancient. antrum, -i, n. cave. anus, -us, f. old woman. anxius, -a, -um, adj. anxious. aper, -pri, m. %oiUl boar. aperio, -erui, -ertum, v. 4, un- cover, open, show. apertus, -a, -um, part. open. Apicius, -ii, m. Apicius. Apollo, -inis, m. Apollo. appareo, -ui, -itum, v. 2, appear. ippello, -avi, -atum, v. 1, call,

address. appello, -puli, -pulsum v. 3,

dash agaiyist, come to layid. applico, -avi or -ui, -atum, v.

1, fasten. appono, -posui, -positum, v. 3,

put on the table.

apporto, -avi, -atum, v. 1, carry, bring to.

appropinquo, -avi, -atum, v. 1. draw near, approach.

apto, -avi, -atum, v. \,fit, adjust.

aptus, -a, -um, &([]. fitted, sidtahle.

apud, prep, at, near, in the pre- sence of, among.

aqua, -ae, f. water ; aquae, mine- ral springs.

aquila, -ae, f. eagle.

tiratrum, -i, n. plough.

arbitrium, -ii, n. judgment, de- cision.

arbor, -oris, f. tree.

ai'ca, -ae, f. chest, strong-box.

arceo, -cui, v. 2, keep off.

arcesso, -Ivi, -Itum, v. 3, send for, fetch, summon.

arcus, -us, m. bou\

ardeo, -rsi, -rsum, v. 2, be on fire, burn.

ardor, -oris, m.fire, heat.

arduus, -a, -um, adj. steep, diffi- cult.

arena, -ae, f. sand, arena.

argenteus, -a, -um, adj. silver.

argentum, -i, n. silver.

aries, -etis, m. ram.

arista, -ae, f. ear of corn.

arma, -orum, n. arms.

armatus, -a, -um, part, armed.

armentum, -i, n. herd.

aro, -avi, -atum, v. 1, plough.

Arpi, -orum, m. the town ofArpi.

arripio, -ripui, -reptum, v. 3, syiatch, grasp.

ars, artis, f. art, skill.

artus, -a, -um, adj. tight.

arvum, -i, n. field.

arx, -cis, f. citadel.

as, assis, m. a copper coin, a pound in tceight.

ascendo, -ndi, -nsum, v. 3, climb up, mount.

ascisco, -ivi, -itum, v. 3, adopjt, admit.

104

Vocabulary.

[as— br

asinus, -i, m. donhey.

asper, -pera, -peruni, adj. rough.

aspicio, -exi, -ectum, v. 3, sec, behold.

assentator, -oris, m. flatterer.

assiduus, -a, -um, adj. constant.

astrologus, -i, m. astrologer.

at, conj. hut.

Atheniensis, -e, adj. Athenian.

atque, conj. and.

atrium, -i, n. hall.

atrox, adj. fierce, terrible.

attinet, v. impers. it matters, concerns.

attingo, -tigi, -tactum, v. 3, touch, reach, arrive at.

attoiiitus, -a, -um, adj. thunder- struck, astonished.

attrecto, -fivi, -atum, v. 1, touch, handle.

attuli. See affero.

auctor, -oris, m. author, cause.

auctorltas, -atis, f. authority, in- fluence.

audacia, -ae, f. boldness, darinrj.

fiudax, adj. hold, daring. audeo, ausus, v. 2, dare. audio, -ivi, -itum, v. 4, hear,

listen to. Augustus, -i, m. Augustus. auratus, -a, -um, adj. gilt. aureus, -a, -um, adj. golden, auris, -is, f. ear. aurum, -i, ii. gold. australis, -e, adj. southern. aut, conj. or, cither. autem, conj. hut. auxilium, -i, n. help. avarus, -a, -um, adj. covetous. avello, -velli or -vulsi, -vulsum,

V. 3, pluck atvay, pull off. aversor, -atus, v. 1, dep. turn

aivay. averto, -ti, -sum, v. 3, turn

aside. avide, adv. greedily. avidus, -a, -um, adj. greedy. avis, -is, f. bird. avius, -a, -um, adj. pathless. avus, -i, m. grandfather.

B

Bacchus, -i, m. Bacchus, god of wine.

baciilum, -i. n. stick.

Baiae, -arum, f. Baiae.

Balbus, -i, m. Balbus.

barba, -ae, f. beard.

barbarus, -a, -um, adj. barbar- ous, foreign.

beatus, -a, -um, adj. happy.

bellum, -i, n. war.

bene, adv. well.

benelicium, -i, n. kindness, bene- fit.

benevolentia, -ae, f. goodwill, friendship.

benigne, adv. kindly.

benignitas, -atis, f. friendliness, kindness.

benignus, -a, -um, adj. kind- hearted.

bestia, -ae, f. beast.

bibo, bibi, v. 3, drink.

bini, -ae, -a, adj. tioo at a time.

Boeotus, -a, -um, adj. Boeotian.

bonus, -a, um, adj. good.

bos, bovis, c. ox or cow.

brachium, -ii, n. arm.

brevi, adv. i7i a short time.

brevis, -e, adj. short.

Britannicus, -a, -um, adj. British.

Britannus, -i, m. Briton.

Bmtus, -i, m. Brutus.

ca— ce]

Vocabulary.

105

cadaver, -eris. n. corpse. cado, cecidi, casum, v. 3, fall. cadus, -i, m. cask. caecus, -a, -um, adj. blind. caedes, -is, f. inurdcr, blood- shed. caedo, cecidi, caesum, t. 3, cut,

heat, kill. caelum, -i, n. sky. Caius, -ii, m. Caius. calathus, -i, m. basket. calcar, -aris, n. sjnir. calceus, -i, m. slioe. Calebus, -i, m. Caleb. caligo, -inis, f. mist, darkness. callide, adv. cunningly. callidus, -a, -um, adj. cimning,

clever. Cambricus, -i, m. Cambricus. candidus, -a, -um, adj. ivhite. canis, -is, c. dog. cano, cecini, cantum, v. 3, sing,

j)lay. canorus, -a, -um, adj. musical,

melodious. canto, -avi, -atum, v. 1, sing,

play. cantus, -us, m. song. Canutius, -ii, m. Canute. caper, -pri, m. he-goat. capillus, -i, m. hair. capio, cepi, captum, v. 3, take,

seize. captivus, -i, m. captive, j)Tison£r. capto, -avi, -atum, v. 1, catch,

catch at. Capua, -ae, f. Capua. caput, -pTtis, u. head; damnare

capitis, to condemn, to death. career, -eris, m. prison; plur.

starting -place. careo, -ui, -itum, v. 2, be in

vjant of. carmen, -inis, n. song, charm.

caro, cam is, f. flesh,

Carolus, -i, m. Charles.

carpo, -psi, -ptum, v. 3, pick,

gather, enjoy. earns, -a, -um, adj. dear. casa, -ae, f. hut, cottage. caseus, -i, m. cheese. castanea, -ae, f. chestyiut, castra, -omm, n. camp. casu, adv. by chance. casus, -Us, m. chance. catena, -ae, f. chain. caterva, -ae, f. crowd, band of

men. Cato, -onis, m. Cato. Cauda, -ae, f. tail. causa, -ae, f. cause, case. causa, adv. for the sake of. caute, adv. carefully. caveo, cavi, cautum, v. 2, beware

of. cedo, cessi, cessum, v. 3, go,

yield. celebro, -avi, -atum, v. 1, fre- quent, celebrate. celer, -eris, -ere, adj. sivift. celeritas, -atis, f. siviftness. celeriter, adv. quickly. celo, -avi, -atum, v. 1, conceal. cena, -ae, f. supper. Ceunetus, -i, m. Kenneth. ceno, -avi, -atum, v. 1, sup. centaurus, -i, m. centaur. Ceres, -6ris, f. Ceres, goddess of

agriculture. certamen, -minis, n. content. cert^, adv. certainly. certior factus, informed, lit.

made more certain. certo, -avi, -atum, v. 1, strive,

contend. certus, -a, -um, adj. certain, sure. cervix, -icis, f. neck. cervus, -i, m. stag.

106

Vocabulary.

[ce— CO

cesso, -iivi, -atnin, v. 1, cease frotn, he inactive.

ceteri, -ae, -a, adj. the others, the rest.

chorus, -i, m. dance, crowd, band.

cibus, -i, m. food.

Cirabri, -oruni, m. The Cimbri.

cingo, -xi, -iictum, v. 3, sur- round.

circum, adv. and prep, around.

circumdo, -dSdi, -datum, -dare, V. 1, set round.

circumsto, -steti, v. 1, stand

civis, -is, c. citizen. [round.

clades, -is, f. slaxujhter.

clam, adv. secretly.

clamito, -avi, -atum, v. 1. cry aloud. [out.

clamo, -avi, -atum, v. 1, shout, cry

clamor, -oris, m. shout, cry.

clangor, -oris, m. noise, clang.

clarus, -a, -um, adj. clear, bright, famous.

claudo, -si, -sum, v. 3, shut,

claudus, -a, -um, adj. lame.

claustra, -orum, n. barrier, dyke.

dementia, -ae, f. kindness.

cliens, -entis, c. dependant, 'pa- tient.

Clodius, -ii, m. Glodius.

Cloelia, -ae, f. Cloelia.

coepi, V. begin.

coerceo, -cui, -citum, v. 2, check, restrain.

coetus, -us, m. assemblage, com- pany.

cognosce, -gnovi, -gnitum, v. 3, find out, recognise.

cogo, coegi, coactum, v. 3, gather, compel. [holdfast.

cShibeo, -ui, -itum, v. 2, check, cShortor, -ari, v. 1, dep. encour- age.

colligo, -egi, -ectum, v. 3, pick

up, collect. colloco, -avi, -atum, v, 1, estab- lish, put.

colloquor, -locutus, v. 3, dep. converse, hold a conference with.

collum, -i, n. neck.

colo, -ui, cultum, v. 3, culti- vate, dwell.

col5nus, -i, m. farmer.

color, -oris, m. colour.

columba, -ae, f. pigeon.

coma, -ae, f. hair, leaf.

c6mes, -itis, c. companion, com- rade.

comitas, -atis, f. courtesy.

commeatus, -us, m. provisions, supplies.

commemoro, -avi, -atum, v. 1, relate.

committo, -misi, -missum, v. 3, intriist, begin, commit.

commoneo, -ui, -itum, v. 2, re- mind, impress upon.

commoveo, -movi, -motum, v. 2, move violently, alarm.

communico, -avi, -atum, v. 1, share, impart.

compleo, -evi, -etum, v. 2, fill.

complures, -a or -ia, adj. several, many.

concedo, -cessi, -cessum, v. 3, yield, grant.

concha, -ae, f. shell.

concliylium, -ii, n. oyster.

concipio, -cepi, -ceptum, v. 3, take up, conceive, devise.

Concordia, -ae, f. harmony, con- cord.

concors, adj. united, harmonious.

coucurro, -curri, -cursum, v. 3, run together, assemble.

conditio, -onis, f. condition, terms.

condo, -didi, -ditum, v. Z, found, store tip.

condono, -avi, -atum, v. 1, de- vote.

conficio, -feci, -fectum, v. 3, wear out, overcome.

confirmo, -avi, -atum, v. 1, strcnqthcn.

CO— cr]

Vocabulary,

107

confllgo, -llixi, -flictuni, v. 3, contend.

conjicio, -jeci, -jectuni, v. 3. throw.

conjungo, -nxi, -nctum, v. Z,join.

conjux, -jugis, c. hushand or wife.

Conor, -atus, v. 1, dep. attcmjit.

conscendo, -di, -sum, v. 3, dimh up, mount, embark.

considero, -avi, -atum, v. 1, in- spect, examine.

consido, -sedi, -sessum, v. 3, sit down.

consilium, -ii, n. plan, device, advice.

consisto, -stiti, -stitum, v. 3, stand still, halt.

consoler, -atus, v. 1, dep. com- fort, cheer.

conspectus, -us, m. sight.

conspicio, -spexi, -spectura, y. 3, see, eqnj.

constans, adj. firm.

constanter, adv. firmly, steadily.

constantia, -ae, f. firmness, per- severance.

constituo, -ui, -iitum, v. 3, de- termine, fix.

constringo, -nxi, -nctum, v. 3, tie tq}.

consuetfido, -inis, f. custom.

consul, -is, m. consul, chief magistrate.

consume, -psi, -ptum, v. 3, eat, destroy, si^end.

contemplor, -atus, v. 1, dep. ob- serve, consider.

contend©, -di, -turn, v. 3, hasten, struggle.

contentus, -a, -um, adj. satisfied.

contineo, -ui, -tentum, v, 2, hold, keep bouk, bound.

continuo, adv. without interrup- tion.

continmis, -a, -um, adj. succes- sive.

contus, -i, m. pole.

convenio, -veni, -ventum, v. 4,

C07ne together, agree. convenit, v. impers. it is agreed. conversus, part, turned roxcnd. converto, -verti, -versum, v. 3,

turn towards. convince, -vici, -victum, v. 3,

overcome. conviva, -ae, c. guest. convoco, -avi, -atum, v. 1, «s-

se^nble. coorior, coortus, v. 4, dep. rise

up. copia, -ae, f. sing, plenty ;

plur. forces. copiosus, -a, -um, adj. abun- dant. coquo, coxi, coctum, v. 3, cook,

bake. cor, cordis, n. lieart. coram, adv. and prep, in presence

of, openly. Corinthius, -a, -um, adj. Corin- thian. corniger, -gera, -gerum, adj.

horned. cornu, -us, n. horn. corona, -ae, f. croivn. corpus, -oris, n. body. corripio, -ripui, -reptum, v. 3,

snatch up, seize. corvus, -i, m. raven. cothurnus, -i, m. top-hoot. eras, adv. to-morroio. creber, -bra, -brum, z.^]. frequent. credibilis, -e, adj. trustworthy. credo, -didi, -ditum, v. 3, believe,

trust. creo, -avi, -atum, v. 1, create,

make. crepitus, -iis, m. rustling, patter-

ing. cresco, crevi, cretum, v. 3,

groiu. creta, -ae, f. chalk. crimen, -inis, n. charge, crime. crudelis, -e, adj. cruel.

108

Vocabulary.

[cr — de

criidelitas, -atis, f. harshness,

cruelty. cruentus, -a, -um, adj. Moody. cruor, -oris, m. gore, blood. crus, cruris, n. leg. ciibile, -is, n. bed. cubo, cilbui, ciibitum, v. 1, lie

down. culmen, -inis, n. top, roof. culpa, -ae, {.fault. culpo, -avi, -atum, v. 1, blame. oulter, -tri, ra. knife, razor. cultus, -us, m. cultivation. cum, prep. with. Cumae, -arum, f. Cuviac. cunae, -arum, f. cradle. cunctus, -a, -um, adj. all in a

body, tlie whole. ciiplde, adv. eagerly. ciipido, -dinis, f. desire.

ciipidus, -a, -um, adj. eager.

cupio, -ivi or -ii, -itum, v. 3, de- sire, wish.

cur, adv. why.

ciira, -ae, f. care.

euro, -avi, -atum, v. 1, care,

take care. j curro, cucurri, cursum, v. 3, run. j currus, -us, m. chariot. j cursito, -avi, -atum, v. 1, run I about.

cursus, -lis, m. race, course.

ciirvus, -a, -um, adj. crooked, winding.

custodio, -ivi, -itum, v. 4, guard.

custos, -odis, c. guard, warder.

cutis, -is, f. skin.

cygnus, -i, m. swan.

Cyprus, -i, f. Cyprus.

-avi, -atum, v. 1, con- demn.

Dani, -orum, m. Danes.

dapes, -um, i. feast.

Darius, -ii, m. Darius.

datus. See do.

de, prep. /rom, about, concerning.

dea, -ae, f. goddess. [ought.

debeo, -ui, -itum, v. 2, owe,

dScem, adj. iudecl. ten.

deceito, -avi, -atum, v. 1, striig- gle, contend.

decet, decuit, v. 2, impers. it is fitting.

decide, -cidi, v. 2, fall doivn.

decipio, -cepi, -ceptum, t. 3, deceive.

dedecus, -oris, n. disgrace.

deditio, -onis, f. surrender.

dedo, -didi, -ditum, v. 3, sur- render, give up.

dediico, -duxi, -ctum, v. 3, escort, draw out, carry down.

def amo,-avi, -atum, v. 1. soil, sully.

defendo, -di, -sum, v. 3, defend, protect, keep off.

defero, detiili, delatum, deferre, V. 3, carry down, report.

defessus, -a, -um, adj. weary.

deficio, -feci, -fectura, v. Z,fail.

defluo, -xi, -xum, v. 3, flow by.

deformis, -e, adj. ugly.

deformo, -avi, -atum, v. 1, make ugly, spoil.

dego, degi, v. 3, spend, pass.

dehisco, -hivi,'v. 3, yawn, gape.

Deianira, -ae, f. Deianira.

deinde, adv. then, next, after- wards.

dejectus, part. See dejicio.

dejicio, -jeci, -jectum, v. 3, throw doivn, dishearte7i.

delecto, -avi, -atum, v. 1, delig

deleo, -evi, -etum, v. 2, '

deliciae, -arum, f. treat.

delictum, -i, n. fault.

de— dl]

Vocabulary.

109

deligo, -legi, -lectum, v. 3, choose. deligo, -avi, -atum, v. 1, bind. demitto, -misi, -niissum, v. 3, let

down. demonstro, -avi, -atum, v. 1,

show. Demosthenes, -is, m. Demos- thenes. demum, adv. at length. denarius, -ii, m. a silver coin. denique, adv. at last. dens, dentis, m. tooth. densus, -a, -um, adj. thick. depello, -ptili, -pulsum, v, 3,

drive away, banish. dependeo, v. 2, hang down. depereo, -ii, v. 4, perish. deploro, -avi, -atum, v. 1, lament. depono, -posui, -positum, v. 3,

lay down, put aside. deporto, -avi, -atum, v. 1, carry

down. deprehendo, -di, -sum, v. 3, seize

^cpon, detect. derideo, -risi, -risum, v. 2, jeer. descendo, -di, -sum, v. 3, descend,

dismount, disembark. descensus, -us, m. descent. desero, -rui, -rtum, v. 3, desert,

abandon. desertus, -a, -um, part, deserted,

desolate. desilio, -ilui, -ultum, v. 4, jimip

down, desisto, -stiti, -stitum, v. 3,

leave off, stop. despero, -avi, -atum, v. 1, de- spair of. despicio, -exi, -ectum, v. 3, look

down upon, disdain. destringo, -inxi, -ictum, v. 3,

draw, liv.sheath. desum, defui, v. fail, be wanting. deterreo, -ui, -itum, v. 2, deter,

frighten. detraio, -xi, -ctum, v. 3, draw

off, remove.

detrecto, -avi, -atum, v. 1, dc-

dine, refuse. deturbo, -avi, -atum, v. 1, upiset,

throw down, drive away, deus, -i, m. god. devius, -a, -um, adj. out of the

loay, retired. devolve, -vi, -iitum, v. 3, roll

down. devoro, -avi, -atum, v. 1, cat,

devour, consiornc. devoveo, -vovi, -votum, v. 2,

devote. dextra, -ae, f. right hand. Diana, -ae, f. Diana, goddess of

hunting. dico, -xi, -ctum, v. 3, say, dies, -ei, m. day. difficilis, -e, adj. difficult, ill- tempered. difi'icultas, -atis, f. difficulty. diffiigio, -fiigi, v. 3, fl,ee in differ- ent directions, scatter, digitus, -i, m. finger. dignitas, -atis, f. dignity, rank. dignus, -a, -um, adj. worthy. dilacero, -avi, -atum, v. 1, tear in

jjieces, wound. dilanio, -avi, -atum, v. 1, tear in

pieces. diligens, -tis, adj. careful, dilTgenter, adv. carefully. diligo, -lexi, -lectum, v. 3, love. dimitto, -misi, -missum, v. 3,

dismiss. [asunder.

direptus, -a, -um, part, torn dirigo, -rexi, -rectum, v. 3, direct,

guide, diripio, -ui, -eptum, v. 3, tear

asunder, ravage. ilirus, -a, -um, &<[]. fearful. discedo, -cessi, -cessum, v. 3,

depart from. disciplina, -ae, f. discijjline. discrimen, -inis, n. crisis. disjicio, -jeci, -jectum, v. 3, dis- joint, scimrate.

no

Vocabulary.

[di— ep

dispono, -posui, -positum, v. 3, arrange, set in order.

dispute, avi, -atum, v. 1, argue.

dissideo, -edi, -essura, v. 2, dis- agree.

dissimilis, -e, adj. unlike.

distans, adj. distant.

diu, adv. for a long while.

diutius, adv. for some time.

divello, -velU, -vulsum, v. 3, tear up.

diversus, -a, -um, adj. different.

dives, adj. rich.

divido, -visi, -visum, v. 3, divide.

divinltus, adj. miraculously.

divinus, -a, -um, adj. divine.

divitiae, -arum, f. riches.

divulgo, -avi, -atum, v. 1, spread abroad, publish.

do, dedi, datum, v. 1, give, offer.

dOceo, -cui, -ctum, v. 2, teach, show, tell.

dftleo, -ui, -itum, v. 2, grieve/or.

dolor, -oris, m. grief, pain.

dolus, -i, m. deceit.

domesticus, -a, -um, adj. domes- tic.

domi, at home.

dominus, -i, m. lord, master.

domo, -ui, -itum, v. 1, subdue, conquer.

domum, home.

dOnius, -us, f. house.

dono, -avi, -atum, v. 1, give, present.

donum, -i, n. gift.

dormio, -ivi or -ii, -itum, v. 4, slec]}.

dubius, -a, -um, adj. doubtful; sine diibio, without doubt.

dQco, -xi, -ctum, v. 3, lead, marry (a wife).

dulcis, -e, atlj. siveet.

dum, conj. while.

duo, -ae, -o, adj. two,

duodecim, adj. indecl. twelve.

durus, -a, -um, adj. hai'd.

dux, diicis, c. general.

e, ex, prep, otit of, from.

ebrius, -a, -um, adj. drunk.

ebur, -oris, n. ivory.

ecce, adv. see, behold.

echinus, -i, m. hedgehog.

edo, edi, esum, v. 3, eat.

edo, -didi, -ditum, v. 3, give forth, utter.

Edvardus, -i, m. Edward.

eifodio, -fodi, -fossum,v. 3, digup.

effugio, -fugi, v. 3, flee away, escape.

efilindo, -fiidi, -fiisum, v. 3, upset, scatter, pour forth.

effuse, adv. in different direc- tions.

egenus, -a, -um, adj. j)oor.

ego, pron. /.

egredior, -gressus, v. 3, dep. come out, disembark.

egregius, -a, -um, adj. distin- guished, excellent.

eheu, adv. alas!

ejicio, -jeci, -jeetum, v. 3, drive out.

elephantus, -i, m. elephant.

elido, -si, -sum, v. 3, shatter.

Elisabeta, -ae, f. Elizabeth.

eludo, -si, -sum, v. 3, avoid, cheat.

eraergo, -si, -sum, v. 3, come forth, emerge.

emineo, -ui, v. 2, stand out, pro- ject.

6mo, emi, emptum, v. 3,. buy.

en, adv. sec, behold.

6nim. adv. /or.

eo, adv. thither.

en, ivi, itum, v. go.

Ephfisius, -a, -um, adj. Ephesian.

ep— fa]

Vocabulary,

111

gpistola, -ae, f. letter.

gpulae, -arum, f. feast.

equa, -ae, f. inare.

eques, -itis, m. knight, horseman.

equidem, adv. indeed, certainly.

eqninus, -a, -um, adj. horse.

equitatus, -us, m. cavalry.

equlto, -avi, -atum, v. 1, ride.

equus, -i, m. horse.

erga, prep, towards.

ergo, adv. therefore.

eripio, -ipui, -eptum, v. 3, snatch

away. erro, -avi, -atum, v. 1, wander,

mistake. error, -oris, nx. fault, mistake. erumpo, -rupi, -ruptum, v. 3,

break out. esurio, -ivi, -itum, v. 4, suffer

hunger. et, conj. and ; et...et, both. ..and. etiam, conj. also, even. etsi, conj. although. evade, -si, -sum, v. 3, turn out,

escape. evanesco, -nui, v. 3, vanish away. evello, -velli, -vulsum, v. 3, pull

out. evenio, -veni, -ventum, v. 4,

happen. eventus, -us, m. occurrence,

result. evolo, -avi, -atum, v. 1, fly out,

rush forth. exanimis, -e, adj. lifeless. exanimus, -a, -um, adj. lifeless. excedo, -cessi, -cessum, v. 3, de-

piart, withdraw. excipio, -cepi, -ceptum, v. 3,

catch, come next to, interrxipt. excito, -avi, -atum, v. 1, ai'ouse.

exclamo, -avi, -atum, v. 1, cry out, excliido, -si, -sum, v. 3, shut out,

hatch. exeiibiae, -arum, f. watch. exemplum, -i, n. example. exeo, -ivi or -ii, -itum, -ire, v. 4, j/o

out. exerceo, -ui, -itum, v. 2, vex,

exercise. exercitus, -us, m. army. exiguus, -a, -um, adj. small,

scanty. [out.

eximo, -emi, -emptum, v. 3, take existimo, -avi, -atum, v. 1, think. exitium, -ii, n. destrtiction. experrectus, -a, -um, part.

awakened. expers, adj. without, free from. explico, -avi or -ui, -atum or j -itum, V. 1, explain. ' explore, -avi, -atum, v. 1,

examine, explore. [squeeze. exprimo, -pressi, -pressum, v. 3, exquiro, -sivi, -situm, v. 3, search

for, seek out. exsilio, -ui, v. 4, jump forth. exsllium, -ii, n. place of exile. exsolvo, -solvi, -soliitxim, v. 3, pay. exspecto, -avi, -atum, v. 1,

expect, wait for. exspiro, -avi, -atum, v. 1, breathe

one's last, die. exsul, -illis, c. wanderer, exile. exsiipgro, -avi, -atum, v. 1, over-

come. extemplo, adv. immediately. extra, adv. and prep, outside,

without. extraho, -xi, -ctum, v. 3, drag out. extrudo, -si, -sum, v. 3, thrust out. exuo, -i, -turn, v. 3, take off.

fabiila, -ae, f. story. facile, adv. easily.

I Kcilis, -e, adj. easy.

I facinus, -inoris, n. crime.

112

Vocabulary.

[fa— fr

facio, feci, factum, v. 3, make, do;

facere naufragium, to be sfiijy-

wrecked. factum, -i, n. act. [elude.

fallo, fefelli, falsum, v. 3, deceive, falsus, -a, -um, adj.yaZse, deceived. filina, -ae, f. report. fames, -is, f. hunger , famine. farina, -ae, f. floicr. fastidium, -ii, n. dislike, iiride. fatalis, -e, &A]. fated, fateful. ffitum, -i, n. fate. fauces, -ium, f. throat. f;tveo, favi, fautum, v. 2, favour. fax, fads, f. torch. fefelli. See fallo. feles, -is, i. cat. fGmina, -ae, f. ivoman. fenestra, -ae, f. uniidoic. fenum, -i, n. hay. fera, -ae, f. wild beast, i^rh, adv. almost. feriae, -arum, f. festival. fgrio, ire, v. 4, strike. [cctrr)/. ffiro, tflli, latum, ferre, v, bea?-, ferox, -5cis, adj. fic7'cc, savage. ferreus, -a, -um, adj. iron. ferrum, -i, n. iron, sword. fertilis, -e, slA']. fertile. ferus, -a, -um, adj. wild. fervidus, -a, -um, adj. burning,

hot. fessus, -a, -um, adj. tired. festus, -a, -um, adj. festal. fibula, -ae, f. buckle, button. tictus, -a, -um, adj. feigned, false. fide lis, -e, adj trusty, faithful. fides, -ei, f. faith, promise, credit, fido, fisus, V. 3, trust. Fido, -onis, m. Fido. fidus, -a, -um, adj. faithful. Figiilus, -i, m. Figulus. figiira, -ae, f. form, figure. filia, -ae, f. daxcghter. filius, -ii, m. son. fimus, -i, m. dung. [divide.

findo, fidi, fissum, v, 3, siMt,

fiugo, finxi, fictum, Y.-Z,form, invent, fashion, bidld.

fiuio, -ivior-ii, -itum, v. i, finish.

finis, -is, m. end, land, boundary.

finitimus, -a, -um, adj. neighbour- ing, near.

fio, factus, V. be made, become.

iirmiter, adv. firmly.

firmus, -a, -um, adj. firm.

fistiila, -ae, f. pipe.

flamma, -ae, f. fiame.

flecto, -xi, -xum, v. 3, beiid.

Florus, -i, m. Florus.

flos, floris, m. flower.

tluctus, -lis, m. wave.

iiiimen, -iuis, n. river.

fiuo, -xi, -xum, v. 3, flow.

focus, -i, m. hearth.

fodio, fodi, fossum, v. 3, dig.

foedus, -a, -um, adj. flltlry, hor-

f6lium, -ii, n. leaf [rible.

foras, adv. out-of-doors.

foris, adv. out-of-doors.

fores, -um, f. door.

forma, -ae, f. form, figure.

formica, -ae, f. ant.

formido, -iuis, t fear, dread.

formosus, -a, -um, adj. beautiful.

forte, adv. by chance.

fortis, -e, adj, strong, brave.

fortitudo, -iuis, f. courage.

fortiiaa, -ae, f. fortune.

fortiinatus, -a, -um, adj. fortu- nate, lucky.

forum, -i, n. market-place.

fossa, -ae, f. ditch.

foveo, fovi, fotum, v. 2, cherish.

fragor, -oris, m. splash, noise, crash.

fraugo, fregi, fractum, v. 3, break.

frater, -tris, m. brother.

fraus, fraudis, f. deceit.

Fredericus, -i, m. Frederick.

fremitus, -iis, m. growling.

fiigidus, -a, -um, adj. cold.

frons, froudis, f. leaf.

frons, frontis i. forehead.

fr-gr]

Vocabulary.

113

fmgalis, -e, adj. thrifty.

fruges, -utii, f. fruits.

frustra, adv. in vain.

frustum, -i, n. bit, piece.

fuga, -ae, f. flight.

tugiens, -entis, adj. flying.

fugio, fugi, fugitum, v. 3, fly.

fugitivus, -i, m. fugitive, run- away slave.

fugo, -avi, -atum, v. 1, put to flight.

fulcio, fulsi, fultum, v. 4 prop up, support.

fulgens, adj. glittering.

fulgeo, fulsi, V. 2, glitter.

fultus, part. See fulcio.

Fulvia, -ae, f. Fulvia.

\ Fulvius, -ii, m. Fulvius. I funebris, -e, adj. funereal.

funditor, -oris, m. slingcr.

fundo, fudi, fusum, v. 3, ^J<wr, produce, rout.

fundus, -i, Di. farm.

fungor, functus, v. 3, dep. per- form.

funis, -is, m. rope.

fur, furis, m. thief.

fiirens, z.^]. furious, maddened.

furiosus, -a, -um, adj. raging.

furor, -oris, m. madness, frejicy.

furtim, adv. stealthily.

furtuni, -i, n. theft.

fuscus, -a, -um, adj. dark, dusky, swarthy.

galea, -ae, f. helmet.

Gallia, -ae, f. Gaul.

Gallicus, -a, -um, adj. Gallic.

gallina, -ae, f. hen.

Gallus, -i, m. a Gaul.

gallus, -i, m. cock.

garrulus, -a, -um, adj. chattering,

2irattling. gaudeo, gavisus, v. 2, rejoice. gaudium, -ii, n. joy. Gelertus, -i, m. Gelert {name of

a hou7id). Gellius, -ii, m. Gellius. gelu, -us, n. frost. gemitus, -lis, m. groan, gemma, -ae, f. jeicel. gen a, -ae, f. cheek. generosus, -a, -um, adj. well-

horn. gens, gentis, f. race. genus, generis, n. hirth, race. Germania, -ae, f. Germany. gero, gessi, gestum, v. 3, wear,

manage, carry on. gestus, part. See gero.

CR.tDATlM.]

gestus, -lis, m. gesture. gigas, -antis, m. giant. gigno, genui, genitum, v. 3,

2)rodtcce. gladius, -ii, m. sword. glans, -dis, f. acorn. glaucus, -a, -um, adj. grey. Glaucus, -i, m. Glaucus. gloria, -ae, f. renown. gloriosus, -a, -um, adj. boastful. Godiva, -ae, f. Godiva. gracilis, -e, adj. slender, grace-

ful. Graecus, -a, -um, adj. Grecian. gramen, -inis, n . grass. grandis, -e, adj. large, big. grando, -inis, f. hail. granum, -i, n. gradn, seed. gratia, -ae, sing, favour ; plur.

thanks; age re gratias, to thank. gratus, -a, -um, adj. pleasing,

thankful. gi-avis, -e, adj. heavy, painful,

importa/iit. graviter, adv. severely.

H

114

Vocabulary.

[gr-id

gremium, -ii, n. bosom. gressus, -us, m. step, course. grex, gregis, m. flock. gurges, -itis, m. ivhir^yool, abyss.

gusto, -avi, -atum, v. 1, taste. guttur, -liiis, n. throat, Gyges, -is, m.

H

habena, -ae, f. rein.

habeo, -ui, -itum, v. 2, have, liold,

esteem, consider. [inhabit.

habito, -avi, -atum, v. 1, dioell, haereo, haesi, haesum, v, 2,

stick, be in difficulties. haesito, -avi, -atum, v. 1, hesitate. Hamilioa, f. Hamilina. hamus, -i, m. hook. baud, adv. not.

haudquaquam, adv. by no means. haurio, liausi, haustum, v. 4,

drain, swallow. haustus, -us, ni. draught. Henricus, -i, m. Henry. Hercle, by Hercules. Hercules', -is, m. Hercules. heri, adv. yesterday. hiatus, -us, m. gaping, aperture,

cleft. Hibernia, -ae, f. Ireland. hie, haec, hoc, pron. this; hie

ille, the former, the latter. hie, adv. Jiere, on this side. hiems, -emis, f. ivintcr. hinc, adv. hence ; hinc illinc, on

this side and on tliat. hirundo, -inis, f. sicallow. Hispania, -ae, f. Spain. Hispanus, -a, -um, adj. Spanish. hodie, adv. to-day. homo, -inis, m. vmn.

honestus, -a, -um, adj. honour- able, virtuous.

honor, -oris, m. office, honour.

hora, -ae, f. hour.

hordeum, -i, n. barley.

horrendus, -a, -um, adj. dread- ful.

horreo, v. 2, bristle, shudder.

horreum, -i, ii. barn.

horribilis, -e, adj. fearful.

horrisonus, -.a, -um, adj. with terrific sound, fearful.

horror, -oris, m. shivering, dread,

hortor, -atus, v. 1, dap. cheer, exhort.

hortus, -i, m. garden.

hospes, -itis, c. guest or host.

hospitium, -ii, n. hosp)itality,

hostis, -is, c. eriemy.

Hubertus, -i, m. Hubert,

hue, adv. hither.

humanitas, -atis, f. politeness, refine7nent.

humanus, -a, -um, adj. human.

humerus, -i, m. shoulder.

hiimi, adv. on the ground.

hiimilis, -e, adj. lowly, humble.

humiliter, adv. humbly.

humus, -i, f. ground.

hyaena, -ae, f. hyaena.

hydra, -ae, f. hydra.

ibi, adv. there. ibidem, adv. m the sam Iceni, -orum, m. Iceni.

ictus, -us, m. bloio. idem, eadem, idem, pron. the same.

id— in]

Vocabulary.

115

idoneus, -ea, -eum, adj. fit.

igitur, adv. therefore.

ignarus, -a, -um, adj. unac- quainted ivith.

ignavus, -a, -um, adj. idle.

ignis, -is, m. fire.

ignSro, -avi, -atum, v. 1, he ignorant.

ignotus, -a, -um, adj. unknown.

ille, -a, -ud, pron. he, she, it, that.

illic, adv. there, on that side.

illico, adv. on the spot, instantly.

illido, -si, -sum, v. 3, strike or dash against.

illiac, adv. thence, on that side.

ilhic, adv. thither.

imago, -inis, f. co]}^/, likeness, re- flection.

imber, -ris, m. shower.

imitor, -atus, v. 1, dep. cojyy, counterfeit.

immanis, -e, adj. huge, vast, monstrous.

immemor, -oris, adj. forgetful, regardless.

immensus, -a, -um, adj. lound- less.

immhieo, v. !i, hang over, im- pend.

impedio, -ivi, -itum, v. 4, hinder.

impendeo, v. 2, overhang.

impensa, -ae, f. outlay, expense.

imperator, -oris, m. commander, general.

imperatum, -i, n. com^nand, orders.

imperitus, -a, -um, adj. un- skilled.

imperium, -ii, n. power, authority.

impero, -avi, -atum, v. 1, order, impose.

impetro, -avi, -atum, v. 1, obtain.

impetus, -lis, m. attack, rush.

impie, adv. wickedly, inipiously.

impiger, -gra, -grum, adj. active.

impius, -a, -um, adj. wicked, impious.

impleo, -plevi, -pletum, v. 2, fill up.

implico, -avi, -atum, v. 1, en- tangle, involve.

impono, -posui, -positum, pla/x iipo7i, set over, impose.

improbus, -a, -um, adj. wicked, naughty. [dent.

improvidus, -a, -um, adj. impru-

improviso, adv. suddenly, un- expectedly; de improvise, un- expectedly,

imprudens, adj. rwt foreseeing, unintentional.

impudens, adj. shameless, im- pudent.

impudentia, -ae, f. shamelessness.

impfme, adv. without punish- ment, uninjured.

imus, -a, -um, adv. lowest; ima vallis, the bottom of the valley.

in, prep. (1) with ace. to, into, against ; (2) with abl. in.

incaute, adv. heedlessly.

incautus, -a, -um, adj. heedless, off one's guard.

incedo, -cessi, -cessum, v. 3, march, advance.

incendium, -i^ n. conflagration.

incendo, -di, -sum, v. 3, set on flre, kindle.

incertus, -a, -um, adj. uncertain.

incido, -cidi, -casum, v. 3, fall into.

incipio, -cepi, -ceptum, v. 3, begin.

incito, -avi, -atum, v. 1, urge, rouse.

incola, -ae, c. inhabitant.

incolo, -lui, v. 3, dwell in, in- habit.

incolumis, .e, adj. safe.

increpo, -ui, -itum, v. 1, rebuke, upbraid.

incultus, -a, -um, adj. unculti- vated.

incursio, -on is, L raid, inroad.

116

Vocabulary.

[inc— int

incuso, -avi, -atum, v. 1, accuse. inciitio, -cussi, -cussiim, v. 3,

strike against. inde, adv. thence, thereupon. indicium, -ii, n. evidence, sign,

token. indico, -avi, -atum, v. 1, reveal. indoctus, -a, -um, adj. untaught,

ignorant. induco, -xi, -ctum, v. 3, per-

suade, lead in. [persuaded. inductus (part, from induco), indulgeo, -si,- turn, v. 2, indulge. induo, -ui, -utum, y. 3, put on,

dress oneself in. Indus, -a, -um, adj. Indian. industria, -ae, f. diligeyice ; de

indastria, on purpose. indutus, part. See induo. ineo, -ivi or -ii, -ituni, v. 4,

enter, devise. ineptus, -a, -um, adj. senseless. infans, -tis, c. child, infant. infelix, adj. unfortunate, un-

inferior, comp. adj. lower.

inferus, -a, -um, adj. underneath, loiver.

infesto, -iivi, -atum, v. 1, haunt, infest.

inficio, -feci, -fectum, v. 3, stain, corrupt.

infidelis, -e, adj. faithless.

infirmus, -a, -um, a.A\. feeble.

informis, e, adj. Tnisshapen, hideous.

ingemino, -avi, -atum, v. 1, re- double, repeat.

Jngenium, -ii, n. character, abilities.

ingens, adj. huge, vast.

ingenuus, -a, -um, adj. frank.

ingratus, -a, -um, adj. unpleas- ant, thankless.

ingredior, -gressus, v. 3, dep. enter.

inhonestus, -a, -um, adj. dis- honourable.

inhospitalis, -e, adj. inhospit- able.

inimicus, -a, -um, adj. hostile; subs, a foe.

iniquus, -a, -um, adj. U7ieven, unfair, ivicked.

injicio, -jeci, -jectum, v. 3, put into, insert.

injuria, -ae, f. a virong.

innocens, adj. guiltless, harmless.

inniimerabilis, -e, adj. countless.

inopia, -ae, f. want, scarcity.

inopinatus, -a, -um, adj. uiiex-

inquit, V. he says. inruo, -ui, v. 3, rush in. insanus, -a, -um, adj. mad,

frantic. inscius, -a, -um, adj. ignorant

of inscribo, -psi, -ptum, v. 3, write

xqwn. insero, -serui, -sertum, v. 3, in- troduce. insertus, part. See insero. insidiae, -arum, f. ambush, plot,

artifice. insido, -sedi, -sessum, v. 3,

settle on. insignis, -e, adj. distinguished

striking. insisto, -stiti, v. 3, staiid upon,

press 2ipon. instituo, -ui, -utum, v. 3, begin,

arrange, resolve. insto, -stiti, v. 1, approach, be

p)rcsent, 2)ress upon. insuetus, -a, -um, adj. unusual. insula, -ae, f. island. integer, -gra, -grum, adj. fresh,

sound, untouched, unbroken. intelllgo, -lexi, -lectum, v. 3,

2)erceive, imderstand. inter, prep, between, among. intercludo, -usi, -usum, v. 3,

shict up, cut off. interclusus, part. See intercludo.

int— ju]

Vocabulary.

117

interdico, -dixi, -dictum, v. 3,

forbid, exclude, interdum, adv. sometimes. interea, adv. mcanioMle. interfectus, part. See interficio. interficio, -feci, -fectum, v. 3,

kill, destroy. interior, com p. adj. inner. intermitto, -misi, -missum, v. 3,

leave off. interpono, -posui, -positum, v.

3, place between. interrogo, -avi, -atum, v. 1,

question,. interrampo, -riipi, -ruptum, v.

3, break iip, break off. interval! um, -i, n. space between,

interval. intra, prep, within. intro, -avi, -atum, v. 1, enter. inundo, -avi, -atum, v. 1, over-

floio, inundate. inutilis, -e, adj. useless. invenio, -veni, -ventum, v. 4,

find. inventor, -oris, contriver, iji-

ventor.

invicem, adv. in turn, alternately. invideo, -vidi, -visum, v. 2, envy. invidia, -ae, f. envy, hatred. invitus, -a, -um, adj. unwilling,

reluctant. invoco, -avi, -atum, v. 1, call

upon, invoke. lole, -es, f. lole. ipse, -a, -um, pron. self. ira, -ae, f. anger. iracundus, -a, -una, adj. vassionr

ate. irascor, iratus, v. 3, dep. be

angry. iratus, -a, -um, adj. angry. irritus, -a, -um, adj. unsuccessful. irfumpo, -riipi, -ruptum, v. 3,

burst into. irruo, -rui, v. 3, rush in. is, ea, id, pron. he, she, it, that. iste, ista, istud, pron. that near

ita, adv. so, thus. Italia, -ae, f. Italy. itaque, CQpj. therefore. iter, itineris, n. journey, road. iterum, adv. again.

jaceo, -ui, -itum, v. 2, li^. jacio, jeci, jactum, v. 3, throic. Jacobus, -i, m. James. jacto, -avi, -atum, v. 1, toss

about, boast. jaciilum, -i, n. dart. jam, adv. noic, already. jamdudum, adv. for a long ivhile. jamque, adv. and noiv. jejiinus, -a, -um, adj. hungry. jocpsus, -a, -um, adj. witty, jocus, -i, m. jest. [funny.

Johannes, -is, m. John. jubeo, jussi, jusspm, v. 2,

order. jucundus, -a, -um, adj. pleasant.

judex, -icis, c. judge.

judico, -avi, -atum, v. \, judge.

jtlgum, -i, n. yoke.

JilTius, -ii, m. Julius.

jiimentum, -i, n. beast of burden.

jungo, -xi, -ctum, v. Z, join, yoke,

cross. juris-consultus, -i, m. lawyer. jus, jiiris, n. law, right. jus, juris, n. sorup. jussus, -fis, m. command. justa, -orum, n. funeral rOes. Justus, -a, -um, adj. just. juvenis, -is, m. youth, young man. jiivo, jGvi, jiitum, t. 1, lielp. juxta, adv. and prep. near.

118

Vocabulary.

[la— lu

labor, -oris, m. labour, toil. labor, lapsus, r. 3, dep. glide,

slip. labSro, -iivi, -atum, v. 1, work,

toil. labrum, -i, n. lip. lac, lactic, n. milk. lacriniA, -ae, f. tear. lacus, us, m. lake. laetitia, -ae, f. joy. laetus, -a, -um, adj. joyful. lambo, -bi, -bitum, v. 3, lick. languidus, -a, -um, adj. faint,

languid. lapis, -idis, m. stone. latebrae, -arum, f. hiding-place. lateo, -ui, v. 2, lie hid. Latinus, -a, -um, adj. Latin. latratus, -us, harking. latro, -onis, m. robber. latus, -a, -um, adj. broad. latus, -eris, n. side. laudo, -avi, -atum, v. 1, praise. laus, laudis, f. p>'raisc.

( ,- - 5 I lautuin, ) v. 1,

lave, \ j?'^.^'^' \ lavatum, [ wash,

^ { ^^^^' i lotum, ) bathe.

laxd, -avi, -atum, v. 1, unloose,

relax. lectus, -i, m. bed, couch. legatus, -i, m. officer. lego, legi, lectum, collect, cJwose,

read. lenio, -ivi or -ii, -itum, v. 4,

soften. lenis, -e, adj. soft, smooth, mild. leo, -onis, m. lion. levis, -e, adj. smooth. levis, -e, adj. light. leviter,. adv. lightly. levo, -avi, -atutn, v. 1, lighten. lex, legis, f. la^v. libenter, adv. freely, gladly. liberalitas, -atis, f. liheTality.

liberi, -orum, m. children.

libero, -avi, -atum, v. \,free.

libertas, -atis, f. liberty.

libum, n. cake.

Libya, -ae, f. Libya.

licet, -cuit, -citum, v. 2, impers.

it is allowed. lictor, ^5ris, m. lictor, the consul's

servant. ligneus, -a, -um, adj. wooden. lignum, -i, n. wood. limen, -inis, n. threshold. linius, -i, m. mud. lingua, -ae, f. tongue. linum, -i, n. tlnen. littera, -ae, f. letter. litus, -oris, n. shore. loco, -avi, -atum, v. 1, place. lociili, -onun, m. purse. locus, -i, m. place. Londinium, -ii, n. London. longe, adv. /ar. longus, -a, -um, adj. long. loquax, adj. talkative. loquor, lociitus, v. 3, dep. speak. Loxias, -ae, m. Loxias. liiljj-icus, -a, -um, adj. slippery. lucerna, -ae, f. lamp. Lucius, -ii, m. Lucius. luctdPj luctatus, V. 1, dep.

struggle. liidibrium, -ii, n. jest, mockery. ludo, -si, -sum, v. 3, play,

gamble. Ludovicus, -i, m. Louis. Indus, -i, m. game, sport, school. lumen, -inis, n. light. luna, ae, f. moon. liipus, -i, m. xcolf. lustro, -avi, -are, v. 1, observe,

wander over. liitum, -i, n. mud. lux, liicis, f. light. luxus, -us, m, luxury.

ly— mi]

Vocabulary.

119

Lycus, -i, m. Lycus. L^dofi, -on is, m. Lydon,

lyra, -ae, f. lyre.

Lysander, -dri, m. Lysmider.

M

Macedo, -onis, m. Maccdontan.

macte (virtute), a blessing on your virtue.

macto, -avi, -atum, v. 1, sacrifice.

maculo, -avi, -atum, v. 1, spot, stain.

madefacio, -feci, -factum, v. 3, ivet.

maestus, -a, -um, adj. sad, sorrowful.

magicus, -a, -um, adj. magic.

magis, adv. ratlier, more.

magister, -tri, m. master.

magistratus, -us, m. magistrate.

magnificus, -a, -um, adj. magni- ficent, honourable.

magnitudo, -inis, f. size, greatness.

magnopere, adv. greatly.

magnus, -a, -um, adj. g}eat.

majestas, -atis, f. dignity.

major, majus, adj. greater, older.

malfe, adv. badly; male parere, disobey. [ill of.

maledico, -xi, -ctum, v. 3, speak'

malignus, -a, -um, adj. ill- natured, malicious.

malo, malui, v. prefer.

malum, -i, n. apple.

malum, -i, n. evil.

malus, -a, -um, adj. bad.

mandatum, -i, n. command.

mando, -avi, -atum, v. 1, commit.

mane, adv. in tlhc morning.

maneo, -nsi, -nsum, v. 2, re- main

manifestus, -a, -um, adj. unmis- takable.

mansuetudo, -dinis, f. clemency.

m^nus, -us, f. hand, band.

mare, -is, n. sea.

margo, -inis, c. edge, shore.

marinus, -a, -um, adj. sea.

maritimus, -a, -um, adj. sea. massa, -ae, f. mass, litmp. mater, -tris, f. mother, [wedlock. matrimonium, -ii, n. mca-riage, maturus, -a, -um, Adj. early, ripe. maxime, adv. certainly, very

greatly, especially. medicus, -i, m. doctor. mSdius, -a, -um, adj. middle, mglior, -us, comp. o/ bonus, membrum, -bri, n. limb. memini, v. remember. memor, -oris, adj. mindful. memoria, -ae, f. memory. mens, mentis, f. mind. mensa, -ae, f. tabic. mensis, -is, m. month. mentum, -i, n. chin. mercator, -oris, m. mcrcJiani. merces, -edis, f. umges, reicard, Mercfirius, -ii, m. Mercury, [fee. Hiereo, -ui, -itum, v. 2, deserve. mergo, -si, -sum, v. 3, dip,

plunge. merito, adv. deservedly. messis, -is, f. harvest. meta, -ae, f. goal, target, metus, -Us, m. fear, dread, mens, -a, -um, poss. prou. my,

mine. Midas, -ae, m. Midas. migi'o, -avi, -atum, v. 1, remove,

emigrate, depart. miles, -itis, c. soldier. militaris, -e, adj. military. mille, adj. thousand. millia, -ium, n. thousands, mina, -ae, f. a small silver coin, minae, -arum, f. threats. Minerva, -ae, f. Minerva, goddess

of wisdom.

120

Vocabulary.

[ml— na

minime, adv. hy no means. luinistro, -avi, -atum, v. 1, attend,

2vait upon. minor, -atus, v. 1, dep. threaten. minuo, -ui, -■utum, v. 1, lessen,

diminish. minus, adv. less, not at all. mirabilis, -e, adj. ivonderfid. miraciilum, -i, n. wonder, tniracle. miror, -atus, v. 1, dep. wonder,

admire. mlrus, -a, -um, adj. wonderful. misceo, -cui, mistum or mixtum,

V. 2, mix. miser, -era, -erum, adj. wretched. misere, adv. miserably, sadly. miseret, v. 2, impers. it distresses

one, (I) feel p^ty. misericordia, -ae, f. pity, com-

passion. miseritus, -a, -um, T^axt. 2ntying. mitesco, v. 3, grow gentle, soften. mitigo, -avi, -atum, v. 1, soften. :iiitto, misi, missum, v. 3, send. modice, adv. moderately. modicus, -a, -um, adj. moderate. modo, adv. only, at one time, at

another. [mode.

modus, -i, m. m,anner, measure, m6\estns,-a,-um, odl^.trotMesome. mollis, -e, adj. soft. moneo, -ui, -itum, v. 2, warn,

advise. moiis, mentis, m. mountain, hill. monstrum, -i, n. monster. montTinus, -a, -um, adj. mountain.

mora, -ae, f. delay. morbus, -i, m. sickness, disease. Morcius, -ii, m. Morcius. mordeo, momordi, morsum,

v. 3, hite. mSribundus, -a, -um, ndj. dying. morior, mortuus, v. 3, die. moror, -atus, v. 1, delay. mors, mortis, f. death. mortalis, -e, adj. deadly. mortifer, -fera, -ferum, adj. deadly. mortuus, -a, -um, adj. dead. mos, moris, lA. manner; in plur.

manners, conduct. motus, -lis, m. motion. motus, -a, -um, adj. ?;iove(Z,a?'oi{se(Z. moveo, movi, motum, v. 2, move. mox, adv. presently. mugitus, -us, m. lellowing. muloreo, -si, -sum, v. 2, soothe. mulcta, -ae, f. fine, penalty. mulctrarium, -ii, n. milking-pail. miilier, -eris, f. woman. multiplex, -plicis, adj. manifold,

various. multitfido, -inis, f. multitude. multo, -avi, -atum, v. 1, fine,

^punish. multi;

ultus, -a, -um, adj. many, much. manic, -ivi, -itum, v, 4, build,

fortify. munus, -6ris, n. gift. murus, -i, m. wall. mus, muris, m. mouse. musca, -ae, f. fly. mute, -avi, -atum, v, 1, change,

exchange.

N

nactus, -a, -um, part, from nan-

ciscor. nam, conj. /ot-. nanciscor, nactus, v. 3, dep.

obtain. nares, -iuni, f. nostrils, nose. narro, -avi, -atum, v. 1, narrate,

tell.

nascor, nS,tus, v. 3, dep. be born. niisus, -i, m. nose. nato, 'iivi, -atum, v. 1, sicim. natu, adv. by birth. niltilra, -ae, f. nature. natus, -i, m. son. naufragium, -ii, n. shipwreck; facere, to be shipwrecked.

na— Ob]

Vocabulary.

121

nausea, -ae, f. seasickness.

nauta, -ae, m. sailor.

navigo, -avi, -atum, v. 1, sail.

navis, -is, f. ship.

-ne, inteiTog. particle.

ne, couj. lest, and not ; adv. 7iot (ne . . . quidem, not even).

nee, conj. neitJwr, nor.

necess3rio, adv. unavoidable.

neco, -avi, -atum, v. 1, kill.

nefandus, -a, -um, adj. horrible.

negligo, -exi, -ectum, v. 3, neglect, omit.

nego, -avi, -atum, v, 1, deny, say no, refuse.

negotium, -ii, n. business, affair.

nemo, -inis, pron. no one.

nempe, adv. truly.

nemus, -oris, n. loood, grove.

uepos, -Otis, c. grandson, grand- daughter, neiihew, niece.

Nero, -onis, m. Nero.

nescioquis, somebody.

nescius, -a, -um, adj. ignorant.

Nessus, -i, m. Nessus.

nidus, -i, m. nest.

niger, -gra, -grum, adj. black.

nihil, n. nothing.

nihili, of no value.

nimirum, adv. no wonder,

nimis, adv. too much.

nimium, adv. too 7nuch.

nisi, conj. unless, if not.

nisus, -lis, m. struggle, effort.

nitidus, -a, -um, adj. shining, healthy -lookiiig, sleek, fat. \

nitor, nisus, v. 3, dep. strive, push, j

niveus, -a, -um, adj. siwtv-white, 1

nix, nivis, f. snow. [snowy, j

nobilis, -e, adj. iwble, well-born. •

noceo, -cui, -citum, v. 2, hurt.

noctu, adv. by night.

Nola, -ae, f. Nola.

nolo, nolui, be unwilling.

nSmen, -inis, n. name.

non, adv. not.

nondum, adv. not yet.

nonne, interrog. particle.

non-nunquam, adv. sometimes.

nos, nostrum, we {plur. of ego).

noster, -stra, -strum, possess, pron. our, ours.

noto, -avi, -atum, v. 1, mark.

notus, -a, -um, adj. known.

noviis, -a, -um, adj. new, strange.

nox, noctis, f. night.

noxia, -ae, f. harm, hu,rt.

nfibes, -is, f. cloud.

niibo, -psi, -ptum, v. 3, marry; lit. put on the wedding veil.

niido, -avi, -atum, v. 1, strip, lay bare.

niidus, -a, -um, adj. naked, bare.

nuUus, -a, -um, adj. none, no.

num, interrog. particle,

numero, -avi, -atum, v. 1, eouivb 7iumber, pay.

numerus, -i, m. number.

nummus, -i, m. coin, money.

num-quid, interrog. is there any-

nunc, adv. now. [thing?

nuuquam, adv. 'iicvcr.

nuntio, -avi, -atum, v. 1, an- nounce, tell.

nuntius, -ii, m. messenger.

nilper, adv. lately.

nuptiae, -arum, f. wedding.

nurus, -us, f. daughter-in-latv.

nutrix, -icis, f. nurse.

nux, niicis, f. nut.

0, exclamation, 0! ob, prep, on account of. obdiico, -xi, -etum, v. over, cover.

o

1 Sbediens, -entis, adj. obedient. ' objicio, -jeci, -jeetum, v. 3, throw drav; j in the way, expose.

, oblatus, -a, -um, part, from offero.

122

Vocabulary.

[ob— ot

oblitus, -a, -um, part, from obli-

viscor. obliviscor, -litus, v. 3, dep. for- get obscuro, -avi, -atum, v. 1,

darken. obs6ro,-aTi,-atum, v. 1, lock,holt. observo, -avi, -atum, V. 1, observe,

watch. obses, -idis, c. hostage. obsoletus, -a, -um, adj. decayed,

worn out. obstiipefacio, -feci, -factum, v. 3,

amaze, astound. obtego, -xi, -ctum, v. 3, cover

up. obtineo, -tinui, -tentum, v, 2,

possess, gain. obviam, adv. to meet. obvius, -a, -um, adj. meeting, to

meet. occasio, -onis, f. opiwrtunity. occasus, -us, m. sunset, west. occido, -cidi, -casum, v. 3, perish,

die. occido, -cidi, -cisum, v. 3, kill. occiilo, -ciilui, -cultum, v. 3,

cover, hide. occulto, -avi, -atum, v. 1, Jiide. occultus, -a, -um, part, concealed,

hidden ; in occulto, in secret. occupo, -avi, -atum, v. 1, seize,

hold, take possession of. occurro, -curri, -cursum, v. 3,

meet, run up. oceanus, -i, m. ocean. octo, indec. adj. eigJit. oculus, -i, m. eye. odium, -ii, n. hatred. odor, -oris, m. smell. odoror, -atus, v. 1, dep. smell. Oechalia, -ae, f. Oechalia. offendo, -di, -sum, v. 3, strike

upon, hit upo7i, offend. offero, obtilli, oblatum, v. offer,

expose. officium, -ii, n. dtUy.

oleum, -i, n. oil.

olim, adv. once wpon a time,

formerly. omnino, adv. altogether, abso- lutely. omnis, -e, adj. all, every. omitto, -misi, -missum, v. 3,

omit, neglect. onero, -avi, -atum, v. 1, load,

burden. onus, -eris, n. burden. onustus, -a, -um, adj. loaded,

laden, opera, -ae, f. pains, task, help. operio, -ui, -pertum, v. '4, cover. opes, -um, f. wealth. opimus, -a, -um, adj. wealthy,

rich. oportet, -uit, v. 2, impcrs. it is

necessary, (/ ) must, ought. oppidanus, -i, m. tozvnsman. oppidum, -i, n. toivn. oppono, -posui, -positum, v. 3,

oppose. opportuuus, -a, -um, adj, cou-

venient, suitable. opprimo, -pressi, -pressum, v. 3,

overcome, crush, surprise. oppugno, avi, -atum, v. 1, attack,

besiege. ■ optimus,-a,-um, superl. o/bonus. opto, -avi, -atum, v. 1, choose, ora, -ae, f. shore. {loishfor. oratio, -onis, f. speech. orator, -oris, m. speaker, orator. oriens, -tis, m. east, where the sun

rises. orno, -avi, -atum, v. 1, fit out,

advrn. oro, -avi, -atum, v. 1, beg, pray. OS, 'Oris, n. mouth, face. OS, ossis, n. bone. tu sum,

ostium, -ii, n. door. ostrum, -i, n. purple. otium,-ii, n. ease, leisure, holiday.

ov— pe]

Vocabulary.

123

ovile ovis,

, -is, n. sheep/old. ovum, -i, n. egg; ab ovo usque ad

-is, f. sfieep. I mala, from beginning to end.

pabulum, -i, n. fodder ,siostcnance.

Padius, -ii, m. Padius.

paene, adv. almost, nearly.

palam, adv. o^e7ibj.

pallium, -ii, n. cloak.

palma, -ae, f. ^jaZm (the tree),

palm, liTize, victory. palus, -i, m, stake. palus, -iiclis, f. marsh. pando, -di, -sum, v. 3, spread,

imfold, open. panis, -is, m. bread, loaf. panuosus, -a, -um, adj. ragged,

tattered. Panurgius, -ii, m. Panurgius. par, adj. equal. paratus, -a, -um, adj. ready. parco, peperci, parsum, v. 3,

spare, use sparingly. parcus, -a, -um, adj. thrifty. parens, -entis, c. j^rent. pareo, -ui, -itum, v. 2, obey. pariers, -ietis, m. wall. pario, peperi, partum, v. 3, bring

forth, pfoduce. pariter, adv. equally. paro, -avi, -atum, v. 1, get ready,

prepare, build. pars, -tis, f. |jari, share, direction-, partim, adv. partly. [place.

parum, adv. little, too little. parumper, adv. for a short time. parvus, -a, -nm, adj. small, little. prasco, pavi, pastum, v. Z,feed. pascor, paiitus, v. 3, dep. browse,

su-pport oneself. passim, adv. in all directions. passus, -us^ m. stepi, ptace. pastor, -oris, m. shepherd. patefacio, -feci, -factum, V. 3,

open, throao open.

pateo, -ui, v. 2, Ue open, stand open.

pater, -tris, m. father.

paternus, -a, -um, adj. of or 6c- longing to a father.

patiens, adj. enduring, p)atient.

patienter, adv. 2)atiently.

patientia, -ae, f. endurance, pa^ tience.

patior, passus, v. 3, dep. siiffer.

patria, -ae, f. country, father- land.

patrimSnium, -ii, n. inheritance, estate.

patruus, -i, m. uncle.

paucus, -a, -um, adj. fevj.

paulatim, adv. by degrees.

paulisper, adv. for a little \ohile.

paulo, adv. a little.

paulum, adv. a little.

pauper, adj. j^'^orj subs, a poor man.

paupertas, -atis, f. poverty.

pavidus, -a, -um, adj. fearful.

pavo, -onis, m. peacock.

pavor, -oris, va. fear, alarm.

pax, pads, f. peace.

pef'tus, -oris, n. breast, soul.

peculium, -ii, n. private purse.

pecunia, -ae, f. money.

pecus, -oris, n. flock.

peons, -iidis, f. cattle.

pedes, peditis, m. foot-soldier.

pellis, pellis, f. skin.

pello, pepuli, pulsum, v. 3, drive.

pendeo, pependi, v. 2, hxmg.

penetralia, -ium, n. interior, in- kier part of a house.

I^enna, -ae, f. wing.

per, prep, through, by means

- of.

124

Vocabulary.

[pe— po

perago, -egi, -actum, v. 3, accom- plish, complete.

percurro, -li, -sum, v. 3, 7-un through, pass through.

percutio, -cussi, -cussum, v. 3, strike.

perdo, -didi, -ditum, v. 3, lose, destroy.

pereo, -ii, -itum, v. 4, perish.

pererro, -avi, -atum, v. 1, wander through.

perfero, -tuli, -latum, v. carry through, convey, endure.

perficio, -feci, -fectum, v. 3, complete, accomplish.

perfidus, -a, -um, adj. treacher- ous.

perforo, -avi, -atum, v. 1, tore.

perfugio, -fugi, -fugitum, v. 3, flee for refuge.

perfiigium, -ii, n. shelter, refuge.

perfunctus, -a, -um, part, per- fungor.

perfungor, -functus, v. 3, dep. perform, fulfil.

pergo, perrexi, perrectum, v. 3, continue, go on, go.

periculSsus, -a, -um, adj. danger- ous.

periciilum, -i, n. danger.

peritus, -a, -um, adj. skilful.

perlustro, -avi,-atum,v. IjWandcr through.

Persae, -arum, m, Persians.

persolvo, -solvi, -solutum, v. 3, release, 2}ay-

persona, -ae, f. part, character.

persono, -ui, -itum, v. 1, resound.

perspicio, -exi, -ectum, v. 3, look at, perceive.

persuadeo, -si, -sum, v. 2, per- suade.

perterritus, -a, -\im,aiij.frightened.

pertinacia, -ae, f. perseverance.

pertinax, -acis, adj. obstinate.

perturbo, -avi, -atum, v. 1, dis- turb, throw into confusion.

pervenio, -veni, -ventum, v. 4, arrive at, reach.

pervicacia, -ae, f. stubbornness.

pes, pedis, m. foot.

pestis, -is, f. plague.

peto, -ivi or -ii, -itum, v. 3, seek, attack, aim at.

pliarus, -i, f. liglithousc.

Pliilippus, -i, m. Philip.

philSsdphia, -ae, f. philosophy,

philosophus, -i, m. j)hilosopther.

Phri'-gia, -ae, f. Phrygia.

Phyllis, -idis, f. Phyllis.

pictus, -a, -um, part, embroidered.

piger, -gra, -grum, adj. idle, slow, inactive.

piget, -uit, V. 2, impers. it dis-

pinguis, -e, adj. fat. [gusts me

piscStor, -oris, m. fisherman.

piscis, -is, m. fish.

pistor, -oris, m. baker.

pix, picis, f. /jz'fc/i,

placenta, -ae, f. cake.

placeo, -cui, -citum, v. 2, pileasc.

placide, adv. quietly.

place, -avi, -atum, v. 1, calm, appease.

plaga, -ae, f. net.

Plancus, -i, m. Plancus.

plaudo, -si, -sum, v. 3, clap the hands, applaud.

plaustrum, -i, n. waggon.

plebs, -is, f. common people.

plenus, -a, -um, adj. full.

plerumque, adv. often.

ploro, -avi, -atum, v. 1, bewail.

pliirimus, -a, -um, superl. adj. most.

pliis, adv. n. mm-e.

Plutus, -i, m. Plutus.

poculum, -i, n. eiip.

poena, -se, f. penalty, punisli- ment; sumo poenas, 1 punish; do poenas, I am punished.

poene, adv. almost.

po— pr]

Vocabulary.

125

poenitet, -uit, v. 2, impers. it rc2}ents.

Pompeius, -ii, m. Pompey.

pGimim, -i, n. apple.

pondus, -eris, n. tveight.

pono, i>6sui, positum, v. 3, place.

pons, -ntis, m. bridge.

porculus, -i, m. sucking 2ng-

porrigo, -rexi, -rectum, v. 3, stretch out, offer.

porta, -ae, f. gate.

portentum, -i, n. marvel.

porto, -avi, -atum, v. 1, carry.

lK)rtus, -us. 111. harbour.

posco, poposci, V. 3, demand, beg for.

possum, potui, V. be ahlc.

post, prep, after.

posterus, -a, -um, adj. next.

posthac, adv. afterwards, in

postis, -is, m. door-post, [^future.

postquam, coiij. after that.

postremo, adv. at last, finally.

postridie, adv. on the next day.

postulo, -avi, -atimi, v. 1, ask, demand,.

potior, -itus, v. 4, obtain, 'possess.

potius, adv. rather.

prae, prep, before, on account of.

praebeo, -ui, -itum, v. 2, offer, give.

praeceps, -cipitis, adj. headlong.

praecipio, -cepi, -ceptum, v. 3, take in advance, team, antici- pate.

praecipito, -avi, -atum, v. 1, throiv head first.

praecipufe, adv. chiefly.

praeclarus, -a, -um, adj. cele- brated.

praeda, -ae, f. booty, prey.

praedico, -xi, -ctum, v. 3, fore- tell, [ivi/h.

praeditus, -a, -um, part, endowed

praefectus, -i, m. governor.

praeficio, -feci, -fectum, v. 3, set over, x>lace in command.

piaelambo, -bi, -bitum, v. 3, lick

first. praemium, -ii, n. reward. praemoneo, -ui, -itum, v. 2, luarn

beforehand. praerumpo, -riipi, -raptum, v. 3,

break off. praeruptus, -a, -um, part, steep. praescribo, -scripsi, -scriptum, v.

3, appioint, adi^ise. praescriptum, -i, u. rule, order. praesentio, -si, -sum, v. 4, feel be-

fwelmnd, have a presentiment. praesidium, -ii, n. guard, watch. praestans, -antis, adj. remarkable,

conspictceus. praesto, -iti, -itum, -atum, v. 1,

fulfil, shoiv. praesum, -fui, v. superintend. praeter, prep, except. praetereo, -ivi or -ii, -itum, v.

4, pass by.

praeteritus, -a, -um, adj. past, praetermitto, -misi, -missum, v.

3, omit, lose. praeterv6hor, -vectus, v. 3, dep.

ride by, sail by, ahead. praetor, -oris, m. praetor, chief

magistrate. praetorium, -ii, n. general's tent. pratum, -i, n. meadow. preces, -um, f. prayers. prehendo, -di, -sum, (v. 3, grasp. premo, pressi, pressum, v. 3,

jwess, op2}ress. pretiosus, -a, -um, adj. valuable. pretiam, -ii, n. price, value. pridie, adv. on the day before. primo, adv. at first. primum, adv. first. primus, -a, -um, adj. first. princeps, -cipis, c. chief, prince. prior, prius, comp. adj. before,

former. pristinus, -a, -um, a.dj. former. privatus, -a,-um, part, deprivedof. privatus, -a, -um, adj. private.

126

Vocabulary.

[pr— pu

pro, adv. before, for.

probitas, -atis, f. justice, npright-

ness. probrum, -i, n. disgrace, reproach. probus, -a, -um, adj. virtuous,

ho7iest. procedo, -cessi, -cessum, v. 3,

go forward, advance. procella, -ae, f. storm. proLtTus, -a, -um, adj. long. procul, adv. far off. procurro, -cucurri, -cursum, v. 3,

run forward. prodige, adv. extravagantly. prodigium, -ii, n. marvel, mi- racle. prodigus, -a, -um, adj. VMsteful,

lavish. proditor, -oris, m. traitor. prodo, -didi, -ditum, v. 3, give

forth, betray, deliver up. produce, -xi, -ctum, v. 3, bring

forward, prolong. proelium, -ii, n. battle. profectus, -a, -um, part, pro-

ficiscor, proficiscor, profectus, v. 3, dep.

start. profundus, -a, -um, adj. deep. prohibeo, -ui, -itum, v. 2, ^wc-

vent. projicio, -jeci, -jectum, v. 3, throvj

forxnard, stretch out. prolabor, prolapsus, v. 3, dep.

fall doivn, slip. prolapsus, -a, -um, part, prola- bor. proles, -is, f. offspring. promissum, -i, n. pro7nisc. promptus, -a, -um, adj. ready,

quick. propello, -piili, -pulsum, v. 3,

drive forward. propero, -avi, -atum, v. 1, hasten,

hurry. propiuquus, -a, -um, adj. near.

propone, -posui, -positum, dis-

play, offer, propose. proprius, -a, -um, adj. ojic's own,

special. propter, prep, on account of,

prosilio, -ui, v. 4, leap forth. prospere, adv. successfully. prosum, -fui, v. do good to,

benefit. protinus, adv. forthwith, directly. provolo, -avi, v. 1, fly forth. provolvo, -volvi, -volutum, v. 3,

roll forward. proximus, -a, -um, superl. adj.

last, nearest. priidentia, -ae, f. prxidetice, fore- sight. publicus, -a, -um, adj. public. piidet, -uit, v. 2, inipers. it

shames. pudicus, -a, -um, adj. modest. pudor, -oris, m. shame, modesty. puella, -ae, f. girl, puer, -i, m. boy. pugna, -ae, f. fight. pugno, -avi, -atum, v. 1, fight. pugnus, -i, m. fist. pulcher, -chra, -clirum, adj.

beautiful. puUus, -i, m. chicken, young. pulso, -avi, -atum, v. 1, beat,

knock. pulvis, -eris, m. dust. punctus, -us, m. prick, sting. pungo, piipiigi, punctum, v. 3,

prick, pierce. piinio, -ivi or -ii, -itum, v. 4,

punish. purgo, -avi, -atum, v. 1, excuse,

clear. purpiireus, -a, -um, adj. j'urple. piiteus, -i. m. ivell. piito, -avi, -atum, v. ^, think. putridus, -a, -um, adj. rotten,

decayed.

qu— re]

Vocabulary.

127

qua, adv. where.

quadrigae, -arum, f. four-horse chariot.

quaero, -sivi, -situm, v. 3, seek, ask.

quaeso, v. 3, 1 pray.

quam, adv. how, as: with compa- rative, than; with superlative, as 2)ossible ; quam celerrime, as quickly as possible.

quamobrem, adv. on ivhich account.

quamquam, adv. although.

quantus, -a, -um, adj. how great? as.

quartus, -a, -um, adj. fourth.

quattuor, adj. fotir.

-qiie, and.

quercus, -iis, f. oak.

querela, -ae, f. complaint.

queror, questus, v. 3, dep. com- 2}lain.

questus, -lis, m. complai?it.

qui, quae, quod, rel. pron. who, which.

quia, conj. because. quicumque, pron. whoever. quidam, quaedam, quoddam or

quiddam, pron. a certain man, quidem, adv. indeed. quingenti, -ae, -a, num. adj.

five hundred. quinquaginta, num. adj. fifty. quinque, num. adj. five, quis, quid, pron. ivho ? what? quisque, quaeque, quodque or

quicque, pron. each. quo, adv. whifher, quod, conj. because. [manner? quomSdo, adv. how? in what quondam, adv. once upon a time,

formerly. quoque, conj. also. quot, adj. indecl. hoiv many?

as. quotidianus, -a, -um, adj. daily. qu6tidi6, adv. daily. quum, conj. when, since. quum , . . tum, both . . , and.

radicitus, adv. from the roots,

utterly. radius, -ii, m. ray. radix, -icis, f. root. ramus, -i, m. branch, rapidus, -a, -um, adj. swift. rapina, -ae, f. robbery, 2}lunder,

rapine. rapio, -ui, raptum, v. 3, seize,

carry of. raptim, adv. hurriedly. raptus, -a, -um, part, rapio. rapum, -i, n. turnip. ratio, -onis, f. reason, method. ratis, -is, f. ship, raft.

raucus, -a, -um, adj. hoarse, dis- cordant.

recedo, -cessi, -cessum, v. 3, retire, go back.

recen.seo, -sui, -sum, or -situm, v. review.

recessus, -us, m. corner.

recipio, -cepi, -ceptum, v. 3, re- cover; xoith se, retreat; animum recipere, to recover the senses.

lecreo, -avi, -atum, v. 1, refresh.

recte, adv. rightly.

recupero, -avi, -atum, v. 1, rc- ^ cover. [retire.

recurro, -curri, v. 3, run back.

]2^

Vocabulary.

[re— ru

recuse, -avi, -atum, v. 1, refuse. redditus, -a, -um, part, reddo. reddo, -didi, -ditum, v. 3, give,

give hack, render. redeo, -ii, -itum, go hack, return. redigo, -egi, -actum, v. 3, reduce. reditus, -us, m. return. redux, reducis, adj. returned. refero, rettuli, relatum, relate,

refer, bring back; pedem, to

retreat. regia, -ae, f. palace. regina, -ae, f. qioeen. regie, -onis, f. country. regius, -a, -um, adj. royal. regno, -avi, -atum, v. 1, rule. regnum, -i, n. kingdom. rego, -xi, -ctum, v. 3, rule. regredior, regressus, v. 3, go

back, return. regressus, -a, -um, part, regredior. rejicio, -jeci, -jectum, v. 3, throw

back. relego, -avi, -atum, v. 1, banish. relictus, -a, -um, part, relinquo. relinquo, -iqui, -ictum, leave. reliqui, -drum, n. pi. the rest. reliijuus, -a, -um, adj. remaining remedium, -ii, n. remedy, cure. remitto, -misi, -missum, v. 3,

se7id back, remit. remus, -i, m. oar. renovo, -avi, -atum, v. 1, renew. repente, adv. suddenly. repeto, -ii or -ivi, -itum, v. 3,

seek again, resume, exact. repono, -posui, -positum, v. 3,

replace. reporto, -avi, -atum, v. 1, carry

hack, gain, carry off. repugno, -avi, -atum, v. 1, fight

against, resist. requies, -etis, f. rest. requieseo, -evi, -etum, v. 3, rest. res, rei, f. thing.

resero, -avi, -atum, v. 1, unlock,

open. ■

resideo, -sedi, v. 2, remain. 1

resono, -avi, v. 1, resound, echo. ^

respondeo, -di, -sum, v. 2, answer. responsum, -i, n. aiiswer, advice. respubliea, rei-publicae, f. state. respuo, -ui, v. 3, sjnt out, reject. restituo, -ui, -litum, v. 3, restore. resurgo, -surrexi, -surrectum, v.

3, rise again. retentus, -a, -um, part, retineo. retineo, -tinui, -tentum, v. 2,

hold back, detain. reus, -i,m.. 2msoner, culprit. revenio, -veni, -ventum, v. 4,

return. re vera, in truth. rex, regis, m. king. Rlienus, -i, m. Rhine. Ricardus, -i, m. Richard. rideo, risi, risum, v. 2, laugh at,

rigeo, V. 2, stiffen. rigidus, -a, -um, adj. stiff. rima, -ae, f. a crack, chink. ripa, -ae, f. bank. risus, -us, m. laugh. rixor, -atus, v. 1, dep. quarrel. Robertus, -i, m. Robert. rode, -si, -sum, v. 3, gnaw. rogo, -avi, -atum, v. 1, ask. rogus, -i, m. funeral pile. RoUo, -onis, m. Rollo. Romanus, -a, -um, adj. Roman. Roscius, -ii, m. Roscius. rOseus, -a, -um, adj. rosy. rostrum, -i, n. beak. rumpo, rupi, ruptum, v. 3, break

burst. ruo, rui, ruitum, v. 3, rush. rupes, -is, f. rock. rus, ruris, n. country. rusticus, -a, -um, adj. country. rusticus, -i, m. countryman.

sa— ael

Vocabulary.

129

saccus, -i, m. sack, bag. \

sacer,.cra,-cium, adj. holy, sacred. sacerdos, -dotis, c. priest. sacra, -orum, n. sacred rites. saepe, adv. often. saepissime, sup. adv. very often. saevus, -a, -um, adj. cruel, savage. sagitta, -ae, f. arrow. Sagittarius, -ii, m, archer. saltern, adv. at least. salto, -avi, -atum, v. 1 ,jicmp,dance. saltus, -lis, m. leap. saltus, -lis, m. wood, glade. saluber, -bris, -bre, adj. healthy. salus, -utis, f. health, safety. saluto, -avi, -atum, v. 1, greet. salve, good-day, welcome. salveo, v. 2, be well; salvere

jubeo, I welcome. salvus, -a, -um, adj. unhurt, icell. sanguineus, -a, -um, adj. bloody. sanguis, -inis, m. blood. sano, -avi, -atum, v. 1, cure, heal. sanus, -a, -um, adj. healthy. sapiens, -entis, adj. wise. sapientia, -ae, f, wisdom. Sarracenus, -i, Saracen. sartor, -oris, m. cobbler. satis, adv. enough. satyrus, -i, m. satyr. saucius, -a, -um, adj. wounded. saxum, -i, n. stone, rock. scando, -di, -sum, v. 3, climb. scapha, -ae, f. boat. sceleratus, -a, -um, adj. wicked. scelus, -eris, n. crim^, laickedness. scindo, scidi, scissum, v. 3, tear. scipio, -onis, m. stick. scopiilus, -i, m. rock. Scoti, -5rum, Scots. scribo, -psi, -ptum, v. 3, write;

(of troops), levy. scriptor, -oris, m. writer, author. scrutatus, -a, -um, part, scrutor.

OKADATIM.]

scriitor, scriitatus, v. 1, dep.

examine carefully. Scythia, -ae, f. Scythia. se, pron. reflex, himself, herself,

itself, themselves ; inter se, one

another. sScundum, prep, after, along. s6cundus, -a, -um, adj. second, sgcuris, -is, f. axe. [favourable. seciirus, -a, -um, adj. careless, safe. secus, adv. otherwise. sed, conj. but.

sedeo, sedi, sessum, v. 2, sit. sedes, -is, f. seat. seditio, -onis, f. revolt. seditiosus, -a, -um, adj. mutinous. sedulus, -a, -um, adj. careful,

zealous. seges, -etis, f. corn-field. segnis, -e, adj. slow. segnitia, -ae, f. slowness. semel, adv. once. semianimis, -e, adj. half-dead. semianimus, -a, -um, adj. half-

dead. semper, adv. ever, always, senectus, -tiitis, f. old age. senex, senis, m. old man. sensus, -us, m. feeling. [ceive. sentio,sensi,sensum,v.4,/eei,pcr- sepelio, sepelii or sepelivi, sepul-

tum, V. 4, bury. septem, num. adj. seven. septentriones, -um, m. north. sepulcrum, -cri, n. tomb. sequor, seciitus, v. 3, ie^. follow. serenus, -a, -um, adj. clear, calm,

unruffled. sermo, -onis, m. conversation,

discourse ; serere sermonem,

talk, converse. sero, serui, sertum, v. 3, sew, join. sere, sevi, satum, v. 3, soio, plant. sero, adv. late, I

130

Vocabulary.

[se— Bt

serpens, -tis, f. serpent, snalce. servo, -avi, -atum, v. 1, keep,

preserve. servus, -i, m. slave, servant. seu, conj. ivhether. severus, -a, -um, adj. stern, severe. sex, num. adj. six. sexcenti, -ae, -a, adj. six hundred.

Used of any big number, si, conj. if. [thousands.

sic, adv. so.

signum, -i, n. sign, standard. silens, adj. silent. silenter, adv. silently. sileo, -ui, V. 2, be silent. silva, -ae, f. tvood. silvestris, -e, adj. luoodland. simia, -ae, f. monhey. similis, -e, adj. like. simius, -ii, m. monkey. simixl, adv. together, at same time;

conj. as soon as. [imitate.

simulo, -avi, -atum, v. 1, pretend, sine, prep, without. singillatim,adv. singly,one hyone. singiilaris, -e, adj. remarkable. singuli, -ao, -a, adj. one to each,

one a-piece, each. sino, sivi, situm, v. 3, allow. Sinon, -onis, m.